Schaatsenrijder is het waterdiertje van 2026

Op elke zoet water zoals sloten, vijvers en langzaam stromende beken maar ook in je tuinvijver, kun je ze zien rondschaatsen: de schaatsenrijders. Ze hebben een langwerpig lichaam en zes opvallend lange poten. Die poten zijn bedekt met microscopisch kleine haartjes die waterafstotend zijn.

Samen met de oppervlaktespanning van water zorgt dit ervoor dat schaatsenrijders niet door het water zakken, maar er soepel overheen kunnen bewegen. Ze zetten zich als het ware af op de randen van de kleine kuiltjes die hun voetjes in het water maken. In tegenstelling tot veel van de andere waterinsecten ademen schaatsenrijders lucht. Ze zijn dus niet afhankelijk van zuurstof die in het water is opgelost. 

Schaatsenrijders zijn echte roofdieren. Ze jagen op kleine insecten en andere diertjes die op het water terechtkomen. Met speciale zintuigen op hun poten voelen de kleinste trillingen in het wateroppervlak. Zodra een prooi beweegt, schieten ze erop af. Ze grijpen de prooi met hun twee voorpoten om die vervolgens met hun snuit leeg te zuigen.

In Nederland komen negen soorten schaatsenrijders (Gerridae) voor. Vroege Vogels gaat met Daan Drukker van EIS en Edwin Peeters van de WUR en geestelijk vader van waterdiertjes.nl op zoek naar de pionier onder de schaatsenrijders: de bruine schaatsenrijder. Daan Drukker: "Deze soort kan op plekken leven waar andere schaatsenrijders niet kunnen overleven. Zoals bijvoorbeeld bij een duinmeertje dat droogvalt in de zomer, dan overleven de bruine schaatsenrijders het toch ondanks dat er geen water is. Dan komen ze in een soort zomerrust. Je herkent ze aan hun bruine kleur en een geelachtige vlek achter het halsschild."

Edwin Peeters van waterdiertjes.nl en Daan Drukker van EIS zijn benieuwd waar schaatsenrijders in Nederland voorkomen en welke rol de inrichting van de oevers daarbij speelt. Daarom dit jaar in het jaar van de schaatsenrijder aan alle burgerwetenschappers het verzoek om op zoek te gaan naar dit bijzondere waterdiertje en dat te melden op waterdiertjes.nl.