Sfeerfoto van BNNVARA

BNNVARA

Onbegrepen Nederlanders geven antwoord op de meest indringende en soms choquerende vragen van kijkers. Iedere dinsdag om 22:10 op NPO3.

Zware pijnstillerverslaving wordt in stand gehouden. Hoe kan dit?!

18 mei 2020
  •  
leestijd 3 minuten
christine-sandu-jwWtZrm67VI-unsplash
Steeds meer mensen gebruiken zwaardere pijnstillers zoals oxycodon en fentanyl. Maar het probleem is dat wanneer er eenmaal met het middel wordt begonnen stoppen erg moeilijk is. Daarom blijven veel mensen deze medicatie slikken. 
  • In Nederland gebruiken ruim 200.000 mensen oxycodon .
  • Oxycodon is vergelijkbaar met heroïne en twee keer zo verslavend als morfine.
  • De pijnstiller werd eerder  uitsluitend voorgeschreven aan terminale kankerpatiënten. Nu worden de pijnstillers ook  bij minder ernstige dingen, zoals botbreuken, voorgeschreven.
  • Een goed afkickprogramma wordt niet vergoed door de verzekering.

In de Verenigde Staten is het veelvuldige gebruik van zware pijnstillers al langer bekend. En ook de problemen die daarop volgen zijn niet mals. In het land heeft het gebruik van deze middelen epidemische vormen aangenomen, zo meldt Kassa afgelopen weekend. Het zijn niet zomaar pijnstillers namelijk. Deze middelen zijn te vergelijken met heroïne en zijn twee keer zo verslavend als morfine.

Hoewel de situatie in Nederland niet te vergelijken is met die in de VS, moeten we het opkomende probleem hier niet onderschatten. Een jaar geleden waarschuwden zorgverzekeraars en toenmalig minister Bruno Bruins al voor de gevaren van oxycodon, aldus Kassa. En ook Daan van der Gouwe, drugs researcher bij Trimbos Instituut, maakt zich zorgen.

De laatste jaren was er in ons land een grote toename in het gebruik van deze middelen te zien. Vorig jaar werden ze door zo’n 440.000 Nederlanders gebruikt, op dit moment is dat afgenomen naar circa 200.000 gebruikers.
De toename in de voorgaande jaren is te verklaren: eerder werd het uitsluitend voorgeschreven aan terminale kankerpatiënten. Nu  worden de pijnstillers ook  bij minder ernstige dingen, zoals botbreuken, voorgeschreven. Vaak is de sterkte van deze pijnstillers onnodig hoog. Patiënten krijgen na een operatie vaak te snel sterke pijnstillers, meldt Kassa al in 2015. Dat heeft te maken met een discrepantie in de gebruikte pijnschaal. Deze wordt door patiënt en arts anders geïnterpreteerd. Patiënten vinden een pijn die zij een 4, 5 of 6 geven dragelijk, terwijl artsen en verpleegkundigen een pijn boven de 3 al niet meer als dragelijk zien. Op die manier ontstaan er situaties waarbij patiënten onnodig veel te zware en extreem verslavende medicijnen, zoals oxycodon, krijgen voorgeschreven.

Laura Crul en Evana Kuik kregen hiermee te maken. Beiden kregen het medicijn op doktersrecept. Laura kreeg de medicatie voor een gecompliceerde armbreuk, maar ook toen haar arm hersteld was bleef ze het recept ontvangen. Toen ze dacht het niet meer nodig te hebben en besloot te stoppen, ontdekte ze welk middel ze precies had gekregen en hoe snel ze verslaafd was geraakt. ‘Na drie uur begon ik te zweten, over te geven en kon ik niet meer lopen. Toen nam ik oxycodon en verdwenen al die klachten. Toen wist ik dat ik verslaafd was’, aldus Laura in De Nieuws BV (2018). 
Toch wordt het middel regelmatig voorgeschreven en vaak gebeurt dat zonder dat patiënten goed op de hoogte worden gebracht van de mogelijke gevolgen. Evana gaf zelf bij de zusters in het ziekenhuis aan dat ze verslavingsgevoelig is, en toch kreeg ze de pijnstiller voorgeschreven. ‘Ik ben iemand die allemaal documentaires kijkt en wist dat dit middel in Amerika een hoop ellende veroorzaakt, dus daarom vroeg ik de dokter of ik dit wel moest nemen. Ze deden er nogal laconiek over en zeiden dat het geen kwaad kon’, zo vertelt ze in De Nieuws BV.

Het afkicken van de medicatie is erg moeilijk. Om probleemloos van de pijnstillers af te kicken, is een goed afbouwschema nodig. Een waarin stap voor stap een lagere sterkte wordt genomen tot je er helemaal af bent, is nodig om succesvol van de medicatie af te komen. Maar dat is nou juist het probleem; vooral in de eindfase van het afbouwen worden de stappen te groot. De laagste sterkte is vijf milligram. Pillen van één, twee of drieënhalve milligram bestaan niet.

Pillen op maat maken kan wel, via de Regenboogapotheek, zo meldt Kassa afgelopen weekend. Maar deze methode wordt niet vergoed. De Vereniging Afbouwmedicatie, hoogleraar psychiatrie Jim van Os en ervaringsdeskundige en onderzoeker dr. Peter Groot pleiten al jaren voor erkenning van die methode. Maar naast een uitgebreid gebruikersonderzoek (met goede resultaten) is er geen wetenschappelijk onderzoek gedaan volgens de gebruikelijke normen. Een zorgverzekeraar (DSW) biedt vergoeding voor deze methode, maar de overige zorgverzekeraars, de overheid, verschillende zorg- en belangenorganisaties en andere wetenschappers vinden het toch niet voldoende wetenschappelijk bewijs, en dus is er aanvullend onderzoek nodig. Arjan de Kwant van DSW: ‘Het lastige is dat het juist individueel wordt bereid, maar hoe moet je dat wetenschappelijk aantonen?’

Meer over:

, , ,