Hondsroos hangt in de winter vol zoete rozenbottels

Een van de meest algemene rozen die in Nederland voorkomt is de hondsroos. Waar de hondsroos in de zomer vele insecten aantrekt, wordt de plant in de winter bezocht door allerlei vogels die de zoete rozenbottels eten. Dat maakt het dus ook echt een wintersoort die perfect past in het rijtje van Expeditie 10. Naast de 10 vaste expeditiesoorten, lanceert Vroege Vogels nu ook 10 soorten per seizoen en dit keer zijn de wintersoorten aan de beurt!

In de sneeuw steken de rode rozenbottels van een roos sterk af. Van een afstand weet Stef van Walsum van Floron ze al gauw te herkennen. Maar pas als je dichtbij de struik staat, weet je om welke rozensoort het gaat. Dat is onder andere te zien aan het gekartelde blad. Wanneer je over het blad wrijft is het geurloos, terwijl het blad van een egelantier - een soort die erg op de hondsroos lijkt - ruikt naar appeltjes, vertelt Van Walsum.

De bottels zijn rood en kegelvormig, zonder kelkbladen. Die laat de hondsroos in tegenstelling tot andere soorten snel vallen, wanneer de bottel rijp is. In de bottels zitten zaadjes van de roos waar haartjes aan zitten. Als Stef ze met zijn loep bekijkt, kan hij er geen weerhaakjes aan zien: “Maar het kan zijn dat ik er een betere loep voor nodig heb.” Het is namelijk zo dat de haartjes behoorlijk kunnen jeuken, dus een bottel openen met de blote vingers is niet aan te raden.

Allerlei lijsters eten graag van de bottels: die eten de hele bottel op. “De zaden blijven onverteerd en die poepen ze dan weer uit. Als het mee zit op een geschikte plek. Gaat het zaadje de grond in en komt er een nieuwe struik uit”, zegt Van Walsum. “Voor de plant zelf is dat de verspreidingsmethode.” Andere soorten zoals de groenling en het puttertje, die gaan juist op zoek naar de zaden die in de bottels zitten.

Waarom de plant ‘hondsroos heet’ komt van de wetenschappelijke naam Rosa Canina. Canina betekent hond, “want vroeger gebruikten ze een onderdeel van de plant tegen rabiës”, legt Van Walsum uit. Ook in de Tweede Wereldoorlog werd de bottel van de hondsroos veel gebruikt. Er was toen een groot vitamine C tekort, iets waar de bottels vol mee zitten. Dus werd van de vitamine C-bommen siroop gemaakt, om scheurbuik tegen te gaan. Vogels hebben de vitamine C trouwens niet nodig, want dat maken ze zelf aan.

“Het is een hele belangrijke plant in onze natuur”, zegt Van Walsum over de hondsroos. “Insecten maken er gebruik van en vogels hebben ‘m nodig voor voedsel in de winter. Dus het is een struik die van nature thuishoort in Nederland met zo ontzettend veel voordelen en een plant die je moet kunnen herkennen.”

Naast de 10 vaste expeditiesoorten, lanceert Vroege Vogels nu 10 soorten per seizoen. Ook in de winter is er genoeg te ontdekken in de natuur. Zo is het juist extra leuk als kinderen nu een elfenbankje of bosuil weten te vinden! Expeditie10 presenteert tien wintersoorten waar je tijdens deze koude dagen naar kunt speuren.

Bekijk hier de 10 wintersoorten

Het doel van Expeditie 10 is om zoveel mogelijk leerlingen in het basisonderwijs kennis laten maken met dieren en planten die bij hen dicht in de buurt leven. Want hoe meer je weet van natuur, hoe groter de kans dat je er om geeft en deze wil beschermen!