Krijgen we weer een massale invasie van notenkrakers?

Waar schaatsliefhebbers zich al afvragen of er deze winter eindelijk een Elfstedentocht komt, zijn vogelaars nu vooral bezig met de vraag: krijgen we weer eens een invasie van notenkrakers? Normaal zijn deze vogels extreem zeldzaam in Nederland, maar onder bepaalde omstandigheden kunnen ze ons land massaal aandoen. De voortekenen voor een invasie zijn er inmiddels: ze worden her en der gezien.  

Als je door je oogharen naar een notenkraker kijkt, zie je een soort Vlaamse gaai met de kleuren van een spreeuw. Hij is familie van de kraaien, maar met zijn chocoladebruine kleed met witte druppels is het een unieke verschijning. Notenkrakers zijn dol op de zaden van naaldbomen en op hazelnoten. Daar danken ze hun naam ook aan. “Notenkrakers kunnen in hun snavel een hazelnoot kraken”, weet Arend van Dijk. Hij maakte als twintigjarige de grootste invasie notenkrakers van de vorige eeuw mee, die van 1968.

“Voor een massale invasie heb je twee ingrediënten nodig; weinig voedsel in combinatie met veel vogels.” Als in de broedgebieden in onder andere Siberië weinig te eten is, maar er dat jaar wel veel jongen zijn geboren, kan een massale migratie op gang komen. De hoeveelheid notenkrakers op dit moment in Nederland kun je waarschijnlijk op een paar handen tellen. Dat is al extreem veel voor deze zeldzame vogel, maar nog niets in vergelijking met de invasie van ’68. “Op basis van krantenartikelen en doorgegeven waarnemingen schat men dat er toen zo’n 2300 notenkrakers in Nederland waren. Je kwam ze toen echt overal tegen. Ik zag ze bijvoorbeeld gewoon in de berm van de snelweg.”

“Geschat wordt dat eens per tien jaar er een invasie van notenkrakers is, maar in deze eeuw heeft er nog geen één plaatsgevonden.” Voor vogelaars is het dus fantastisch om weer eens een invasie mee te maken, maar voor de notenkrakers zelf is het geen pretje. “In Duitsland spreken ze van een Totesmigration [doodsmigratie]. Ze vliegen namelijk vrijwel niet meer terug, maar sterven hier in de loop van de winter.” Reden te meer alleen met respect en voldoende afstand van de notenkrakers te genieten.

Arend: “De meeste invasies vonden plaats in oktober en november.” Over een paar weken weten we dus of we dit jaar weer een massale invasie hebben.