Loop-, zicht- en richtlijnen

Beelden van jonge mensen met een voice-over die ons meldt dat men tegenwoordig gemiddeld vier (!) uur social media per dag consumeert laten aan duidelijkheid weinig te wensen over. Effectieve bioscoopreclame, zo lijkt het.

Cynisch genoeg volgt direct binnen datzelfde reclameblok een aanprijzing voor de nieuwe Samsung Galaxy S26 Ultra met ‘ingebouwd privacy-systeem’ en ronselt de Rabobank door stevig in te zetten op het belang van internetbankieren met diezelfde smartphone. Van 18 tot 25, je kan niet jong genoeg beginnen! (Hoeveel boter op het hoofd kunnen adverteerders eigenlijk torsen?)

Was je misschien uit schuldbesef of ander moreel dilemma geneigd eens de site van voorgaande spot te bezoeken dan is die intentie met deze aanprijzingen natuurlijk al weer geheel vervlogen. Een privacyscherm! Nu nóg individueler! Keer je nu nóg makkelijker af van de meute om je heen die mensheid heet!

Op het station lijkt de jongeman op de roltrap voor mij een gesprek met een imaginaire vriend te houden. Daar swingt hij gezellig bij. Misschien is het ook wel helemaal geen gesprek maar zingt hij. De oordoppen sluiten fijn alles en iedereen buiten, die verschijningsvorm is inmiddels algemeen bekend. Binnen een volslagen andere dimensie en toch staat hij vlak voor mij. ‘In eigen bubbel’.                                                             

Een luchtig begrip, ware het niet dat er een loodzware echo vanuit gaat. Mijlenver uit de realiteit, volledig in zichzelf gekeerd, blokkeert hij de hele roltrap.                                                                                             

Loop- en zichtlijnen zijn belangrijke gereedschappen voor de mens in de massa. Met de blik strak naar de grond of op scherm, is alleen het individu gebaat. Om je heen kijken, invoegen, voorsorteren, ook lopend verkeer kent zo zijn verkeersregels. Het begrip ‘ritsen’ lijkt men in Nederland vooral op de snelweg te beoefenen en het lopend verkeer is kennelijk vogelvrij.

Beweeg u enigszins strategisch door de mierenhoop, voorkom chaos en bespaar tijd lijkt een logisch adagium, binnen allerlei (para-)militaire organisaties sinds jaar en dag ‘gefundenes fressen’, maar in de Hollandse burgermaatschappij nog altijd nauwelijks doorgedrongen.

Veel mensen zijn zich nauwelijks bewust van hun contouren en nog minder van de bijbehorende coördinatie. De algehele ‘veroordoppisering’ en daarmee asocialisering (zie eerdere observatie) beleeft dagelijks, ook bij onze middenstand, zijn trieste dieptepunten. Men loopt een winkel binnen en groet of reageert nauwelijks meer op het vriendelijk ‘Goedemiddag’ danwel de vraag ‘Of men misschien kan helpen’.    

Bij het verdwaasd/verbaasd/verdaasd ontpluggen valt dan regelmatig het non-antwoord: “Oh sorry, ja een beetje asociaal… ha ha”. De Gen Z’er, allang verstoken van ‘live’ sociaal verkeer, lijkt al helemaal ontwend überhaupt door een écht mens te worden aangesproken en kiest verschrikt het hazenpad. Verbijsterend, contactgestoord gedrag in een onthechte maatschappij waar zelfs geen initiatieven tegenop kunnen, ben ik bang.

(Zeker nu in de recente BBC-documentaire ‘Inside the Rage Machine’ schokkende ontboezemingen worden gedaan door ex-TikTok en Meta-medewerkers die er rond voor uitkomen dat zogenaamde ‘borderline content’ bewust voorrang krijgt op moderatieteams en ‘safe content’. Voor het eerst wordt daadwerkelijk bewezen dat techbedrijven het langer op socials vasthouden van het publiek (lees:commerciële winst) ver boven de veiligheid en geestelijke gezondheid van de gebruiker stelt).

‘Links staan, rechts gaan’ staat ter aanmoediging van het ordelijk en vlot verloop op roltrappen aangegeven. Voor veroordopte non-taligen zelfs geïllustreerd met een rood en blauw mannetje. Een soort stoplichtsticker die geen enkele ruimte voor twijfel laat.

Waag het echter niet deze aanwijzingen op te volgen want dat komt u duur te staan in het land van 18 miljoen individuen die te allen tijde hun eigen plan trekken. Verwilderde, geïrriteerde blikken zullen uw blikveld kruisen. “Heb je haast ofzo?!”, “So hee, doe es normaal joh!”.                                                                  

Lieve medemensen: zijn jullie blind, analfabeet of weigeren jullie gewoon structureel iedere aansporing tot efficiënt gedrag? (En ja, reizende mensen hebben meestal haast, daarom zijn die handige instructies daar geplaatst opdat een ieder, middels eigen tempo, kan reizen en verplaatsen).

Eigenlijk is het nog verbazingwekkend dat mensen zich überhaupt iets gelegen laten liggen aan enig ge- of verbodsbord. Waarom zou men? Hier volgt toch ieder zijn eigen-wijze weg? Waar bemoeit die ander zich eigenlijk mee?!

Een heel klein beetje anticipatie op het bewegen van de voorganger of tegemoetkomende maakt echter een wereld van verschil. Soepeltjes glijden de lijven als dansers in een perfecte choreografie langs elkaar en halen ontspannen trein, metro, tram en bus. Niet eens zo’n onmogelijk scenario tenzij je zo’n fijne échte, vrijgevochten Nederlander bent, compleet met die heilige ‘eigen wil en mening’. Regels zijn voor dommies, HIER LOOP IK en jíj kijkt maar uit je doppen sukkel!

Het doet de onsterfelijke woorden van Wim Kan weer eens opborrelen: “Democratie is fijn. Dat is de wil van het volk! Elke morgen lees ik stomverbaasd in de krant wat ik nou weer wil”.                                                   

In Japan werken heuse proppers hele mensenmassa’s elke dag de metro in. Een schrikbeeld dat weer die andere, doorgedraaide kant van de crowd-controlmedaille laat zien. 125 Miljoen (!) Japanners bewegen zich bovengronds buitengewoon ordelijk, steken de straat over in rotten van zes en wachten daadwerkelijk op het groene licht alvorens hun weg te vervolgen. Als vanzelfsprekend, gedisciplineerd gedrag, wederom om chaos te voorkomen.

Tot slot, een aardige oefening in antropologie-voor-beginners: stelt u zich bij een willekeurig treinstation op. Liefst bij een prullenbak of voor een pilaar uiteraard, zodat u zicht- en looplijn niet belemmert. Kijk vervolgens eens om u heen en aanschouw de stille chaos van elkaar, op een haar na, missende forensen, apathisch voor zich uitkijkende studenten en natuurlijk die vele flinke doorstappers die aan hun scherm kleven. Schrikkerige gezichten van de ontwijkers, kreetjes, dommige excuuslachjes en zelfs verontwaardigde, boze blikken van mensen die de buitenruimte geheel als hun eigen ‘lebensraum’ claimen, zullen uw deel zijn.             

Vermakelijk experiment voor uw vrije mensen-spotdag maar natuurlijk strontvervelend als u zelf deel uitmaakt van die richtingloze meute.

Have fun, pas op uzelf, Bon courage!