Natuurorganisaties in verzet tegen Brusselse versoepeling van milieuregels

Minder regels, snellere vergunningen, meer ruimte voor bedrijven. Dat is de belofte van de nieuwe Europese Omnibus-wetgeving, waarmee de Europese Commissie het mes wil zetten in bestaande regels. Maar volgens een nieuw rapport van een brede coalitie van natuur-, milieu-, ontwikkelings- en mensenrechtenorganisaties dreigt daarbij iets wezenlijks verloren te gaan. De bescherming van mens, natuur en klimaat. In Vroege Vogels een gesprek met Karsten Schipperheijn, directeur van Vogelbescherming Nederland.

In het rapport Omniboek Deregulering waarschuwen de organisaties dat Europa bezig is cruciale regels af te zwakken die de afgelopen tientallen jaren zijn opgebouwd. De zorgen raken vrijwel alle terreinen van het milieubeleid. Zo zouden bestrijdingsmiddelen minder vaak opnieuw hoeven te worden beoordeeld, waardoor schadelijke stoffen langer op de markt kunnen blijven. Ook dreigen strengere regels voor PFAS opnieuw vertraging op te lopen. Volgens de auteurs betekent dit dat deze stoffen langer in onze leefomgeving aanwezig blijven.

Ook de bescherming van de natuur staat volgens het rapport onder druk. Europese natuurwetten, zoals de Vogel- en Habitatrichtlijn, zouden worden aangepast om vergunningprocedures te versnellen. De auteurs vrezen dat hierdoor de bescherming van natuurgebieden en kwetsbare soorten verzwakt. Voor Nederland zou dat gevolgen kunnen hebben voor onder meer Natura 2000-gebieden, maar ook het stikstofbeleid.

Daarnaast waarschuwen de organisaties voor versoepelingen in regels rond waterkwaliteit, de Europese Kaderrichtlijn Water. Wanneer vervuilende activiteiten meer ruimte krijgen, kunnen drinkwaterbronnen verder onder druk komen te staan. Ook op klimaatgebied zien de auteurs risico’s. Een versoepeling van het Europese emissiehandelssysteem zou vervuilende industrieën langer de ruimte geven om CO₂ uit te stoten, terwijl juist een versnelde afbouw nodig is om klimaatdoelen te halen.

De Europese Commissie werkt aan een reeks zogeheten omnibus-pakketten. Het zijn verzamelwetten, die bestaande Europese regels moeten versimpelen. Het doel is om de administratieve lasten voor bedrijven en overheden te verminderen en de concurrentiepositie van Europa in de veranderende wereld te versterken. Onder de noemer van de milieu-omnibus worden verschillende milieu- en natuurwetten aangepast, onder meer rond industriële emissies, afvalbeleid, milieubeoordelingen en veehouderij. Volgens de Commissie moeten procedures hierdoor sneller, eenvoudiger en goedkoper worden.

In september stuurden 573 Europese wetenschappers een brandbrief aan het Europees Parlement. Zij riepen op om de behandeling van de zogeheten EU Food and Feed Safety Omnibus stil te leggen totdat een onafhankelijke beoordeling heeft plaatsgevonden. De onderzoekers vrezen dat de voorstellen de controle op pesticiden verzwakken en daarmee risico’s kunnen opleveren voor mens, dier en milieu.