De mysterieuze matkop

In Europa gaat de populatie matkoppen hard achteruit, maar we weten nog niet precies waar dat door komt. Wat we wel weten, is dat de soort graag nesten hakt uit zacht hout, zoals de wilgen in de grienden van de Oude Maas. Daarom doen onderzoekers zoals Tim Langerak hier een studie naar de mysterieuze matkop.  

De matkop is een klein meesje, herkenbaar aan een zachtbruin petje en zwarte kinvlek. De meeste mezen bouwen hun nest in bestaande holtes, maar de matkop hakt zelf een nest uit. Omdat het relatief kleine vogels zijn, zoeken ze daarvoor bomen met zacht hout uit, zoals wilgen en populieren. Maar er is ook nog veel wat we niét weten over het broedgedrag van de matkop. Daar doet Tim met zijn collega’s van Ecoresult onderzoek naar.  

Gedurende het broedseizoen houden ze de matkopnesten nauwgezet in de gaten. “Dat doen we door steeds een halfuur lang bij een nest te blijven kijken om te zien in welke status het is”, legt Tim uit. Eerst wordt er gehakt, dan worden er eieren gelegd, vervolgens wordt er gebroed en dan volgt het opvoeden van de jongen. Door deze fases te begrijpen, leren we volgens Tim meer over het broedgedrag van de vogel. Dat levert ook weer nieuwe inzichten op over de afname van het aantal matkoppen. “Een mogelijke oorzaak die we al zien is de toename in grote bonte spechten. Die eten namelijk wel eens eieren van de matkop op.”  

Het onderzoek vindt op acht verschillende locaties door heel Nederland plaats. Vooralsnog lijkt de populatie matkoppen in de grienden van de Oude Maas stabiel. Met behulp van ringonderzoek kijken Tim en zijn collega’s of dit inderdaad het geval is, of dat er veel aanwas is vanuit andere populaties. Als zou blijken dat de populatie inderdaad stabiel is, is het ook interessant om te weten waar dat door komt.  

Kijk zondag 24 mei 2026 om 19.25 naar de aflevering over de Grienden van de Oude Maas op NPO 2!