Op pad met Menno Bentveld: Vlieland is een knaller!

Menno heeft veel natuurgebieden waar hij graag naartoe gaat: "Maar voor de Wadden rol ik echt direct mijn bed uit, op weg naar de veerpont!" Voor de Varagids schrijft Menno iedere week een column. Deze keer niet over een tv-aflevering, maar over een race tegen de klok tijdens de opnames op de Wadden.

Lees hier de volledige column:

Je kunt me voor veel Nederlandse natuurgebieden wakker maken: het Koningsdiep, de Vinkeveense plassen, de Lemelerberg, noem maar op, maar voor de Wadden rol ik echt direct mijn bed uit, op weg naar de veerpont! Het parelsnoer van eilanden, de kwelders langs de Groningse en Friese kust, de droogvallende zandplaten, het Scheurrak, de Mokbaai: het is één aaneenschakeling van sensaties en unieke landschappen. Door Mathijs Deen magistraal beschreven in zijn eilanden-monografie De Wadden en zijn politie-thrillerreeks rond inspecteur Liewe Cupido. Vooral die laatste serie leest als een tierelier en ik maak me sterk dat als je de langzame boot naar Schier neemt, je deel een niet uit kunt hebben voor je in de bus naar het dorp zit.

Een aantal van mijn mooiste herinneringen betreffen het Wad. 4 uur ’s morgens met vissermanschouw De Raaf vanuit Lauwersoog vertrekken om droog te vallen op zandplaat Het Rif en met kapitein Nienke van ‘Doe Eens Wad’ urenlang plastic te jutten. Drie dagen over Rottumerplaat struinen waar je niets tegenkomt dan een aangespoelde zeehond en tienduizenden wadvogels. Met schoolvrienden nachtenlang dansen op new wave in de oude Tox Bar op Schiermonnikoog. Bij het ochtendkrieken skinnydippen met mijn lief nabij de Texelse Slufter.

En is er ook één hoogtepunt? Dat is er zeker, hoewel dat hoogtepunt ook het eindpunt had kunnen zijn. Ooit maakten wij een zomerserie over de Wadden. Met een Friese tjalk voeren we van west naar oost langs de hele tv-tas. Wadvogels, onderwaterleven, de kwetsbaarheid van dit krankzinnig mooie landschap: het kwam allemaal in beeld. Maar de climax was zonder meer het bezoek aan de Vliehors, een onmetelijke zandwoestijn in het westen van Vlieland. Voor ons interessant vanwege de aanwezigheid van broedende lepelaars, dwergsterns, plevieren en scholeksters. Voor de Koninklijke Luchtmacht aantrekkelijk omdat deze grootste strandvlakte van Noordwest-Europa voor een belangrijk deel verboden terrein is zodat er naar hartenlust geoefend kan worden met alles wat maar vliegt en bommen werpt. Al bijna tachtig jaar dansen het Ministerie van Defensie enerzijds en natuurorganisaties anderzijds een ingewikkelde tango waarbij ze luisteren naar elkaars wensen (piloten raak leren schieten en vogels rust gunnen) én ieder strijden voor hun reden van bestaan respectievelijk: KNALLEN en RUST. Hoe ze het voor elkaar boksen om toch door één deur te kunnen is fascinerend, maar vergt binnen dit artikel te veel woorden en dus gaan wij door naar de KNALLEN en de RUST.

Aangezien de Vliehors oneindig groot is en in principe niet toegankelijk, werden we begeleid door majoor Pieter die ons bij aanvang briefde over de oefening die ’s middags gepland was. En planning was alles, vond hij. Want wat er ook gebeurde, welke prachtige vogel voor onze camera haar kunstjes zou vertonen, om 15:00 uur (vijftienhonderd uur, voor oud-dienstplichtigen) moesten we koste wat het kost veilig en wel naast de verkeerstoren staan omdat een Belgische F-16 kort daarna op de zandvlakte zijn bommen zou droppen. Hier viel niet aan te tornen. Wij dachten: dat loopt wel los. Maar dat liep niet los. Zo zou blijken. Goed, wij urenlang vogels filmen. Hier een meeuwenkolonie, daar lepelaars met hun jongen, het was wonderschoon. Maar toen vond majoor Pieter het genoeg. De rode vlag was al gehesen, de Belgische F-16 zou hier met een minuutje of tien een bombardement uitvoeren, we moesten nu tempo maken. Maar dan had hij buiten de waard gerekend.

In de dolle rit over de zandvlakte kreeg onze regisseur (naam bij de redactie bekend) het voor elkaar om de wagen tot aan de assen in het zand te ploegen. We zaten muurvast en hadden nog zes minuten om in veiligheid te komen. De majoor gaf aanwijzingen terwijl wij als bezetenen de wagen uit probeerden te graven. Het zand vloog in het rond terwijl de auto nog wat dieper zakte. Vanuit de toren klonk doodkalm dat de straaljager inmiddels boven de Waddenzee vloog en bijna klaar was om te vuren. Bleekjes keken we elkaar aan. In gedachten zag ik de piloot omlaag loeren en het bommenluik openklappen (sorry: te vaak Pearl Harbor gekeken). Was die snel naderende stip aan de horizon de Belgische Fighting Falcon of een fors uitgevallen mantelmeeuw? We groeven en duwden en groeven en duwden en majoor Pieter wel het hardst. Hij keek op zijn klok en zag dat het twee voor twaalf was. Toen schoot de auto los, stoven we vooruit en waren we in een wip bij de toren. Achter ons liet de piloot zijn bommen vallen. We hoorden de ploffen en zagen het zand omhoog wolken. De Belg draaide nog een rondje, zwaaide gedag en ging op trek naar het zuiden. De RUST keerde weer. Even, heel even hadden we gedacht dat de Vliehors onze laatste rustplaats zou worden. Maar dat liet majoor Pieter niet gebeuren. Was goed gekomen, toch? Planning was alles.