Weinig geld, maar juridische hulp nodig? Dit zijn je opties

Je bent op staande voet ontslagen, gaat scheiden of bent opgelicht bij een online aankoop. Je weet niet wat je rechten zijn of welke stappen je moet ondernemen, maar hebt weinig geld voor juridische hulp. Waar kun je dan terecht?

‘Je kunt juridische hulp gebruiken als je niet weet wat je rechten zijn en welke stappen je moet zetten om je juridisch probleem op te lossen’, vertelt Petra Kooi, juridisch adviseur van het Juridisch Loket. Bijvoorbeeld bij een conflict met je verhuurder over kosten of onderhoud, een scheiding waarbij kinderen betrokken zijn of problemen met je werkgever over je salaris of contract.

Juridische hulp is niet alleen handig als er al een conflict is. ‘Om problemen op tijd aan te pakken, is het ook belangrijk om je rechten te kennen.’ Denk bijvoorbeeld aan advies voordat je een contract tekent of belangrijke afspraken maakt.

Goed om te weten: juridische hulp betekent niet automatisch dat je een advocaat nodig hebt. Vaak kan een juridisch adviseur je al op weg helpen.

Welke hulp beschikbaar is, hangt af van je inkomen, vermogen en de aard van je probleem. ‘Als je een juridische vraag hebt of een beginnend conflict, en je hebt weinig te besteden, dan kan je bijvoorbeeld terecht bij het Juridisch Loket, een rechtswinkel of buurt- of wijkteam van je gemeente.' Deze hulpverleners geven uitleg over je rechten en plichten en helpen je bepalen welke vervolgstappen je kunt zetten. ‘Een soort eerste hulp bij juridische vragen en problemen.’

Het Juridisch Loket biedt gratis persoonlijk juridisch advies aan mensen met een laag inkomen. Je kunt er terecht met vrijwel al je juridische vragen, bijvoorbeeld over werk, wonen, familie, schulden en consumentenzaken. De juridisch adviseurs leggen uit wat je rechten zijn, geven je advies die passend is voor je situatie, en helpen je op weg. Als het nodig is, kunnen ze je ook helpen met het opstellen van een brief of gesprek met de wederpartij.

'Als je meer verdient dan de inkomensgrens die wij hanteren, betekent dat niet dat we niks voor je kunnen doen. We kunnen je geen advies geven over je juridische vraag of probleem, maar we kunnen wel met je meedenken of een andere organisatie je wel kan adviseren‘, vertelt Kooi. Bovendien vind je op de website van het Juridisch Loket gratis informatie, tips en voorbeeldbrieven.

Er zijn lokale of regionale rechtswinkels waar je terechtkunt voor gratis of laagdrempelig juridisch advies. Veel rechtswinkels werken met rechtenstudenten en andere vrijwilligers. Zij geven advies, helpen bij het opstellen van brieven en leggen uit welke stappen je kunt zetten. Sommige rechtswinkels richten zich op een specifiek rechtsgebied of hanteren eigen voorwaarden.

Ook sociaal raadslieden bieden gratis hulp. Zij werken vaak bij een gemeente of organisatie voor maatschappelijk werk en helpen bij sociaal-juridische vragen over bijvoorbeeld toeslagen, uitkeringen, belastingen, schulden en wonen. Naast advies helpen ze met formulieren, brieven en bezwaarschriften. Ook kunnen ze (helpen met) contact opnemen met overheidsinstanties.

Heb je een probleem met een bedrijf, bijvoorbeeld over een aankoop, garantie of abonnement? Iedereen, ongeacht inkomen, kan online of telefonisch een vraag stellen aan ConsuWijzer. De organisatie beoordeelt niet je volledige persoonlijke situatie en bemiddelt niet bij het conflict.

Heb je een rechtsbijstandsverzekering? Controleer dan of je conflict onder de dekking valt. Ook via een vakbond, zoals de FNV, kun je als lid juridische hulp krijgen, bijvoorbeeld bij problemen met je werkgever. Een consumentenorganisatie, zoals de Consumentenbond, helpt leden bij vragen of geschillen over producten en diensten. Check wel de voorwaarden: de juridische hulp is vaak verbonden aan een betaald lidmaatschap.

Wanneer je een advocaat nodig hebt, hangt af van je juridische probleem en de situatie. Een advocaat kan juridisch advies geven, bemiddelen en onderhandelen met de tegenpartij en je vertegenwoordigen tijdens een rechtszaak. In sommige gevallen is een advocaat verplicht, bijvoorbeeld bij een echtscheiding of een rechtszaak over een bedrag van meer dan 25.000 euro. Soms is een advocaat niet verplicht, maar wel verstandig, zoals bij een conflict met je werkgever, verhuurder of de overheid. Bovendien heb je altijd het recht om een advocaat in te schakelen.

Als je weinig geld hebt, kom je mogelijk in aanmerking voor gesubsidieerde rechtsbijstand om een advocaat in te schakelen. De Raad voor Rechtsbijstand (RvR) beoordeelt of je hiervoor in aanmerking komt en vergoedt dan een groot deel van de kosten van een advocaat of mediator. Je betaalt meestal zelf nog een eigen bijdrage. Hoe hoog die is, hangt af van je inkomen, situatie en het soort zaak.

Het Juridisch Loket kan je adviseren over het vinden van een advocaat of mediator. ‘Als wij constateren dat een probleem niet met onze rechtshulp opgelost kan worden en iemand een advocaat of mediator nodig heeft, brengen we je in contact met de Raad voor Rechtsbijstand,’ vertelt Kooi.

Je kunt ook zelf een advocaat zoeken die bij de RvR is ingeschreven. ‘Bijvoorbeeld via de Nederlandse Orde van Advocaten. Vraag dan vooraf of de advocaat werkt op basis van gesubsidieerde rechtsbijstand’, zegt Kooi. De advocaat kan namens jou een toevoeging aanvragen. De RvR beoordeelt vervolgens of je aan de voorwaarden voldoet.

De Raad kijkt bij een aanvraag naar je inkomen en vermogen van twee jaar eerder. Is je financiële situatie inmiddels flink verslechterd? Dan kun je een ‘peiljaarverlegging’ aanvragen, want misschien heb je dan wel recht op een toevoeging. De RvR beoordeelt dan je huidige financiële situatie.

Ook bestaat de Lichte Advies Toevoeging (LAT). Daarmee kun je gesubsidieerd een advocaat inschakelen voor eenvoudig juridisch advies. Ook hiervoor gelden inkomens- en vermogensgrenzen.

Kom je voor geen van deze mogelijkheden in aanmerking? Dan kan je zelf een advocaat inschakelen. Bespreek vooraf de kosten, zodat je misschien afspraken kunt maken over een vast tarief of een eenmalig adviesgesprek.