Kwelders zijn echte Nederlandse oernatuur

Al sinds de jaren tachtig zoekt Jaap de Vlas regelmatig op z’n knieën naar kleine beestjes in kwelders. Daar kreeg hij een inkijkje in het ecosysteem van deze laagbegroeide gebieden langs de kust: “Je hebt er relatief weinig soorten, maar het is wel echte Nederlandse oernatuur.” Met Vroege Vogels gaat hij op pad in de kwelder van Holwert.

Sinds zijn jeugd is de 79-jarige Jaap de Vlas geïntrigeerd door de insectenwereld, maar hij begon in de jaren tachtig echt goed naar ongewervelden op kwelders te kijken. “Ik werkte toen voor het Ministerie van Landbouw. In gesprek met een boer vertelde ik dat het goed voor insecten was dat kwelders niet kaal werden gegraasd. Die boer vroeg toen voor welke insecten precies. Ik vond dat ik van die insecten eigenlijk te weinig afwist en ben toen regelmatig de kwelders ingegaan.”

Onlangs publiceerde Jaap zijn bevindingen van die vier decennia veldwerk in Twirre, het tijdschrift van de Fryske Feriening fan Fjildbiology (zie deel 1 en deel 2). “Je hebt er zo’n 400-450 soorten, dat is als je het met een tropisch regenwoud vergelijkt natuurlijk helemaal niets.” Dat betekent niet dat een kwelder minder interessant is. “Het leuke aan kwelders is dat ze zo natuurlijk zijn. De hele levensgemeenschap wordt beïnvloedt, gemaakt en gebroken door het getij en het zoute water. Net als in de oertijd.”

Bijkomend voordeel van de relatief lage biodiversiteit is de overzichtelijkheid. “Je kunt op een goed moment denken; nu weet ik het zo’n beetje. Je weet natuurlijk nooit alles, maar de grote lijnen heb je wel door.” Gevraagd naar die grote lijnen vertelt De Vlas over algen en planten die worden gegeten door wantsen, motjes en kevertjes. Die krijgen weer te maken met parasitaire sluipwespen, terwijl afstervende planten afgebroken worden door bacteriën en schimmels, die vervolgens weer gegeten worden door springstaarten. Als sluitstuk op het kleine ecosysteem worden de roofkevers en spinnen genoemd. Kortom, een verhaal van producenten, planteneters, afbrekers en roofdieren. “Precies zoals in de biologieboeken.”