Jelle Reumer: Agri maakt meer kapot dan je lief is

In 2023 kondigde melkveehouders al aan 63 procent van de sloten te willen dempen. "We zijn nu ruim drie jaar verder en verdraaid: op 10 maart publiceerde de Volkskrant een fotoreportage over de vele verdwenen sloten", aldus Jelle Reumer in zijn column.

Lees hieronder de gehele column:

Op 30 januari 2023 publiceerde de website melkvee.nl (die bestaat inderdaad) dat 63 procent van de melkveehouders sloten wil dempen om zo meer vierkante meters terrein te krijgen om mest over uit te rijden. Toenmalig staatssecretaris Adema reageerde daarop (ik citeer): "Maar van dempen kan geen sprake zijn. We hebben sloten nodig voor onze waterberging, de waterafvoer en het zijn belangrijke elementen in ons landschap." We zijn nu ruim drie jaar verder en verdraaid: op 10 maart publiceerde de Volkskrant een fotoreportage over de vele verdwenen sloten.

Uit het onderzoek van de krant bleek dat er tussen 2017 en 2024 ruim dertigduizend sloten op boerenland zijn verdwenen. Tienduizenden sloten in heel Nederland. De voornaamste drijfveer om sloten te dempen bleek niet alleen het mestoverschot, maar ook de maatregel die boeren sinds 2023 verbiedt om binnen een afstand van enkele meters van het water gewasbeschermingsmiddelen (oftewel gif) te spuiten. Dat verbod is een gevolg van de belabberde waterkwaliteit in ons land, een sluimerend probleem dat binnenkort als een volgende stikstofcrisis in het gezicht van onze regering en de agrisector gaat ontploffen. Maar waar geen sloot is, geldt ook geen spuitverbod, zo simpel kan het zijn.

Op 26 februari van dit jaar publiceerde het vooraanstaande tijdschrift Science een artikel van drie ecologen uit Tsjechië en de Verenigde Staten met als titel 'Acceleration hotspots of North American birds’ decline are associated with agriculture'. Dat vertaalt zo ongeveer als dat er een directe relatie is tussen de intensieve landbouw en de plekken in Noord-Amerika waar vogels het hardst achteruitgaan. In het artikel wordt geconcludeerd dat 47 procent, bijna de helft dus, van de onderzochte 261 vogelsoorten in aantal achteruitgaat en dat helft daarvan dat doet in versnelde mate. De intensieve landbouw is er de oorzaak van, zo luidt de conclusie.

Er is ook gelukkig ook goed nieuws: een groep Wageningse en Nijmeegse ecologen publiceerde op 14 maart in het tijdschrift Basic and Applied Ecology een studie onder de titel (ik vertaal het nu naar meteen) 'Plaatselijke landschapselementen bevorderen de biomassa van vliegende insecten in een complex boerenlandschap'. (Local landscape elements enhance flying insect biomass in a complex agricultural landscape.) Uitgangspunt van de studie is de toenemende neiging om de ooit massaal omgezaagde heggen te restaureren en om bloemenranden in te zaaien – en de vraag wat daarvan de effecten zijn.

Men onderzocht de insecten bij 24 akkers ten oosten van Nijmegen; 9 daarvan waren omzoomd door een heg, 8 akkers hadden een bloemenrand en 7 hadden geen natuurlijk element als akkerrand. De onderzoekers constateren dat vooral heggen een positieve invloed hebben op de insectenstand. Alle heggen toonden een significante toename van de biomassa aan rondvliegende zespotigen. Bloemenranden hadden ook wel een beetje effect, maar dat bleek niet significant. Heggen dus. Maar ja, daarvan zijn er intussen duizenden kilometers omgezaagd omdat ze in de weg stonden en kostbare vierkante meters landbouwgrond bezet hielden. Waar een heg staat kan geen mais groeien, zo simpel kan het zijn.

Het is, ondanks zo’n lichtpuntje, allemaal van een treurigmakende droefenis. Verdwijnende sloten doordat boeren ze dempen, verdwijnende heggen doordat boeren ze omzagen, verdwijnende vogels als gevolg van de intensieve landbouw, verdwijnende insecten door het onmatig gebruik van gewasbeschermingsmiddelen en door verdwenen heggen. Ik kan zo nog wel even doorgaan, maar dat voegt weinig meer toe. Er lijkt maar één conclusie mogelijk: het agro-industrieel complex is net als drank. Het maakt meer kapot dan je lief is.

Fijne zondag.