Inside Bill’s Brain: tenenkrommende lofzang op miljardair

Er zijn mensen voor wie miljardairs de nieuwe goden zijn. De regisseur van Inside Bill’s Brain, Davis Guggenheim, is er zo een. Hij steekt zijn bewondering voor Bill Gates, de oprichter van Microsoft, geenszins onder stoelen of banken. Welnee, de computerprogrammeur die met zijn vrouw Belinda een gigantisch goededoelenfonds (de grootste op aarde) bestiert is een rasechte held.

Wie met deze narratief meewil – dat miljardairs de grootheden van onze tijd zijn – zal wellicht met een bevredigende blik naar dit drieluik kijken, waarin Gates wordt neergezet als een man die ‘dagenlang kon programmeren zonder slaap’. En wat deed hij daarna? Racen door de woestijn. (Hij werd ook weleens aangehouden, getuige een foto genomen op het politiebureau; een zogeheten ‘mug shot’).

Wat Guggenheim doet is telkens Gates op een voetstuk plaatsen, en daarna vermelden dat de beste man ook maar een sterveling is, een van de jongens. Zo komen we erachter dat Gates graag hamburgers eet, en dat zijn favoriete dier een hond is. Maar ook dat Gates net als ons slechts 24 uur in een dag te besteden heeft, en dat hij daardoor altijd een volle agenda heeft.

Het staat buiten kijf dat Bill Gates eerbiedwaardige daden heeft verricht, evenals dat hij een van de grote mecenassen van onze tijd is. Maar de vraag die Guggenheim hád moeten stellen is: hoe kan zo’n vermogen in de handen van een persoon belanden? Dat maakt Inside Bill’s Brain tot een hypocriete exercitie, waarin de hoofdpersoon vrijwel uitsluitend wordt opgehemeld. Zoals wanneer Bill stelt dat hij voor gelijkheid is, en de vraag rijst: is dat jij steenrijk kon worden niet een tegenvoorbeeld?

De eerste aflevering koerst uiteindelijk af op het waterzuiveringsbeleid in de derde wereld, dat de Gates-stichting heeft geïnitieerd. Je kan je hier niet aan de indruk onttrekken dat de rijkaard zich ontpopt als witte redder. Want het gaat in Inside Bill’s Brain vooral om de daden die uit zijn brein zijn ontsproten; en in mindere mate om de vraag: wat als zijn vermogen eerlijk was verdeeld onder de wereldbevolking? Dát had een stuk oprechter geklonken. Want Inside Bill’s Brain gaat vooral over nalatenschap en over: hoe zullen we hem herinneren?