Vroege Vogels

'De Verdwenen Beer' | Driedelige serie

  •  
29-07-2022
  •  
leestijd 2 minuten
  •  
1559 keer bekeken
  •  
Maasmonding_met_De_Beer_ca_1910_W.H._Hoekwater

Tot rond 1960 lag er een prachtig en uniek natuurgebied op de plek waar nu de Europoort en de Maasvlakte ligt: Vogeleiland De Beer. De Beer lag aan de zuidkant van de monding van de Nieuwe Waterweg, tegenover Hoek van Holland. Dit jaar is het 150 jaar geleden dat het vogeleiland ontstond, toen de Nieuwe Waterweg werd gegraven.

Het was ooit een prachtig voorbeeld van een dynamisch duinsysteem waar de zee vrij spel had. Grote strandvlaktes zorgden voor een ideale vestigingsplaats voor een kustbroedvogels, zoals visdiefje, dwergstern, de grote stern, kluut en bontbekplevier. De Beer ontwikkelde zich tot een natuurgebied dat, mede door zijn grootte van 1300 hectare, uniek was voor Nederland. In 1958 begon hier de aanleg van Europoort waardoor De Beer geheel zou verdwijnen.

Hoe kon De Beer verdwijnen?

Vroege Vogel Henny Radstaak is geboren in het dorp Rozenburg, toen nog een overwegend agrarisch dorp en groeigemeente, gelegen tussen de Botlek en het Europoortgebied. Vanuit Rozenburg kon je gemakkelijk naar De Beer. Maar dat was vóór zijn tijd, Henny is geboren in 1963 en kent De Beer alleen uit de verhalen. Daardoor kreeg hij een bijna mystiek beeld van dit vogelparadijs. En hij zit met de vraag: hoe uniek was het en waarom heeft het zomaar kunnen verdwijnen? Hoe heeft het zover kunnen komen dat het vogeleiland, schijnbaar zonder enig protest, rond 1960 door de gemeente Rotterdam van de kaart werd geveegd ten behoeve van de economie, de aanleg van de Europoort?

De Rotterdamse publicist, fotograaf en filmer Simon de Waard maakte in 1948 een film over natuurmonument De Beer. De film toont het gebied in alle facetten van zijn naoorlogse glorie.

Hoe uniek was het vogeleiland?

Deel 1 van de radioserie “De Verdwenen Beer” gaat in op het belang destijds van het natuurgebied, aan de hand van verhalen van nu nog levende ooggetuigen, onder anderen vogelonderzoeker Gerard Ouweneel (nu 85 jaar), die er in zijn jeugd als jonge vogelaar heeft rondgestruind. Ed Buijsman is de geschiedschrijver van De Beer. Aan de hand van zijn naar boven gebrachte archiefmateriaal horen we dat verhaal. 

Ed Buijsman en Gerard Ouweneel aan het Beerkanaal 1

Ed Buijsman en Gerard Ouweneel op de plek waar ooit Vogeleiland de Beer lag

© Henny Radstaak

Wat is er nu nog te vinden?

Op de plek van De Beer ligt nu Europoort en de Maasvlakte. In deel 2 gaan we op zoek naar de bijzondere natuur die anno 2022 te vinden is. Zoals de grootste kolonie kleine mantelmeeuwen van Europa en de zeldzame zwaluwbij. En wat doet het Havenbedrijf Rotterdam aan het behoud van natuur, en komt er ook natuur bij?

Meeuwen in Europoort

Meeuwen in Europoort

© Henny Radstaak

Dagelijkse strijd om de natuur

In deel 3 van “De Verdwenen Beer” horen we hoe de inwoners van het dorp Rozenburg, nu deelgemeente van Rotterdam, nog steeds dagelijks strijd leveren voor het behoud van het laatste snippertje overgebleven natuur tussen industrie en haven, op de Landtong Rozenburg. En concluderend: hebben we wat geleerd van het verdwijnen van De Beer destijds?

Op uitkijktoren Landtong

De natuurliefhebbers van de Landtong Rozenburg

© Henny Radstaak

Delen:

Praat mee

onze spelregels.

avatar

Reacties

wim van vliet
wim van vliet31 jul. 2022 - 7:58

Complimenten over alle drie de uitzendingen. Dat niet alle gidsen verhalen zijn uitgezonden snap ik als geen ander. Het ging over het verdwijnen van DE BEER. Maar dat er zelfs in dat ene verhaal wordt geknipt en een deel van de essentie wordt weggenomen. Vind ik ronduit jammer. De stemming in de Economie over verlies van Natuur begrijp ik ook. Maar ik ben er vast van overtuigd, onze leef omgeving wordt vernietigd. En op den duur komt de Mensheid zichzelf tegen. En wordt Moeder Natuur de uiteindelijke OVERWINNAAR.

wim van vliet
wim van vliet24 jul. 2022 - 12:23

Voor mij einde d"Arcyweg en ter hoogte van de Suurhofbrug een bijzondere herinnering. Mijn vader teelde Spruiten op die plek bij een Zeeuwse boer die verdreven was uit Walcheren omdat zijn gebied totaal verzout was door het onderwater zetten van zijn eiland in 1944. Ik hielp in de zomer met spruiten poten als 11-12 jarige jongen. In de etenspauze klommen we over de Zeedijk naar het Brielse gat en we zwommen daar tussen de Zeehonden. In 1955 werd de boer onteigend en vertrok naar Texel. Ooit vroeg ik mijn vader, doet het geen pijn hier te moeten vertrekken. Zijn advies was, op tijd de "Bakens" verzetten jongen. En vertrok naar Voorne Putten voor spruiten teelt. Over 5 jaar verdienen straks honderden mensen hun boterham bij de fabrieken. En hij kreeg meer dan gelijk. Zodanig dat ikzelf in 1979 ben gaan werken bij de BP raffinaderij. En tot 1999 een dikke boterham heb verdient. Toen ik in 1999 afscheid nam was mijn laatste klus, onderhoud aan de Flare (waakvlam) 85m boven het maaiveld. In beweerde toen. Ik ben hier een rijzende ster. Begon ooit op 0 N.A.P tussen de spruiten en eindig mijn carrière op 85 +N.A.P. hoe mooi was dat, zo hoog kan je klimmen. Moet nog dikwijls terug denken aan mijn vader. Die gelijk had door te voorspellen. Later verdienen mensen hier een dikke boterham. Maar ook als het je ergens benauwd wordt. Verzet op tijd JE BAKENS!

ntrfragmentjes
ntrfragmentjes18 jul. 2022 - 11:53

Ik zou wel eens graag willen weten hoe het de zwijnen op de Veluwe vergaat. Ze gingen een horrorwinter tegemoet zonder eikels en beukennoten en volgens de opzichter van het bos achter ons huis zijn er "heel veel" doodgegaan. Ook zijn er daardoor heel weinig biggen geboren. Nog een bijkomstigheid was dat het voorjaar heel laat begon en daardoor ook de hergroei in het bos. En dan nu deze vreselijke droogte. Hoe gaat het dan nu met de zwijnen, maar ook met het hert, het ree en de das? Zouden jullie daarover eens een item kunnen maken? Vriendelijke groet, Tineke

Marijke Sonneveld
Marijke Sonneveld18 jul. 2022 - 11:16

Wat mooi in elkaar gezet en wat weten de heren veel en gedetailleerd te vertellen over een tijd die (ook) ik helaas niet heb meegemaakt. Eigenlijk word ik er heel verdrietig van… Maar desondanks kijk ook ik met belangstelling uit naar de volgende uitzendingen.

wim van vliet
wim van vliet17 jul. 2022 - 9:52

Prachtige Reportage, zoveel invalshoeken. Complementen! Wat een rust en duidelijk verhaal van de geïnterviewden. Wacht met belangstelling naar de vervolg uitzendingen!

Altijd op de hoogte blijven van het laatste nieuws?

Maandag, woensdag en vrijdag versturen wij je alle informatie uit de radio en tv-uitzending en het laatste internetnieuws.