Omgeleide vluchten en dure vliegtickets: dit moet je weten voor de mei- en zomervakantie 2026

De strijd in het Midden-Oosten heeft grote gevolgen voor reizigers. Reisorganisaties zien dat veel vakantiegangers hun reisplannen daardoor aanpassen of overwegen om dat te doen. Met de mei- en zomervakantie voor de deur is dus extra belangrijk om goed voorbereid op reis te gaan. Welk antwoord geven experts op ‘veelgestelde vragen’ over het plannen van je reis in deze onrustige tijd?

De ANVR is de brancheorganisatie voor reisbureaus en touroperators. Volgens woordvoerder Hanita van der Meer is vliegen richting het oosten nog mogelijk, al is er het een ander gewijzigd. “Luchtvaartmaatschappijen mijden op dit moment het Midden-Oosten en kunnen geen gebruikmaken van de hubfunctie van luchthavens aldaar. Wel kunnen ze eromheen”, geeft de reisexpert aan.

Vliegmaatschappijen hebben dus hun routes aangepast. In normale tijden zijn vliegvelden in het Midden-Oosten een belangrijk overstappunt voor vluchten naar Azië. Nu is het luchtruim in verschillende landen gesloten. Dat geldt voor Iran, Qatar, de Verenigde Arabische Emiraten en delen van Saoedi-Arabië. Daardoor kunnen er geen vluchten meer vertrekken of aankomen op grote luchthavens zoals die van Doha in Qatar, en Dubai en Abu Dhabi in de Verenigde Arabische Emiraten.

Dat zijn net drie cruciale internationale hubs: ze dienen niet alleen voor reizigers die naar die landen zelf gaan, maar ook als belangrijke overstappunten voor vluchten richting het Verre Oosten en Australië.

Volgens luchtvaartdeskundige Joris Melkert van de TU Delft is het niet raar dat de drie belangrijkste hubs in het Midden-Oosten liggen. “Ze liggen geografisch op de aardbol heel handig. Als je naar Australië of Azië wil, moet je sowieso een keer stoppen. Dat red je eigenlijk niet als je non-stop vliegt, omdat je tank niet zoveel afstand kan afleggen. Daarnaast zijn het natuurlijk ook plekken die zichzelf voor toeristen erg aantrekkelijk hebben gemaakt.”

Luchtvaartmaatschappijen gebruiken momenteel alternatieve vliegroutes om conflictgebieden in het Midden-Oosten te vermijden, zegt de luchtvaartexpert. “Men vliegt noordelijker of zuidelijker. Er wordt daarom gebruikgemaakt van andere vliegvelden. Op een website als Flightradar24 is dit goed te zien.”

Doordat het luchtruim boven diverse landen grotendeels gesloten is, wijken vluchten uit via twee hoofdtrajecten. Enerzijds is er een noordelijke route via de Kaukasus en Afghanistan. Anderzijds is er een zuidelijke route ontstaan via Egypte, Saoedi-Arabië en Oman. Deze omwegen maken het mogelijk om Europa en Azië toch met elkaar te verbinden zonder over risicogebieden te vliegen. Tekst gaat door na de afbeelding, waarop duidelijk is te zien dat er wordt omgevlogen.

De aangepaste vliegroutes zorgen voor langere vliegtijden en een hoger brandstofverbruik. Rekenen de luchtvaartmaatschappijen de hogere kosten door in de ticketprijs? “Dit varieert heel erg”, geeft luchtvaartexpert Melkert aan. “Over het algemeen zijn de prijzen wel omhoog aan het gaan en dit proces zal waarschijnlijk voorlopig niet stoppen.”

Eind februari kostte een vat van de vliegtuigbrandstof kerosine gemiddeld ruim 84 euro, inmiddels kost het ruim 172 euro: een prijsstijging van bijna 105 procent. Dat zorgt ook voor duurdere vliegtickets.

Melkert geeft aan dat je daarom als reiziger nu al rekening moet houden met een prijsstijging van meer dan 30 procent. “Ik heb een paar weken geleden mijn ticket naar een wetenschappelijk congres later dit jaar maar alvast geboekt. Dat was toen nog een verbazingwekkend laag bedrag van 830 euro voor een retour naar Australië. Een dag later was het al 70 euro duurder. Nu, begin april, is het al 770 euro duurder.” 

Vanwege de strijd in het Midden-Oosten zijn er zorgen over de toelevering van kerosine. Volgens minister Vincent Karremans, Infrastructuur en Waterstaat, is er nog voor zeker vijf maanden kerosine op voorraad voor ons land en Europa. Volgens de VVD-minister zijn er dus geen acute zorgen over tekorten voor luchtvaartmaatschappijen. Nederland is de grootste exporteur van diesel en kerosine in Europa. “Ongeveer 38 procent blijft in eigen land, de rest gaat naar het buitenland”, zo verklaarde Karremans dinsdag tegenover de Telegraaf.

De regering zal op dit moment niet adviseren om minder te gaan vliegen. “Mensen hebben zelf de vrijheid om een vliegticket te kopen”, aldus Karremans.

In Zuidoost-Azië ontstaat langzamerhand wel een schaarste aan kerosine. Volgens Karremans spelen luchtvaartmaatschappijen daar praktisch op in, door bij een tussenstop bij te tanken of meer kerosine aan boord te nemen.

Kiezen mensen een andere vakantiebestemming door de onrust in de wereld? Reizigers maken inderdaad andere keuzes, ziet ANVR-woordvoerder Hanita van der Meer. “Veelal Europese bestemmingen worden populair. Het gaat dan om Turkije, Griekenland, Spanje, Portugal en de Canarische Eilanden.” Andere bestemmingen verder weg raken ook meer in trek: “Denk aan het Caribisch gebied, Zuid-Amerika, Kaapverdië, Zuid-Afrika en Canada.”

Gaat een vliegreis onverwachts niet door? Dan moet de luchtvaartmaatschappij je bij een annulering de keuze bieden uit:

• Terugbetaling van je ticket binnen 7 dagen.

• Óf een omboeking naar de eerstvolgende, vergelijkbare vlucht naar je eindbestemming.

• Óf een vergelijkbare vlucht, op een dag die je zelf kiest.

Als reiziger bepaal je zelf welke optie je kiest. Ook kan je extra kosten door bijvoorbeeld eten, drinken en hotelovernachting verhalen bij je luchtvaartmaatschappij. Wel heb je alleen deze rechten als:

• Je een los vliegticket hebt gekocht. Dit kan bij een luchtvaartmaatschappij of via een online reisbureau.

• Je de bevestiging van de reservering hebt, met een reserveringsnummer en ticketnummer.

• Je vliegreis begint in een EU-land, IJsland, Noorwegen, het Verenigd Koninkrijk of Zwitserland.

• Of als je vloog met een luchtvaartmaatschappij die in een van die landen geregistreerd is.

• De luchtvaartmaatschappij je vlucht annuleert

Hoe veilig is een reisbestemming? Op de site van het ministerie van Buitenlandse Zaken kan je het reisadvies per land simpel vinden via de zoekbalk. Het ministerie van Buitenlandse Zaken maakt reisadviezen voor 226 landen en gebieden wereldwijd. Ook kan je de reisadviezen gemakkelijk op de kleurcodekaart zien. Zo kan je op de kaart zien dat het Midden-Oosten van Israël tot aan Afghanistan rood-oranje kleurt. Ook in Azië kleuren een aantal gebieden rood, zoals Myanmar, delen van Thailand en de Filipijnen en Noord-Korea:

Het ministerie geeft het advies om voor vakantie alleen naar landen of gebieden met kleurcode groen of geel te reizen. Elke kleur is gekoppeld aan een eigen vast advies:

Groen: “U kunt reizen naar het land of gebied. Lees welke veiligheidsrisico’s er zijn.”

Geel: “U kunt reizen naar het land of gebied. Maar let op: er zijn bijzondere veiligheidsrisico’s.”

Oranje: “Reis alleen naar het land of gebied als dit noodzakelijk is. Bijvoorbeeld voor de uitvaart van een familielid. Of als u er dringend heen moet voor uw werk. Het is niet veilig erop op vakantie te gaan. De Nederlandse ambassade kan u minder goed helpen als u in de problemen komt.”

Rood: “Wat uw situatie ook is: reis niet naar het land of gebied. Het is er te gevaarlijk. De Nederlandse ambassade kan u niet helpen als u in de problemen komt.”