VN-verdrag is mijlpaal voor internationale oceaanbescherming

Onze zeeën en oceanen worden bedreigd door overbevissing, vervuiling, intensieve scheepvaart en in de toekomst ook diepzeemijnbouw. Maar vanaf zaterdag 17 januari treedt een historisch VN-oceaanverdrag in werking. Dat maakt het voor het eerst mogelijk om het grootste deel van de oceaan, de zogeheten ‘Volle Zee’, beter te beschermen tegen deze menselijke bedreigingen. Om deze mijlpaal in natuurbescherming te vieren, organiseerde Greenpeace een pianoconcert van Iris Hond op het water. Verslaggever Jesper Buursink ging langs bij de feestvierders.

Het heeft even geduurd, maar na 20 jaar onderhandelen is het VN Oceaan akkoord of het ‘Verdrag Inzake de Volle Zee’ werkelijkheid. De ‘Volle Zee’ ligt buiten alle nationale grenzen en beslaat ongeveer twee derde van alle oceanen. Slechts één procent hiervan is momenteel beschermd. Er waren 60 landen nodig om het rectificeren, en is uiteindelijk door meer dan 80 langen bekrachtigd waaronder ook grootmachten als China. Opvallend is dat dat Nederland, met zijn maritieme geschiedenis, ontbreekt in het rijtje.

Bescherming van de oceanen is cruciaal omdat ze een sleutelrol spelen in het wereldwijde maritieme ecosysteem. Ze beslaan 70% van onze planeet en nemen een groot gedeelte van de warmte op die ontstaan door broeikasgasuitstoot. Ze absorberen bijna een kwart van de CO2-uitstoot en wat misschien redelijk onbekend is: ze produceren de helft van onze zuurstof.

Gezonde oceanen zijn dus noodzakelijk voor de biodiversiteit, klimaatregulatie, voedselvoorziening en de wereldeconomie. Maar menselijke activiteiten zoals; destructieve visserij, vervuiling, diepzeemijnbouw en olie en gaswinning, maar ook de opwarming van de aarde zetten het zeeleven onder grote druk. In de afgelopen vijftig jaar is de biodiversiteit in zee met meer dan 50% afgenomen. Met het verdrag kunnen beschermde gebieden in internationale wateren worden aangewezen en worden schadelijke activiteiten beter gereguleerd. Dat is goed nieuws voor bijvoorbeeld migrerende walvissoorten die door deze internationale wateren trekken.

Dit verdrag is het eerste wettelijke mechanisme om internationale wateren en de mariene soorten die er leven te beschermen. Het VN-verdrag verplicht landen om samen de ecologische gevolgen van activiteiten zoals visserij, scheepvaart en grondstoffenwinning in kaart te brengen. Ook zijn er afspraken gemaakt over transparantie en wetenschappelijke samenwerking.

Effectieve oceaanbescherming vraagt om internationale samenwerking, omdat de grootste bedreigingen voor oceaanleven niet door afzonderlijke landen of sectoren kunnen worden aangepakt. Het ‘Verdrag inzake de Volle Zee’ formeel het ‘Biodiversity Beyond National Jurisdiction’-verdrag (BBNJ), werd in 2023 door de Verenigde Naties aangenomen.

Bron: Greenpeace en Wereld Natuur Fonds Nederland