Soundmixshow (1985-2002)

Henny Huismans Soundmixshow maakte sterren van gewone mensen, en werd op het hoogtepunt door acht miljoen mensen bekeken. Toen ging er iets mis.

Er gaat iets unieks gebeuren in Nederland. Want elke artiest krijgt zijn eigen 06-nummer.’ Henny Huisman, in een bordeauxrood jasje en vlinderstrik, buigt met serieuze blik naar de camera. ‘Maar belt u pas als ik dat sein geeft, alstublieft, anders werkt het niet en zou u de kandidaat kunnen benadelen. Dus pas gaan bellen als ik het zeg.’

Huisman loopt langs de finalisten van deze Soundmixshow in januari 1988. Echte namen doen er vanavond niet toe, iedere deelnemer zit in zijn rol. Anita Meyer, Tina Turner, John Denver, Madonna, Whitney Houston staan te klapperen van de zenuwen. Huisman noemt de negencijferige telefoonnummers die in wit achter de namen van de artiesten op het blauwe scherm staan. ‘Dames en heren, Nederland, heel Nederland dat nu kijkt, u kan vanaf… NU gaan bellen!’

Ad Swart. Het is deze trammachinist uit Lelystad, vader van vijf kinderen en begenadigd moppentapper, die in 1985 het zaadje plant voor wat zou uitgroeien tot een tv-programma waar op het hoogtepunt acht miljoen mensen naar zullen kijken. Swart is deelnemer aan een voorronde van wat dan nog de Playbackshowheet. Huisman doet, ter voorbereiding van de tv-shows, soms wel honderd voorrondes per jaar.

De Playbackshow is voortgekomen uit een onderdeel uit de Zomeravondshow, het allereerste tv-programma dat Henny Huisman op de Nederlandse tv mag presenteren. Joop van den Ende, in 1983 al flink op weg naar de status van keizer der tv-producenten, ziet Huisman als gangmaker aan het werk in het Alkmaarse AZ-stadion. Joop is op zoek naar een presentator voor een KRO-programma voor tijdens de zomervakantie. 

Huisman wil heel graag, en overtuigd Joop dat een imitatieblokje, waarin gewone Nederlanders hun favoriete artiest nadoen, een leuk intermezzo kan zijn. Huisman trekt dan al jaren met zijn Playbackshow langs discotheken en buurthuizen. Hij weet precies wat werkt. De eerste aflevering van de Zomeravondshowtrekt 2,5 miljoen kijkers, tot verbazing van Joop, Henny en de KRO. De kersverse ster mag daarna met Van den Ende het concept uitbreiden tot een aparte show. Met een driekoppige jury, een kostuumwinkel en een deur richting de glorie: de Playbackshow.

Midden jaren 80 kent Nederland nog maar twee tv-netten. Spelshows doen het heel goed op tv, Willem Ruis, Ted de Braak en Ron Brandsteder trekken met gemak vier, vijf miljoen kijkers. Huisman sluit moeiteloos aan bij deze namen, na vier afleveringen is zijn Playbackshow met 3,7 miljoen kijkers beter bekeken dan de show van Willem Ruis. Nederland kruipt in die jaren langzaam uit een crisis, onder leiding van Ruud Lubbers worden grote hervormingen ingezet. Arbeidstijdverkorting zorgt voor minder ontslagen, en meer vrije tijd. Technische ontwikkelingen gaan hard, de personal computer en de mobiele telefoon doen hun intrede. Handige ondernemers zien brood in betaalde 06-lijnen, waar meerdere mensen tegelijk met elkaar kunnen kletsen. En waar geluisterd kan worden naar opwindende seksverhalen. Er worden tonnen mee verdiend. Dat er ook met 06-lijnen gestemd kan worden voor een tv-programma, is in 1988 een poging van het telecombedrijf PTT om het imago van de lijnen op te poetsen. Maar dat loopt toch ietsje anders, zo zal blijken.

Huisman en zijn vriend en producer Rein Sluik, al jaren een onafscheidelijk duo, hebben tijdens de playbackshows gemerkt dat de kandidaten tijdens hun act vaak meezingen. Zou het niet nóg leuker zijn als de deelnemers zich niet alleen verkleden als hun favoriete artiest, maar ook zo klinken? Ad Swart, in zwart pruikje, grote zonnebril en satijnen overhemd, oogt niet alleen als Roy Orbison, hij blijkt ook zo te kunnen zingen. Sluik en Huisman vallen elkaar juichend in de armen: als ze dit kunnen uitbouwen, hebben ze een solide hit in handen!

Samen met de aangehaakte Joop van den Ende spelen ze ook in op de uit Japan overgewaaide karaoke-trend. Verschillende elektronicafabrikanten hebben sets op de markt gebracht waarmee je thuis kunt meezingen met bestaande muziek, en jezelf op een cassettebandje kunt opnemen. De set van Philips heet de Sound Mixer Booster, die vanaf 1984 volop wordt gepromoot. Karaoke verandert al snel in ‘soundmixen’. Een mega-model van de Sound Mixer Booster staat lange tijd op het podium bij Huisman.

De eerste soundmixers maken hun opwachting in het vroege seizoen van de Playbackshow in 1985, dan nog de helft van de deelnemers. In het najaarsseizoen zijn de playbackers verdwenen. Swart wint die editie net niet, Glenda Peters gaat naar huis met de trofee voor haar vertolking van Randy Crawfords One day I’ll fly away. Gerard Joling, eerder al te gast in de Zomeravondshow wordt dat jaar derde, als Don MacLean.

‘De KRO wilde er eerst niet aan’, herinnert Huisman (74) zich nog heel goed. ‘Mijn idee was om de deelnemers eerst op te vangen in een soort winkeltje, een kostuumverhuur. En van daaruit gingen ze een deur door, om omgetoverd tot hun favoriete artiest op het podium te komen. Ik had dan eerst een gesprekje met de deelnemers, waar ze vandaan kwamen, wat ze in het dagelijks leven deden. Dat vond de KRO armoedig, ze wilden de deelnemers gelijk het podium op. Maar de kracht was, en dat had ik ook gemerkt bij de shows in het land, dat je je als kijker veel meer kon identificeren als je wist dat iemand bakker was. Of tuinman. Het was slow-tv, toen al, maar het scoorde wel.’

In Aalsmeer, in het studiocomplex van Van den Ende waar de Soundmixshowfinale 1988 wordt gemaakt, melden zich twee motoragenten. Het programma moet on-mid-del-lijk stoppen met oproepen om te bellen voor de kandidaten. Na de oproep van Huisman, ‘U kunt NU bellen’, pakken 1,2 miljoen kijkers tegelijk de telefoon. Ondanks de belofte van de PTT, zoals telecomprovider KPN dan heet, dat er genoeg lijnen beschikbaar zouden zijn, wordt het telefoonverkeer in Nederland totaal ontregeld. Huisartsen, ziekenhuizen, politiebureaus, ze zijn allemaal niet meer bereikbaar. De zaakwaarnemers van Ajax-voetballer Frank Rijkaard, in conflict met zijn club, raken het contact kwijt met de Portugese voetbalvereniging waarmee ze in onderhandeling zijn: de transfer ketst af. Huisman heeft ook KLM-piloten gesproken die geen verbinding meer kregen met de toren op Schiphol. Er gebeuren gelukkig geen ongelukken.

Huisman, en de deelnemers, hebben die avond niks in de gaten. In zijn boek De magie van Studio Aalsmeer onthult regisseur Bert van der Veer dat hij die avond de PTT-medewerkers, die hulpeloos naar hun computerschermen staren omdat er geen data binnenkomt, leert hoe je tv maakt. Van der Veer: ‘Heren, ik ga tussenstanden op een rij zetten en een winnaar bepalen. Zo werkt dus showbusiness, zag je de mannen denken.’

Winnaar van deze inmiddels legendarische finale, die ook de uitdrukking ‘Henny Huisman-effect’ aan het lingo van telecomproviders toevoegt, wordt marechaussee Jos van den Brom (nu 64). Hij doet countryzanger John Denver griezelig goed na. Aan de telefoon vanuit Colorado, waar hij al jaren woont en werkt, vertelt hij dat hij en de andere kandidaten pas veel later hoorden dat de telefooncentrales onbruikbaar waren geraakt. ‘Ik ging de volgende dag tanken, en de pomphouder vertelde dat er dankzij mij de dag ervoor niemand meer kon afrekenen met de pinpas.’

Van den Brom kon als winnaar gelijk aan de bak: ‘Ik deed soms negen optredens per weekend, aan het eind wist je soms je eigen voornaam niet meer.’ Spontane oploopjes van fans konden uitmonden in levensgevaarlijke situaties: ‘In Den Haag heeft de spoorwegpolitie me moeten ontzetten omdat ik een door een ruit dreigde te worden geduwd.’

Een carrière uitbouwen in Nederland als John Denver-imitator bleek, toen de grootste hype eraf was, moeilijk. Van den Brom merkte in Amerika, thuisland van John Denver, wel een sterke behoefte aan een goede tribute-act. ‘Dus ik ben rond het jaar 2000 verhuisd naar Denver. Ook voor de liefde, want ik was mijn Amerikaanse vrouw, muziekdocent en violist, dankzij mijn werk tegengekomen.’ Jos, nog even medewerker op een school in Colorado tot zijn pensioen, heeft straks nog meer tijd om met zijn band allerlei festivals af te gaan. ‘In 2024 deed ik een paar shows in Nederland, dat zit er hopelijk weer een keer in.’

‘Wat maar weinig mensen weten, is dat we na die finale van 1988 met het idee gespeeld hebben om de winnaar te laten bepalen door watermeters,’ zegt Huisman. ‘Het idee: we kiezen een willekeurige grote flat ergens in Nederland, zeg: Culemborg. Die bewoners konden stemmen, door op ons teken het toilet door te spoelen als hun favoriete deelnemer werd genoemd. Aan de watermeters zouden we dan kunnen aflezen wie het populairst is. Uiteindelijk ging dat plan niet door: te veel waterverspilling.’

De 1988-finale had nog meer gevolgen, zegt Joop van den Ende (84) aan de telefoon vanuit zijn kantoor: ‘Toen het watermeter-verhaal niet doorging, hebben we samen met de PTT, RTL en mijn bedrijf een supercomputer gekocht. Die koste destijds dertig miljoen gulden, een enorm bedrag dat we gedrieën hebben betaald. Met die computer konden we wél kijkers laten inbellen, voor de Soundmixshow maar ook voor programma’s als de loterijshows die ik maakte bijvoorbeeld. En voor een nieuw fenomeen: Call-TV. Niet het meest hoogstaande wat er ooit uit Aalsmeer is gekomen maar wel een springplank voor veel cameramensen, regisseurs en presentatoren die nu nog steeds in de media werkzaam zijn.’

Van den Ende kijkt met veel plezier terug op de Soundmixshow. ‘Een wereldwijde hit, aan dertig landen verkocht. En met veel invloed. Toen ik de musical I can’t sing maakte in Londen, die een parodie was op tv-talentenjachten, kwam een zakenpartner van superjurylid en producent Simon Cowell me bedanken: de Soundmixshow bleek de grote inspiratie voor Idols en Got talent. En je ziet ook dat de formule programma’s als Tribute: Battle of the bands heeft beïnvloed. Bands lieten wij destijds liggen.’ Van den Ende is ervan overtuigd dat de Soundmixshow, ‘mits aangepast naar de huidige tijd’, nog steeds kan werken. ‘Als er iets bijzonders gebeurt op tv, en dat was vaak zo in de Soundmixshow, dan wil iedereen kijken.’

In 2002 is het laatste seizoen Soundmixshow te zien bij RTL 4. De omroep heeft het concept en de presentator in 1990 overgenomen van de KRO, dat jaar wint Marco Borsato als Billy Vera. Van den Ende heeft dan al afscheid genomen als tv-producent. Huisman, die voor zijn gevoel bruut aan de kant wordt gezet door RTL, stapt over naar de EO. Waar hij onder meer een wedstrijd met zangkoren maakt.

Henny viert binnenkort zijn 75ste verjaardag, en heeft af en toe nog optredens. De weemoed druipt uit de telefoon als hij herinneringen ophaalt aan de Soundmix-tijd. ‘In Aalsmeer werden ook Soundmixshows voor buitenlandse omroepen gemaakt. Ik herinner me een gesprek met de Portugese presentator, een al wat oudere man die dankzij het succes van de show daar, weer helemaal in the picture was. Hij bedankte me omstandig, het knuffelen hield maar niet op. Ik vond dat toen een beetje vreemd. Maar nu denk ik daar nog wel eens aan terug, nu snap ik helemaal wat die man toen gevoeld moet hebben.’

Marco Borsato, Gerard Joling, Glennis Grace, Helmut Lotti; het zijn de bekende oud-deelnemers van de Soundmixshow, die de show gebruikten als springplank. Maar wist u dat deze BN'ers óók naast Henny in het winkeltje stonden?

Rudolph van Veen. De tv-kok en bakker, vrijwel dagelijks te zien op kookkanaal 24 Kitchen, staat in 1993 als punkzanger Sid Vicious in de Soundmixshow. Hij doet een bijzondere versie van My way. Wint niet(s), maar de interesse in zijn bakkerskwaliteiten, waar hij bij Henny uitgebreid over mag vertellen, is gewekt.

Tooske Breugem-Ragas. Zingt in 1995 een liedje uit de Disney-film De kleine zeemeermin. ‘Een leuk begin van de uitzending’, vindt jurylid Jacques d’Ancona, maar daar blijft het bij. Tot clipzender TMF belt.

Tony Neef. De musical-veteraan maakte zijn tv-debuut in de Soundmixshow, en mocht zelfs twee keer opdraven in seizoen 1987-1988. Met een vriendin zingt Neef een nummer van de Amerikaanse glijsoulgroep Champaign. En met diezelfde vriendin doet hij het jaar ervoor een zelfbedachte act, waarbij zij Peggy Lee’s Fever playbackte, en hij als de Kees van Kooten-creatie De Vieze Man daar hard hijgend omheen kronkelt. Dansen en zingen, het blijkt op Neefs lijf geschreven.

Desiree Manders. Doet Anita Meyer na in de beruchte finale van 1988. Ruim voor ze furore zou maken als Des’ray, helft van het eurohouse-duo 2 Brothers on the 4th Floor.

Dit artikel komt uit VARAgids 9, 2026.

In het jaar dat de televisie in Nederland 75 jaar bestaat, werkt de VARAgids aan een tv-encyclopedie. De invloed van televisie op onze samenleving is de afgelopen kwarteeuw altijd enorm geweest. Wekelijks biografieën over oude en nieuwe televisieprogramma’s, aan de hand van de mensen die meewerkten of het presenteerden. Bekijk alle verhalen op varagids.nl/tvencyclopedie