Het mysterie rond de academische opleiding van Dilan Yesilgöz

Nadat beoogd staatssecretaris Nathalie van Berkel deze week in de problemen kwam en vervolgens met de staart tussen de benen Den Haag moest verlaten omdat ze had gelogen over haar opleiding, kreeg ik een tip toegestuurd: “Dilan Yesilgöz heeft haar studie ook niet voltooid.” Er zat een link bij naar parlement.com, de website van het Montesqieu Instituut. Daar staat in de biografie van Yesilgöz onder het kopje academische studie vermeld: cultuur, organisatie en management, Vrije Universiteit te Amsterdam, van 1997 tot 2002 (geen academische titel)

Ik had er nooit zo bij stil gestaan of de aanstaande vicepremier en minister van Defensie wel of niet afgestudeerd is. Wel herinnerde ik me dat bij haar aantreden als minister van Justitie in 2022 het nieuws was dat ze geen jurist was. Het AD bijvoorbeeld schreef toen: “De politica is weliswaar één van de law & order-gezichten van de VVD, maar is afgestudeerd in de sociaal-culturele wetenschappen. Geen rechten dus, en dat is uniek, als de invalbeurten van Rita Verdonk en Stef Blok niet worden meegerekend.”

Daar staat dus dat ze wél is afgestudeerd. Net als in bijvoorbeeld EW Magazine. Wat is het nu? Ik bezocht haar LinkedIn pagina. In haar cv prijkt onder opleiding alleen maar een link naar de Vrije Universiteit, zonder verdere specificatie van studierichting of voltooiing. Ik keek op de officiële pagina van het kabinet Rutte 4. Daar worden bij de ministers de academische titels vermeld, als ze die hebben. Maar niet bij Yesilgöz. Heeft ze die principieel weggelaten? Uit bescheidenheid? Ja, ik verslikte me ook in een slok koffie op het moment dat de vraag bij me op kwam. Toen zag ik dat er nog een andere VVD-minister is zonder academische titel, Mariëlle Paul, waarvan bijvoorbeeld de Eerste Kamer vermeldt dat ze die wel heeft. Dus het zou kunnen.

Ik speur verder en stuit op oude opinieartikelen, in onder meer NRC, uit de tijd dat ze gemeenteraadslid was in Amsterdam waarin Yesilgöz zichzelf ‘sociaal cultureel wetenschapper’ noemt, maar geen academische titel gebruikt. Op andere plekken duikt ze soms wel weer op met titel. Zo schreef ze in 2022 een voorwoord voor het boek 'Verliefd, verloofd, getrouwd, gescheiden' over eergerelateerd geweld’ van hoogleraar Janine Janssen Erik Nicolai, uitgegeven door Boom Criminologie en ondertekend met: Drs. Dilan Yeşilgöz-Zegerius, Minister van Justitie en Veiligheid.

Ik raadpleeg Wikipedia. Daar staat alleen dat ze sociaal-culturele wetenschappen studeerde maar in de overleg-sectie valt te lezen onder de kop ‘Heeft Dilan Yesilgöz een doctoraal behaald aan de VU?’ dat de Wikipedianen worstelen met de kwestie. Zij hebben bij parlement.com ook gezien dat ze geen titel heeft. Het lukt hen niet te achterhalen of ze daadwerkelijk is afgestudeerd. Ze besluiten het in het midden te laten maar een van hen merkt op: “Op navraag bij parlement.com naar een bron kreeg ik te horen: "Yesilgöz heeft deze biografie die wij in de lucht houden diverse malen langs zich zien komen, en zij heeft nota bene een enkele keer verzocht wijzigingen in de biografie door te voeren. Maar níet op het punt van het niet-afronden van haar universitaire opleiding met een academische titel.””

Het Documentatiecentrum Politieke Partijen van de Rijksuniversiteit Groningen is duidelijk: “Ze ging in Amersfoort naar het vwo en studeerde daarna van 1997 tot 2003 sociaal-culturele wetenschappen aan de Vrije Universiteit in Amsterdam, maar behaalde geen academische graad.”

Mag je dat laatste verzwijgen? De VVD verklaarde in 2023 bij haar lancering als lijsttrekker “Dilan studeerde sociaal culturele wetenschappen aan de Vrije Universiteit te Amsterdam.” Dat wordt ook zo vermeld in een groot aantal interviews en profielen in de media. Ze vertelde het zelf ook in het programma College Tour. En op haar eigen site, inmiddels offline gehaald, schreef ze: “Na mijn studie aan de Vrije Universiteit  ben ik als onderzoeker aan de slag gegaan in Amersfoort.” En het stond op haar officiële pagina bij de Rijksoverheid. Nergens wordt vermeld dat ze de studie niet volbracht.

Han van der Horst, gepokt en gemazeld in de academische wereld schreef deze week op Joop: “Als je in Nederland beweert dat je iets gestudeerd hebt, mag men er vanuit gaan, dat de opleiding ook leidde tot een diploma of graad. Zo niet, dan is die mislukt.” Andere bewindslieden laten daar ook geen misverstand over bestaan, zoals bijvoorbeeld partijgenoot Eric van den Burg, die op LinkedIn duidelijk vermeldt dat hij zijn studie rechten niet af heeft gemaakt. Dat is ook de norm voor cv's. Je zegt ook alleen maar dat je rijles hebt gevolgd als je je rijbewijst hebt behaald, anders zeg je het erbij: gezakt. Want zonder diploma is een opleiding geen opleiding.

Ze was strategisch beleidsadviseur bij de gemeente maar daar is WO-denkniveau voor vereist, geen academische graad. Onderzoeker was ze ook en dat klinkt natuurlijk wel wetenschappelijk maar hoeft het niet te zijn. Veel mensen verkeren in de veronderstelling dat ze wél een academische graad heeft: Zo wordt ze in officiële overheidscommunicatie ook aangesproken, de Autoriteit Persoonsgegevens bijvoorbeeld stuurt een brief aan haar als minister met de aanhef mevr. drs. D. Yesilgöz. Tegelijkerijd valt op dat op haar huidige profielpagina bij de VVD helemaal niets meer te vinden is over haar opleiding, waar ze er eerder nog mee pronkte.

Ik benader de VU met de vraag of ze kunnen bevestigen dat Yesilgöz inderdaad is afgestudeerd. Ze antwoorden dat ze daar in het kader van de privacy niets over mogen zeggen. Dat roept een interessante situatie op. Het oneigenlijk gebruik van een beschermde academische titel is strafbaar maar het blijkt vrijwel onmogelijk te checken of iemand zich daar schuldig aan maakt.

Als je meent dat Yesilgöz iemand is die het met de waarheid niet zo nauw neemt zou je kunnen denken dat ze een handige, noem het Ruttiaanse, truc gebruikt. Ze wekt de suggestie dat ze een academische titel heeft maar zonder die zelf te gebruiken, op een enkele keer na. Foutieve informatie over haar opleidingsniveau corrigeert ze nooit zodat het comfortabele misverstand kan blijven voortbestaan. Ze laat kortom anderen in de waan en blijft zelf buiten schot. Of om het onvriendelijker te zeggen, ze laat anderen voor haar liegen. Dat wil zeggen als ze inderdaad niet is afgestudeerd. Anders is er niks aan hand en is er sprake van een ongelukkige samenloop van omstandigheden. Zelfs Yesilgöz, met een geschiedenis van onwaarheden, geniet het voordeel van de twijfel todat daar duidelijkheid over bestaat.

Om dit soort verwarring tegen te gaan is het principe van transparantie bedacht, inzicht geven in hoe de vork precies in de steel zit. In een poging de kwestie voor eens en altijd op te helderen mail ik haar woordvoerder bij de VVD met de eenvoudige vraag of ze is afgestudeerd. Tot twee keer toe blijft een antwoord uit.