Wat doet ICE in de Verenigde Staten?

Laatste update: 26 januari

Een 37-jarige vrouw werd vorige week doodgeschoten door een ICE-agent in Minneapolis. Maar wat is ICE precies en wat doet deze organisatie?

In Minneapolis, in de Verenigde Staten, zijn een 37-jarige vrouw en een 37-jarige man doodgeschoten door een ICE-agent. Lokale bestuurders noemen het machtsmisbruik. Sindsdien gaan veel Amerikanen de straat op om zich uit te spreken over het harde optreden van ICE en de onveiligheid die dit brengt.

ICE staat voor Immigration and Customs Enforcement en is de Amerikaanse immigratiedienst. Mensen die voor ICE werken zijn geen politieagenten. Wat tot de taken van ICE behoort is 'eigenlijk alleen de immigratiestatus van mensen bekijken, onderzoeken en mensen zo nodig uitzetten', aldus, Kenneth Manusama, jurist en Amerika-deskundige. 'Dat betekent ook dat ze geen normale rechtshandhavingsbevoegdheden hebben.' In de praktijk lijken ze zich daar niet aan te houden. 'Zoals we nu eigenlijk zien doet ICE veel meer dan dat en functioneren ze meer als een algemene, verregaande politiemacht in Amerika. En dat is wel verontrustend.'

ICE werd opgericht na de aanslagen op 9/11 door toenmalig president George W. Bush, met het idee om de binnenlandse veiligheid van het land te verbeteren. President Trump is dus ook niet de eerste president die mensen, met hulp van ICE, uit het land zet. 'Een verschil is wel de manier waarop ICE onder Trump te werk gaat', legt Meike uit.

ICE zegt dat het illegale migranten deporteert, vooral omdat ze zich schuldig zouden maken aan misdrijven. Maar ze pakken ook mensen met de juiste papieren op. Ongeveer 65% van de mensen die ICE de afgelopen tijd heeft aangehouden, is nooit eerder veroordeeld. Als je lichte overtredingen zoals een verkeersboete er nog uitfiltert dan is het zelfs 95%. 'De arrestaties gebeuren vaak op basis van etnische profilering, zoals uiterlijke kenmerken, of iemand Engels spreekt met een Spaans accent, en de plek waar iemand verblijft of werkt kan een reden zijn dat ICE bij je langskomt', vertelt Meike.

Op socials wordt veel de vergelijking gemaakt tussen ICE en de Gestapo, een geheime staatspolitie van nazi-Duitsland. 'De Gestapo intimideerde en schakelde politieke tegenstanders uit en vervolgden burgers die niet in Hilters ideaalbeeld pasten – zoals joden, mensen met een handicap, homoseksuelen en de Sinti- en Romabevolking', legt Juan Soto Visser van De Marker uit. Er zijn bijna 30.000 mensen omgekomen door het toedoen van de Gestapo.

De vergelijking is, volgens hoogleraar Politieke Geschiedenis Ido de Haan, niet onterecht. Er zijn vier belangrijke overeenkomsten tussen de twee.

• Het doelwit komt bij beide organisaties sterk overeen: ze richten zich op het oppakken van mensen die als gevaarlijk, vijandig en niet-acceptabel worden beschouwd binnen de samenleving. Bij ICE zijn dat mensen zonder de juiste papieren, bij de Gestapo waren dat vooral politieke tegenstanders. Vaak zitten er problematische en racistische vooroordelen achter.
• Hard optreden: ICE pakt willekeurig mensen op. En hun manier van handelen gaat zo ver dat zelfs mensen vermoord worden. Dit zijn beide dingen die de Gestapo ook deed.
• Geen gevolgen: beide organisaties kunnen dit doen zonder gevolgen. Je mag in een rechtsstaat niet iemand oppakken zonder reden. Maar zowel ICE als de Gestapo kunnen dat wel zomaar hun gaan gaan zonder wettelijke controle. ICE is tot nu toe nog niet vervolgd voor de moorden die ze hebben gepleegd.
• Opsluiten van mensen: in Nazi-Duitsland werden mensen opgesloten in concentratiekampen. Nu stopt ICE mensen in detentiecentra. Hier is sprake van mishandeling en overlijden mensen onder onduidelijke omstandigheden. Omdat journalisten de detentiecentra niet in kunnen is er veel onwetendheid over wat er gebeurt.

'Mensen zonder papieren, met een lopende asielaanvraag of met een migratieachtergrond leven in angst omdat ICE acties uitvoert op alledaagse plekken. In sommige buurten gebruiken de bewoners fluitjes of online groepen om elkaar te waarschuwen voor ICE-agenten', vertelt Meike. 'De angst wordt ook groter doordat de legale routes onveilig zijn geworden. Migranten worden opgepakt tijdens afspraken met de immigratiedienst of bij procedures die juist bedoeld zijn om hun status te regelen. Hierdoor durven mensen geen contact meer met de overheid op te nemen.'