Van Kooten & De Bie uitgeroepen tot hét tv-duo van Nederland: 'Met een ander zal ik nooit zo kunnen lachen'

Van Kooten & De Bie zijn uitgeroepen tot hét tv-duo van Nederland. VARAgids interviewt Kees van Kooten.

Zit hier een beker aan vast?

Ik denk dat het komt omdat de actualiteit cyclisch is. Als we toen niet gestopt waren, hadden we nooit zo lang kunnen doorgaan.

Ik bedoel dat we in Nederland elke tien jaar weer opnieuw discussiëren over euthanasie of het onderwijs. Dat zijn zaken die Wim en ik veel hebben behandeld. De belangstelling voor fragmenten van ons is ongelooflijk constant. Of het over de opkomst van Pim Fortuyn ging of nu over Forum voor Democratie: de Tegenpartij van Jacobse en Van Es blijft relevant. Van Kooten & De Bie zijn, kortom, steeds actueel gebleven. En komische duo’s zijn niet zo vaak actueel.

Ik ken eigenlijk geen voorbeelden, in Nederland noch in het buitenland. Het fenomeen duo draait vooral om het gegeven dat er één dom is en de ander het beter weet. Neem Stan Laurel & Oliver Hardy - het beste komisch duo aller tijden - of de Mounties of Mini & Maxi: er is één domme august en één pierrot, de witte clown. Wim en ik hebben zo’n rolverdeling nooit overwogen. Wij konden allebei dom zijn. De rijkdom van ons oeuvre - als ik het zo onbeschaamd mag zeggen - is dat wij ook vaak trio’s of zelfs viertallen zijn geweest. Wij konden in Keek op de week met zijn tweeën voor de poppenkast plaatsnemen en samen een derde interviewen, te zien op het scherm achter ons. Zwerver Dirk bijvoorbeeld, die door Wim werd gespeeld. Wim kon hem dom vinden en ik niet, of andersom. Dat maakte de reikwijdte breed.

Wij waren erg erg onder de indruk van de natuurgetrouwe dialoog. Die vonden we bij de Amerikaanse toneelregisseur Mike Nichols en zijn vrouw Elaine May. Ik heb twee platen van Nichols & May en draai ze nog steeds. Verder had je Morecambe & Wise, uit Engeland.

Het Dalton Lyceum in Den Haag was een fantastische, moderne school. Wim zat twee klassen hoger. Hij hield zich sterk bezig met Nederlandse poëzie en gaf er zelfs les in, aan de lagere klassen. Dan zat ik met open mond naar hem te luisteren. Wij maakten kennis op een feestavond op school, waar Wim een sketch speelde en vrijwilligers vroeg. Ik wist niet hoe snel ik op moest springen. Sindsdien zijn we samen blijven werken. Voor de schoolkrant, bij het schoolcabaret, samen liften naar Parijs - al dat soort romantische jarenvijftigdingen.

We bleven altijd uitwisselen wat we leuk vonden. Zo lazen we veel, maar nooit hetzelfde, en daar hadden we het dan over. Wij hebben nooit theater gedaan. Wel incidenteel, maar verder niet. Dat heeft ons behoed voor te veel zelfgenoegzaamheid, denk ik. Er zijn voorbeelden zat van artiesten - ik zal ze niet noemen - voor wie dat applaus elke avond verslavend werkt. Wij hadden er de tijd niet voor. We wilden een half jaar lang laten zien wat we konden op televisie, en daar tussenin maakten we bijvoorbeeld de Bescheurkalender, of langspeelplaten. Geen van ons beiden heeft ooit solo willen gaan. Dat zou ook stom zijn geweest. IJdelheid. Onze verhouding was precies fifty-fifty. Kijk, bij Johnny & Rijk ging het toch om Johnny. Die had de grappen. Bij Bram Vermeulen en Freek de Jonge werd gezegd: Freek is de leukste, die Bram zit maar wat te lachen achter zijn muziekinstrumenten. Bij ons had je niet steeds dezelfde die de show stal. Wij konden wisselen.

We waren eensluidend: in ons gevoel voor humor, in onze smaak, in de gekte. De momenten waarop we ons een scène voorstelden en in de slappe lach schoten - dat waren de mooiste. Het is begonnen met clichètaal van gewone mannetjes, en met dat idee hadden we al snel honderden dialogen bij elkaar. Wij wisten allebei: met een andere partner lukt dat niet. Met een ander zal ik nooit zo kunnen lachen.

Dit artikel komt uit VARAgids 21, 2020.