Oud-politica Hedy d'Ancona over jeugdvakanties zonder vader en moeder

Familieverhoudingen worden op vakantie vaak uitvergroot of komen onder druk te staan. Deel 3 van een zomerserie: Hedy d’Ancona herinnert zich hoe ze was aangekomen tijdens haar eerste trip naar een penvriendin in Engeland. ‘Na een paar weken thuis waren extra de kilo’s er weer af’. 

'Familievakanties? Die heb ik eigenlijk niet gehad. Ik ben in 1937 geboren. In de eerste tien jaar van mijn leven zat die oorlog. Mijn vader werd gedeporteerd en kwam niet meer terug. Een groot deel van de oorlog verbleef ik bij mijn grootouders. In 1948 hertrouwde mijn moeder met een man die al drie kinderen had. Ik was met mijn elf jaar de oudste. Ze kregen samen nog een zoon. Drie jaar later overleed mijn stiefvader. Mijn moeder was 34 en werd alleenstaande moeder van vijf jonge kinderen. Vakanties zaten er niet echt in.  

Maar we boften: we woonden in Leidschendam en vlak bij ons huis was een grote vijver. Daar speelden onze zomervakanties zich af, met in onze zwemtassen de boterhammen met tomaat erop die mijn moeder ’s ochtends maakte. Zelf ging ze niet mee en ik denk dat mijn jongste broertje er ook nog niet bij was, maar we pasten op elkaar, de grotere kinderen op de kleinere. Vaak logeerden in de zomer nog wat nichtjes en neefjes uit Rotterdam bij ons. Later heb ik me vaak afgevraagd hoe mijn moeder dat allemaal in haar eentje voor elkaar kreeg. We kregen veel vrijheid. Dat kon niet anders, maar het was ook een andere tijd. Nu zouden we het gevaarlijk vinden om jonge kinderen naar een vijver te sturen zonder volwassene erbij, toen was dat normaal. Later kwam op de plek van de vijver een echt zwembad. Er werd een hek omheen gezet, er kwamen hokjes en je moest toegang betalen. Ik denk niet dat het veel was, want we gingen nog steeds elke dag. Al zullen er ongetwijfeld ook regendagen tussen hebben gezeten, maar in mijn herinnering scheen in die zomers altijd de zon. 

De eerste keer dat ik ‘op vakantie’ ging, was in mijn eentje naar een vrijzinnig jeugdkamp. Het kostte vijfentwintig gulden voor een week. Daar had mijn moeder flink voor gespaard. Het jaar daarna ging ik naar Engeland. Ik geloof dat ik 13 was. Ik had een Engelse penvriendin. Ik kon nog geen Engels, maar ik liet de brieven vertalen door de meester op school. Het gezin woonde in Yorkshire. In mijn eentje ging ik met de boot naar Harwich en vervolgens met de trein naar Londen. Daar moest ik overstappen. Ik kwam terecht in een coupe met zeelieden die dronken werden. Ik herinner me niet dat ze vervelend tegen me deden, maar ze waren zo knetterdronken dat ik op een gegeven moment in het gangpad ben gaan zitten. Op het station in Yorkshire werd ik van de trein gehaald door de ouders van mijn vriendin. De volgende dag gingen we haar van kostschool halen. Ik weet nog dat mijn moeder als cadeau twee grote cakes had gebakken, omdat we wisten dat ze in Engeland altijd ‘cakes’ aten. Bij ons thuis was dat luxe, maar de moeder van mijn vriendin sneed de cakes in de lengte doormidden en vulde de helften met slagroom en aardbeien. Ik schaamde me een beetje. Ik denk dat mijn moeder dacht dat ze met de cakes bij kon dragen, maar ze waren niet bepaald onbemiddeld. Haar vader was dierenarts en ze hadden flink meer geld te besteden dan wij thuis. 

Ik weet nog goed dat ik na een week of vier thuiskwam en dat mijn grootmoeder zei: ‘Wat zie jij er goed uit!’ Ik dacht meteen: ze bedoelt dat ik dik ben geworden. Als kind was er tijdens de hongersnood weinig eten en werd wat er was door de volwassenen uit hun mond gespaard om het mij te geven. Maar ik hield niet van eten, ik zat vaak met lange tanden boven mijn bord. Ook na de oorlog, toen er weer meer was, werd ik geen groot eter. In Engeland reageerde mijn magere lijf goed op al die zoetigheden bij de thee en de uitbundige maaltijden. Ik ben nooit dik geweest, behalve toen. Dat wilde ik helemaal niet. Best apart als ik erover nadenk, zo jong als ik was. Na een paar weken thuis waren de extra kilo’s er weer af. Na die vakantie verwaterde de vriendschap. Er was niet echt een reden voor, Engeland was erg leuk geweest, maar we gingen gewoon allebei nieuwe fases in.  

Van de jaren erna herinner ik me fietsvakanties met vriendinnen. We overnachtten in jeugdherbergen. Wat ik daar het gekste vond, was dat je de leiders ‘vader en moeder’ moest noemen. Ik had zelf geen vader. Mijn echte was overleden en mijn tweede vader was dood neergevallen en dan moest je daar een vreemde man aanspreken met ‘vader’.'

Dit is het derde deel van de VARAgids-zomerreeks Ik ga op vakantie en ik neem mee waarin BN’ers een moeizame familievakantie van weleer opdissen. Lees ook het eerste en tweede deel.