Bibi Dumon Tak: Waar blijft het wederhoor bij dieren?

Bibi Dumon Tak last in de krant een artikel over een grote stalbrand. De getroffen boerin kwam aan het woord, maar over de driehonderd varkens die stierven werd niks gezegd. "Waarom is er geen enkele journalist die, als het om dieren gaat, de heilige regel: hoor en wederhoor toepast?"

Lees hier de volledige column:

In 2025 vonden er in Nederland 41 stalbranden plaats. Bij elf van die branden kwamen zestigduizend dieren om. In de sector is men over die cijfers gematigd tevreden. Gematigd omdat iedere brand er een te veel is. Tevreden omdat het streefgetal bijna is gehaald. In 2020 was het aantal stalbranden namelijk nog veel hoger. Toen kwamen er bij zestien branden ruim 108.000 dieren om. Die aantallen moesten in vijf jaar worden gehalveerd. En dat is nu bijna gelukt. Reden voor optimisme.

​Ik las afgelopen week in een van de grote dagbladen een interview met een getraumatiseerde boerin die vertelde dat haar bedrijf was getroffen door een van die stalbranden. Daarbij vonden driehonderd varkens de dood. Over die varkens in het artikel verder geen woord. Wel ging het over de verbrande huid van de hand van de echtgenoot van de boerin, over de traumatische ervaring. En over de wederopbouw van haar bedrijf.

​Op de foto zie je haar staan tussen de opeengepakte varkens in hun kale hokken van beton. De schrijver van het interview, en dat is exemplarisch voor alle interviews die ik over dit onderwerp lees, is eenzijdig te werk gegaan. Het verhaal van de andere slachtoffers, dat van de varkens, werd niet opgeschreven. Oké, er viel ook niet veel meer te schrijven want die varkens waren dood, maar er waren er ook die de brand hadden overleefd, al waren die inmiddels ook al naar de slacht gebracht en niet meer aanspreekbaar. Maar toch, er was geen enkele poging gedaan hun kant van de zaak te belichten.

Stel, dacht ik na het lezen van dit zoveelste artikel, dat er brand zou uitbreken in een gevangenis waarbij tientallen gedetineerden om het leven zouden komen, zou er dan ruimhartige journalistieke aandacht zijn voor het zielige verhaal van de directeur? Zouden de media hem of haar een pagina lang aan het woord laten over de financiële en mentale schade zonder een kritische noot te plaatsen bij de brandveiligheid van de betreffende instelling? Zou hij of zij na zo’n eenzijdig interview nog veilig over straat kunnen? Just asking.

​Waarom is er geen enkele journalist die, als het om dieren gaat, de heilige regel: hoor en wederhoor toepast? Gebeurt nooit, want hoor en wederhoor geldt alleen voor de menselijke soort. Maar het zou toch interessant zijn om van de varkens te weten te komen wie, vraag 1, hen heeft opgesloten. De boeren zelf? Aha, maar hebben die boeren dan niet, vraag 2, voor een nooduitgang gezorgd? En hoe komt het dat jullie, vraag 3, eigenlijk met zovele tegelijk omkomen? Hoe voelt het, vraag 4, om daarbij zo opeengepakt te zitten en geen kant uit te kunnen. Is dat, vraag 5, jullie eigen keuze?

​Hoor en wederhoor voor dieren. Het is niet moeilijk. Je hoeft alleen je oren open te zetten om het krijsen van de varkens te horen, voordat de vlammenzee hen heeft bereikt, het gillen van de geiten, vorige maand nog elfhonderd in Epe, het schreeuwen van de kippen, 59.000 in 2025, het brullen van de kalveren, koeien, stieren. Reken maar dat ze zich laten horen, maar nergens is er plek voor hun stem in een krant of aan de tafel van een talkshow, omdat alleen hun bezitters die moord-en-brandverhalen mogen uitschreeuwen. 

​Welke blinde vlek teistert het luie oog van de schrijvende en pratende pers? Het is maar een heel klein stapje naar de andere kant van het verhaal. Wie dat stapje waagt heeft voor jaren materiaal. De dieren hebben namelijk veel te vertellen. En er valt vast ook veel te lachen. Om mensen bijvoorbeeld die op een zondagochtend, midden in de lente, naar de radio luisteren, in plaats van dat ze, net als olla vogala, bezig zijn gezellig aan een nestje te beginnen.