PFAS-norm overschreden in oppervlaktewater Friesland

De PFAS-norm voor oppervlaktewater wordt vrijwel overal in Friesland overschreden. Dat meldt Wetterskip Fryslân op basis van onderzoek dat in 2024 en 2025 is uitgevoerd naar de aanwezigheid van de chemische stoffen. Het schap noemt de uitkomsten "zorgwekkend" en roept op tot een totaal Europees verbod op PFAS. Koepelorganisatie Unie van Waterschappen pleit hier al langer voor.

"We hebben natuurlijk niet in alle wateren kunnen meten. Maar er zijn ongeveer duizend metingen op ongeveer tweehonderd locaties gedaan, variërend van grote wateren tot poldersloten", meldt een woordvoerster van het waterschap. "Al deze metingen bij elkaar geven een representatief beeld van de situatie in Friesland." Het laboratorium van het schap kan sinds 2024 ruim dertig veelvoorkomende PFAS meten.

Op sommige plekken zijn de concentraties extreem hoog. Rond de militaire vliegbasis Leeuwarden is volgens het waterschap sprake van een van de grootste PFAS-vervuilingen van Nederland. In het aangrenzende water zijn waarden gemeten tot wel negenhonderd keer boven de norm. De vervuiling heeft zich verspreid naar een gebied van meer dan 1100 hectare. In alle onderzochte grotere wateren in Friesland worden normen overschreden, met een factor tussen 1 en 10, en in vrijwel alle poldersloten ligt de concentratie van de PFAS-soort PFOS boven de norm.

Bovendien blijkt uit onderzoek van de provincie Friesland dat PFAS structureel aanwezig zijn in het grondwater. Overschrijdingen komen voor in diepere lagen en PFAS worden ook bijna altijd in afvalwater aangetroffen. Het waterschap en de Friese omgevingsdienst FUMO hebben samen onderzoek gedaan bij vijftig bedrijven. Daarvan lozen er 48 PFAS in meetbare concentraties op het riool.

Volgens waterschapsbestuurder Monique Plantinga is ingrijpen noodzakelijk. "Zonder maatregelen worden de problemen alleen maar groter. Dit kunnen en willen we als waterschap niet alleen oplossen." Naast een Europees totaalverbod op PFAS en toezicht op lozingen vindt Wetterskip Fryslân dat er een landelijk opruimfonds moet komen voor het schoonmaken van ernstig vervuilde locaties.

Bron: ANP