Otterfamilie in Meijendel en Berkheide genetisch bevestigd

Nadat Dunea eind 2025 unieke camerabeelden vastlegde van een otter met drie jongen, bevestigt DNA-onderzoek nu dat de otter zich in Meijendel en Berkheide daadwerkelijk voortplant. Voor het eerst is in het duingebied genetisch vastgesteld dat een mannelijke en vrouwelijke otter samen succesvol een nieuwe generatie grootbrengt.

Sinds de eerste otterwaarneming in Meijendel eind 2024 werken drinkwaterbedrijf en natuurbeheerder Dunea, Stichting Otterstation Nederland en Wageningen Environmental Research (WENR) samen om meer te leren over de dieren. Met behulp van wildcamera's, veldonderzoek en DNA-analyses van otteruitwerpselen ontstaat steeds meer inzicht in de populatie.

Uit DNA-onderzoek van vijftien verzamelde spraints, oftewel otterpoep, konden onderzoekers drie verschillende otters identificeren. Het eerder bekende vrouwtje uit de Nieuwkoopse Plassen blijkt nog altijd aanwezig. Daarnaast is voor het eerst een volwassen mannetje genetisch aangetoond. Ook is een jong vrouwtje vastgesteld waarvan het DNA-profiel laat zien dat zij een nakomeling is van beide dieren.

Arjen de Groot, genetisch ecoloog bij WENR: "Voor het eerst kunnen we met DNA aantonen dat er in Meijendel en Berkheide sprake is van een directe familieband tussen een moeder, vader en jong. Daarmee bevestigen de genetische resultaten wat we eind 2025 al vermoedden toen een otter met drie jongen op camerabeelden werd vastgelegd.” Eén van deze jongen blijkt nu het geïdentificeerde jonge vrouwtje te zijn. Van de andere jongen werd geen bruikbaar DNA aangetroffen, waardoor hun identiteit vooralsnog onbekend blijft.

Het DNA-onderzoek bracht nog een tweede opvallende ontdekking aan het licht. Het nieuw aangetroffen mannetje blijkt genetisch verwant aan de Noordelijke kernpopulatie Nederlandse otters, met de Wieden-Weerribben als oorspronkelijk uitzetgebied. Hoewel de exacte herkomst niet kan worden vastgesteld, wijzen de resultaten erop dat het dier vanuit deze populatie naar de Zuid-Hollandse kustduinen is getrokken.

Amy van Nobelen, specialist natuurmonitoring bij Dunea: “De genetische verwantschap met de kernpopulatie laat zien dat otters grote afstanden kunnen afleggen en nieuwe leefgebieden vinden, ondanks de vele obstakels onderweg. Dat een mannetje uiteindelijk in onze duinen terechtkomt en hier voor nageslacht zorgt, is een prachtig teken dat de soort zich verder uitbreidt en laat zien hoe belangrijk verbonden natuurgebieden en een goede natuur- en waterkwaliteit zijn.”

Stichting Otterstation Nederland heeft in opdracht van Dunea onderzocht wat de draagkracht is van Meijendel en Berkheide als leefgebied voor de otter. "Gelet op de grootte van het gebied en de wateren, de natuurkwaliteit en het aanwezige voedsel, kunnen hier 9 tot 11 otters leven. Waarvan drie vrouwtjes, één tot twee mannetjes en hun subadulten en jongen", vertelt otter-expert Addy de Jongh.

Van Nobelen: "Dat is een prachtig signaal. Otters stellen hoge eisen aan hun leefomgeving en komen alleen voor in gebieden met schoon water, voldoende voedsel en rust. Het laat zien dat natuurbeheer, biodiversiteit en waterkwaliteit wat de otter betreft in onze duingebieden op orde zijn."

De Jongh sluit af met een tip: "Als de otterjongen gaan zwerven op zoek naar een eigen plek dan zou het kunnen dat ze de duingebieden uittrekken en wegen oversteken, daarom is het slim om ook buiten de duinen op te letten door in het donker je snelheid te beperken rondom de duinen.’ Van Nobelen vult aan: "Als bezoeker kun je helpen door respectvol om te gaan met de natuur. Blijf op de paden en houd de hond aan de lijn. Zo zorgen we er samen voor dat de duinen een veilig thuis zijn en blijven voor soorten als de otter."

Bron: Dunea, Stichting Otterstation Nederland en Wageningen Environmental Research (WENR)