Soesja verloor plotseling haar broer: 'Het voelde alsof er iets in mezelf ook doodging'

Bijna drie jaar geleden verloor Soesja plotseling haar broer Sam. Hij verdronk, na een avondje uitgaan met vrienden, in het Amsterdamse IJ. Een jaar na zijn dood besloot ze over haar rouw te delen op Instagram en het boek Sam, ik neem je altijd mee te schrijven, om het onderwerp bespreekbaar te maken.

'Mijn band met Sam was over het algemeen altijd best wel goed', vertelt Soesja. 'Het mooiste aan het zijn van broer en zus is dat je elkaar ook af en toe heel stom mag vinden. En dat je de volgende dag wakker wordt en denkt: maar het is wel mijn broer. Je kan altijd op elkaar terugvallen, ook als je een mindere periode hebt. En die waren er. Er waren fases dat we heel veel met elkaar samen waren, maar er waren ook fases dat we allebei een beetje onze eigen weg gingen.' 

'Mijn broer raakte vermist in de nacht, wij kwamen er pas de volgende dag achter. Mijn moeder belde dat we naar het politiebureau moesten komen, daar was de rest van mijn familie ook. Dat was een absurdistische situatie. Ik was vanaf moment één in paniek.'

'De politie zag dit niet meteen als een urgente vermissing. Zij zagen een jongen die uitgaat, waar nou eenmaal dingen kunnen gebeuren', zegt Soesja. Ze kregen te horen dat ze zelf naar hem konden zoeken. 'Er ontstond snel een groep met mensen die door de stad ging fietsen.

Het feit dat de politie niks deed was heel gek, maar uiteindelijk hebben ze ons heel goed geholpen. Zij zijn ook degenen die Sam hebben gevonden.' 

Na een aantal dagen werd er een lichaam gevonden, bij de Veemkade in Amsterdam. 'Ergens heb je altijd nog een heel klein beetje hoop dat het niet waar is. Maar eigenlijk geloof je daar niet meer in.'  

Later die dag kwam de politie bij hen thuis om te bevestigen dat het inderdaad Sam was die ze hadden gevonden. 'Het waren zoveel emoties die ik nooit eerder had gevoeld. Het voelde als één grote blackout, alsof er iets in mezelf ook doodging.' 

Diezelfde avond nog moest de familie een uitvaartondernemer vinden. 'Ik wilde ervoor zorgen dat hij toch het afscheid krijgt wat hij verdient. Terwijl: hij verdiende helemaal geen afscheid, hij verdiende gewoon om te leven. Kort na zijn overlijden had ik het niet kunnen zeggen, maar ik zie het afscheid toch als iets moois. Ik denk dat ik dat nu kan zeggen omdat het bijna drie jaar geleden is.' 

'Ik viel in een groot zwart gat', zegt Soesja. Ze stopte met werken en was veel bij haar familie. 'Ik was bang dat iedereen om me heen dood zou gaan. Ik belandde in een periode met extreme paniekaanvallen. Er komt opeens zoveel op je af, en zie maar om door te gaan – wat wel van je wordt verwacht. De tijd tikt door, maar mijn tijd tikte niet door. Ik stopte. Het was heel ingewikkeld om daarmee om te gaan.' 

De ruimte die haar omgeving haar gaf voelde goed. 'Mijn vrienden lieten mij met rust, maar lieten wel duidelijk weten dat ze er voor me waren. Mijn vriend is vanaf het moment dat Sam vermist was niet van mijn zijde geweken. Bij hem voel ik me ontzettend veilig.' 

Soesja bouwde samen met haar familie een huisje voor op Sams graf, daar gaat ze vaak naar terug. 'Als je iets maakt dat dag in dag uit buiten staat, is het kwetsbaar. We moeten vaak terug om iets te repareren, en dat geeft ons een reden om samen naar het graf te gaan.' 

Ongeveer een jaar na het overlijden van Sam begon Soesja te posten. 'Ik schreef al in boekjes hoe het voor mij voelde om Sam te verliezen. Ik dacht: wat als ik dat op Instagram zou posten? Het was vooral een hulpmiddel voor mezelf om weer de deur uit te gaan.'  

De reacties verrasten haar: 'Er is zoveel vraag naar dit onderwerp, dat iemand over de dood praat op een eerlijke manier.' Al geeft ze heel bewust geen tips. 'Iedereen heeft een eigen unieke band met degene die overlijdt. Geen enkele dood is hetzelfde.' 

'Ik ben me heel bewust geworden van het feit dat er altijd iets kan gebeuren. Dat is best een negatieve verandering, want het voelt alsof je continu op je hoede bent.'  

Tegelijkertijd ziet ze ook een positieve verandering: 'Het lukt me nu beter om te genieten van kleine dingen. Ik kan over een minuut doodgaan, dus ik heb ervoor gekozen om te genieten van het hier en nu.' Samen met haar vader zet ze zich in voor een stichting naar een idee van Sam, waarin statushouders en nieuwkomers worden opgeleid tot voetbalcoach. 'Het voelt bijzonder dat ik iets kan doen wat hij heel graag wilde.' 

'Ik hoop dat je je realiseert dat jij de belangrijkste persoon bent in je eigen leven', zegt Soesja. 'Je gevoelens en emoties mogen er zijn. Je hoeft je niet te schamen voor hoe je je voelt na het overlijden van een dierbare. Mensen verwachten dat je zo snel mogelijk je leven weer oppakt, maar zo werkt het niet. Je maakt een levensveranderende gebeurtenis mee en daar mag je je hele leven mee bezig zijn. Het is jouw leven, en jij bent daar echt de baas.'