Wooncrisis: wat kunnen we leren van andere landen?

Op zoek naar een huis? Lastig. Een huis vinden in de steden van ons kikkerlandje is zo makkelijk nog niet. Sommige landen om ons heen ervaren minder problemen rondom dit hot topic. Maar wat doen zij nou anders dan wij?

In Nederland is het vinden van een woning niet makkelijk. Soms moet je jaren wachten op een woning in de sociale huursector of is het kopen van een huis ver boven je budget. Maar niet alle landen hebben evenveel last van dit probleem. In Duitsland is huren toegankelijker en in België zijn de regels een stuk minder streng. Hoe zit dat?

Het grootste knelpunt is op dit moment de private huursector. Volgens Hans Koster, professor Stedelijke economie en vastgoed aan de Vrije Universiteit Amsterdam, heeft één groep het meeste last van de huidige situatie: de starters. Zij vallen tussen wal en schip. De starters verdienen te veel geld om in aanmerking te komen voor een sociale huurwoning, maar te weinig om een huis te kopen. Dat betekent dat ze uitkomen op de private huursector, maar daar ligt juist het probleem.

Onze private huursector – daaronder vallen alle huurwoningen die geen eigendom zijn van een woningcorporatie – is namelijk heel klein. Dit komt onder andere doordat Nederland een grote sociale huursector heeft. Ook wordt het bezit van een koopwoning gestimuleerd, bijvoorbeeld met de hypotheekrenteaftrek. De private huur krijgt veel minder steun, waardoor de sector nauwelijks kan groeien. Ook de sociale huursector biedt weinig uitkomst door de lange wachttijden. Voor starters is er dus weinig ruimte. ‘Ik zou niet zozeer praten over een wooncrisis, maar meer een toegankelijkheidsprobleem voor starters’, vertelt Koster in Vroeg!.

Een andere oorzaak is dat de meeste mensen in grote steden willen wonen. De vraag naar woningen is daar dus hoog, maar er is weinig ruimte om woningen bij te bouwen. Daarom worden er Vinex-wijken gebouwd: grote nieuwbouwwijken aan de randen van steden. Dit zorgt ervoor dat meer mensen rondom een stad gaan wonen, maar het lost zeker niet alle problemen op.

Maar wat doen de beleidsmakers met dit probleem? Er is een doel gesteld om honderdduizend woningen bij te bouwen, maar volgens Koster is dat doel nog niet gehaald. Wel is er een stap in de juiste richting gezet, onder andere door het bouwen van die Vinex-wijken.

Ook is er een Wet betaalbare huur ingevoerd, waardoor huren in de private sector betaalbaarder wordt. Maar volgens Koster heeft dit juist een averechts effect gehad. ‘Het is veel minder aantrekkelijk om te verhuren, want het rendement is laag’, vertelt hij. Hierdoor verkopen verhuurders hun huizen, waardoor de private huursector wordt uitgedund.

Net als in Nederland is in Spanje het vinden van een woning niet makkelijk. Ook daar is het probleem dat iedereen in de grote steden wil wonen, terwijl het platteland leegloopt. Omdat het een uitdaging is om huizen bij te bouwen in de steden, ligt de uitbreiding stil.

Maar dat is niet het enige probleem. In Spanje bestaat er namelijk, in tegenstelling tot Nederland, geen sociale huursector. Hierdoor is het lastig voor jongeren en mensen met een laag inkomen om een betaalbare woning te vinden. Ook in Spanje zijn veel bewoners ontevreden over de woonsituatie, waardoor er veel protesten zijn.

Het klinkt alsof het vinden van een huis in een grote stad onmogelijk is geworden in Europa. Toch zijn er ook landen die het wel aardig goed doen. Zoals Duitsland, waar de prijzen van koopwoningen sinds 2022 zijn gedaald. De private huursector van het land is juist heel groot, waardoor het voor starters toegankelijker is om te huren. Een grotere private huursector zou in Nederland dus ook meer ruimte kunnen geven aan starters. In Duitsland liggen de maandlasten van huren en kopen dicht bij elkaar. In Nederland is dat anders. Hier is kopen voordeliger, omdat de maandlasten van huren veel hoger zijn dan die van kopen.

Ook in buurland België gaat wonen er anders aan toe. Daar zijn namelijk veel minder regels omtrent wonen, waardoor het bouwen van woningen makkelijker is. Mensen kunnen zelfs makkelijker een eigen woning bouwen, waardoor het probleem van betaalbaarheid minder groot is. Volgens Koster kan Nederland hier wat van leren. ‘Er zijn heel veel regels die misschien niet nuttig of te streng zijn. Als we die afschaffen betekent het dat het makkelijker wordt om te bouwen en op lange termijn dat prijzen kunnen dalen’, legt hij uit.