Sfeerfoto van Vroege Vogels
Vroege Vogels
Vroege Vogels

Elke zaterdag om 19.50 opnpo2

Elke zondag van 7 uur tot 10 uur op

Natuur, milieu, klimaat en dierenwelzijn in Nederland staan centraal. Als 'advocaat van de natuur en spreekbuis van het milieu' maakt Vroege Vogels zich al meer dan 40 jaar hard voor een groener Nederland.
Vroege Vogels
theme-icon
Natuur

Zilverzand, hoogveen en een beek op de Brunssummerheide

  •  
23-09-2022
  •  
leestijd 2 minuten
  •  
513 keer bekeken
  •  

De Brunssummerheide lijkt op eerste gezicht een heidegebied als vele anderen: zandheuvels, vennen en paarse heideplanten. Toch is dit gebied de enige in zijn soort in Nederland. Want het hoogstgelegen heidegebied van Nederland en het énige waar zilverzand aan de oppervlakte ligt. Bovendien ontspringt er midden in het zilverzand een beek, laat onderzoeker Hans de Mars ons zien. 

Zilverzand en bruinkool

Zilverzand is spierwit zand dat je nergens anders aan de oppervlakte in Nederland vindt. Het is afgezet toen Limburg aan en onder zee lag. Dat is zo’n 5 tot 20 miljoen jaar geleden. Het zilverzand kwam toen massaal voor langs de kustlijn – op sommige plekken is het nog zeker 150 meter hoog. De hoge zandruggen werden in de miljoenen jaren erna nooit bedenkt. Achter het strand lag in die tijd een veenmoeras. Dat werd wel bedenkt en na miljoenen jaren onder druk gestaan te hebben, ontstond daar bruinkool. 

Het zilverzand bevat helemaal geen mineralen, ijzer of kalk. Dat maakt het een erg populaire grondstof voor onder meer porselein. Dus werd het op sommige plekken in en rondom de Brunssummerheide afgegraven. Bruinkool was juist een belangrijke brandstof, en ook dat werd hier volop gewonnen. Daardoor is het heidegebied nu erg heuvelachtig. 

Aardbreuk en bronkop 

Midden op de heide ontspringt de Roode Beek. Dat komt door de waterhuishouding onder de grond. Er loopt namelijk een aardbreuk, de Feldbissbreuk. Deze aardbreuk vormt een ondoordringbare wand ondergronds. Grondwater kan hier niet langs en komt daardoor op een plek als bronkop naar boven. Hier begint de Roode Beek. Waar de Roode Beek ontspringt, ligt een hoogveenmoeras. 

Anders dan bij andere hoogvenen is dit bronhoogveen niet afhankelijk van arm regenwater. Het regenwater neemt ondergronds via het zilverzand geen enkele voedingsstoffen en mineralen op. Die zitten er namelijk niet in. Hierdoor komt het met bijna dezelfde samenstelling weer boven bij de bronkop. Het water blijft arm, zelfs na een tocht door de grond. Dit vormt de ideale omgeving voor veenmossen, die goed groeien op het arme en zure regenwater. 

Vroege Vogels TV over de Brunssummerheide! Kijk zaterdag 24 september 2022 om 19.50 uur naar NPO 2!

Thema's:

theme-icon
Natuur

Gerelateerd

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (2)

Wim Ros
Wim Ros26 sep. 2022 - 13:35

Waarom geen ondertiteling: ik ben 80 en stokdoof

1 Reactie
vroegevogels
vroegevogels27 sep. 2022 - 8:59

Beste Wim, Dan raden wij u aan om de gehele uitzending te bekijken. Daar zit onderin de player de optie om de ondertiteling aan te zetten. Dit is een optie die later ook bij de fragmenten moet worden toegevoegd. https://www.bnnvara.nl/vroegevogels/videos/584439 Vriendelijke groet, Redactie Vroege Vogels

Altijd op de hoogte blijven van het laatste nieuws?

Maandag, woensdag en vrijdag versturen wij je alle informatie uit de radio en tv-uitzending en het laatste internetnieuws.