Norgerholt is een oud stukje gebruikerslandschap

Heide en vennen, beken en bossen, akkers en graslanden: het is allemaal te vinden in het Norger Esdorpenlandschap in Drenthe. Dit natuurgebied is juist zo bijzonder omdat het eeuwenlang door bewoners op dezelfde manier gebruikt is. Nu is het een afwisselend natuurgebied waar dassen spelen, watersnippen baltsen en bijzondere zegges groeien.

Boswachter bij Natuurmonumenten Arjan Oosterhoff noemt het een gebruikerslandschap van de mensen die hier woonden. Hij staat stil bij het oudste stukje hier, het Norgerholt. Dit bos heeft hier zover de kaarten teruggaan altijd al gestaan. “Hier haalden ze hun hout vandaan”, legt Oosterhoff uit.

De beekdalen, die hier als een hoefijzer om het gebied liggen, waren dan weer ideaal voor de hooilanden. Op de heischrale graslanden stonden koeien, op de heide schapen. Hun mest gebruikten de boeren op de essen. Dat waren akkers op zandgrond die wel wat verrijking konden gebruiken. Met de eeuwen groeide die es steeds hoger en boller.

Al in 1958 kocht Natuurmonumenten hier gebieden aan, omdat ze het als een waardevol landschap zagen. Rond diezelfde tijd veranderde het landschap eromheen namelijk ontzettend. Oosterhoff: “Tussen 1950 en 1980 heeft de grootste klap plaatsgevonden.”

Heides zijn ontgonnen, beken zijn recht gegraven, alles in het kader voor moderne landbouw. De mens zette in amper 30 jaar het hele landschap naar zijn hand.

Inmiddels heeft Natuurmonumenten ook van die ontgonnen gronden een groot deel aangekocht. Zo kon het de afgelopen jaren het beekdal herstellen en natuur verbinden. De recht beek kreeg weer bochten en inmiddels houden grote grazers het gebied hier open.

Die natte, ruige natuur levert nieuwe soorten op. Op de graslanden jaagt de grauwe klauwier op insecten en in de beek is de bever druk bezig het landschap naar zijn hand om te zetten.

Kijk zondag 6 september 2026 om 19.25 naar de aflevering over het Norger Esdorpenlandschap op NPO 2!