Gekraagde roodstaart: een echte houtwallenvogel

In de houtwallen en elzensingels van de Noardlike Fryske Wâlden stikt het van de broedvogels. In totaal broeden er 37 verschillende zangvogels waarvan het gebied voor zeven soorten een landelijk bolwerk vormt. Het gaat dan om de grasmus, braamsluiper, tuinfluiter, grote lijster, zanglijster, spotvogel en de gekraagde roodstaart. Deze laatste is echt de ambassadeur van het coulisselandschap en wordt al vele jaren onderzocht door Ernst Oosterveld van ecologisch adviesbureau Altenburg & Wymenga. 

Houtwallen zijn met zand opgehoogde dijkjes rondom de boerenpercelen. Elzensingels zijn juist sloten met daaromheen elzenbomen. Vogels gebruiken deze twee landschapselementen op verschillende manieren. Houtwallen blijken twee keer zo rijk te zijn aan broedvogels als elzensingels. Waarschijnlijk komt dat door de grotere variatie aan kleine leefgebieden in wallen in vergelijking met singels. Alleen de spotvogel vormt hierop de uitzondering, deze komt vier keer meer voor in elzensingels dan in houtwallen. Hoewel deze soort landelijk met zo’n 40% afnam in twintig jaar, nam hij in de Noardlike Fryske Wâlden met een factor vijf toe. Wat daar precies de reden voor is en waarom juist deze soort zo graag in elzensingels zit, is nog niet duidelijk.  

De gekraagde roodstaart is bij uitstek een vogel van het houtwallen. Ernst is hobbymatig begonnen met het volgen van de soort en het in kaart brengen van het broedsucces. Uit zijn onderzoek blijkt dat de combinatie van een hoge soortenrijkdom aan bomen in combinatie met kruidenrijke perceelranden de sleutel zijn tot het succes van de roodstaart. Door de afwisseling van opgaande elementen met korte vegetatie aan de voet, kan de roodstaart zijn favoriete jachttechniek efficiënt uitvoeren. Daarbij duikt hij vanaf een uitkijkpunt op de grond om te jagen op spinnetjes en insecten.