Cosmetische ingreep in Turkije: hoe veilig is een behandeling in het buitenland?

Elk jaar vliegen miljoenen mensen naar Turkije voor een cosmetische ingreep. Het is vaak goedkoper dan een behandeling in Nederland. Maar wat gebeurt er als het misgaat – en wie is er dan verantwoordelijk?

Shanaya* scrolt door haar telefoon en ziet ze overal: vrouwen die getransformeerd terugkomen uit Turkije. Strakke buiken, ronde billen, nieuwe borsten. De voor-en-na-foto's zien er goed uit. Voor Shanaya zijn ze de aanleiding om contact op te nemen met een bemiddelingsbureau. Ze wil ook iets veranderen aan haar uiterlijk.

Het loopt anders dan gehoopt. Aan haar buikwandcorrectie en liposuctie houdt ze ernstige brandwonden en een grote infectie over. Eenmaal terug in Nederland moet ze elf keer onder het mes voor hersteloperaties.

Shanaya is niet de enige. Jaarlijks reizen 1,5 miljoen mensen van over de hele wereld naar Turkije voor een cosmetische ingreep, onderzocht Kassa. De aantrekkingskracht is begrijpelijk: het is goedkoop, het gaat snel en de drempel is laag. Een bemiddelingsbureau regelt alles voor je – van vlucht tot operatie.

Maar wie houdt er toezicht op die bureaus? Nauwelijks iemand, blijkt. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) kan alleen ingrijpen als een bureau ook medische handelingen op Nederlandse bodem uitvoert. Puur doorverwijzen of informeren over ingrepen in het buitenland valt daar niet onder. Buitenlandse zorg valt namelijk onder de wetgeving van het land waar de ingreep plaatsvindt – niet de Nederlandse.

Kassa testte tien bemiddelingsbureaus met twee testpersonen: een dertiger die een 'mommy makeover' overwoog, en een twintiger met overgewicht die rookt en meerdere grote ingrepen tegelijk wilde. De ervaringen waren opvallend gelijkaardig.

In bijna alle gevallen was WhatsApp het eerste contactpunt. Al snel volgden offertes, operatiedata en aanbiedingen met tijdsdruk – waaronder een paaskorting 'geldig tot vrijdag'. Bij sommige bureaus werden uitgebreide gezondheidsvragenlijsten ingevuld, maar bij andere werden via WhatsApp slechts twee vragen gesteld die met ja of nee werden beantwoord. Sommige bureaus probeerden er ook extra ingrepen bij te verkopen: een dijbeenlift hier, een ooglidcorrectie daar, want 'als je toch onder narcose ligt'.

En de risico's? Die bleven grotendeels onbesproken. Edin Hajder, plastisch chirurg en vicevoorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Plastische Chirurgie, is er helder over: 'In alle gevallen werden we slecht geïnformeerd over de eventuele risico's en complicaties. De dingen die we te horen kregen waren summier, kort door de bocht of onvoldoende.'

Zeker wel, benadrukt Hajder. 'Er zijn uitstekende en kundige plastisch chirurgen in Turkije.' Maar in het buitenland gelden andere regels. De IGJ waarschuwt dat grote ingrepen zoals een borstvergroting, buikwandcorrectie én een buttlift in het buitenland soms in één sessie worden uitgevoerd. In Nederland is dat niet toegestaan, omdat die combinatie van zware operaties gevaarlijke complicaties kan veroorzaken.

In Nederland geldt bij ingrijpende operaties ook een informatieplicht. Patiënten moeten goed geïnformeerd zijn én bedenktijd krijgen, vastgelegd in een zogenaamd 'informed consent'. Dit document mag niet pas op de dag van de operatie worden uitgereikt. Kassa vroeg alle tien bureaus om zo'n document. Een paar stuurden het door. Een deel kon het vanwege 'privacyregels' niet verstrekken. En in enkele gevallen mochten de testpersonen het pas in Turkije inzien – vlak voor de ingreep.