Waarom worden trans vrouwen zo vaak het doelwit van haat?

Trans vrouwen krijgen steeds vaker te maken met bedreiging en geweld. Waarom worden juist zij zo vaak het doelwit van haat?

Eén groep krijgt steeds vaker te maken met bedreigingen en geweld: transgender vrouwen. En dat is niet toevallig. Alledaagse Vragen zocht uit waar die angst voor trans vrouwen vandaan komt.

Weinig mensen kennen een openlijk trans persoon, en dat maakt trans mensen kwetsbaar voor vooroordelen. ‘Zeker in deze tijd is het best wel spannend of zelfs gevaarlijk om open te zijn over dat deel van je identiteit’, vertelt Mare de Vries, journalist en perscoördinator van Transgender Netwerk. Het gevolg: het beeld dat mensen van trans personen hebben, wordt bijna volledig gevormd door hoe zij in de media worden neergezet.

Een grote, zegt De Vries: ‘Omdat zij die discussie en dat debat maar al te graag faciliteren.’ Opvallend, want Nederland is best progressief als het gaat om vrouwenrechten of de rechten van homo's en lesbiennes. Toen het huwelijk tussen mensen van hetzelfde geslacht zijn jubileum vierde, werd daar breed en positief over bericht. Niemand haalde er een conversietherapeut bij om ‘de andere kant’ te belichten. Bij transgender personen is dat merkwaardig genoeg wél de standaard.

Dat is geen toeval, stelt De Vries. Conservatieve en religieuze bewegingen zijn al jaren op zoek naar een nieuwe manier om hun ideeën over traditionele man-vrouwrollen bespreekbaar te maken – nu discussies over vrouwen- en homorechten grotendeels uit het publieke debat zijn verdwenen. ‘Het is een georganiseerde club mensen die bepaalde conservatieve boodschappen willen verspreiden en daarvoor een zondebokmechanisme gebruiken, met trans vrouwen dan als doelwit’, aldus De Vries.

Door trans vrouwen weg te zetten als ‘mannen die je in de maling proberen te nemen’, ontstaat een heel effectief vijandbeeld. Dat sentiment slaat vooral aan bij mannen die onzeker zijn over hun eigen mannelijkheid, legt De Vries uit: ‘Het speelt heel specifiek in op die onzekerheid.’ Tegelijk biedt het idee een nieuwe manier om grip te krijgen op de lichamen van vrouwen.

Meer dan je zou denken. Ongeveer 98 tot 99 procent van alle vrouwen is cisgender (dus niet trans). Toch heeft ook deze groep last van de gevolgen. Als een trans vrouw wordt neergezet als bedrieger, moet er ergens een norm komen voor hoe een ‘echte’ vrouw eruitziet. Wie daar niet aan voldoet, wordt verdacht. Zo werden ook Michelle Obama en Brigitte Macron er publiekelijk van ‘beschuldigd’ trans te zijn, puur omdat ze niet aan een bepaald plaatje voldeden.

In landen waar transgender personen niet meer naar het toilet van hun keuze mogen, worden ook cisgender vrouwen die er ‘net iets minder klassiek vrouwelijk’ uitzien, lastiggevallen. ‘Dat is geen bijzaak; het is de volgende stap.’

Vanaf 2028 mogen alleen biologische vrouwen meedoen aan de Olympische Spelen, die dat jaar gehouden worden in Los Angeles. Trans vrouwen zijn dan niet meer welkom, maakte het Internationaal Olympisch Comité bekend. Opvallend, want er heeft in de geschiedenis maar één trans vrouw meegedaan aan de Spelen, en die presteerde niet eens bijzonder goed.

Vrouwen moeten voortaan invasieve geslachtstests ondergaan, waarbij een commissie bepaalt of iemand ‘vrouw genoeg’ is. Die genetische en hormonale standaarden zijn gebaseerd op een westers schoonheidsideaal. Het gevolg: ook vrouwen uit bijvoorbeeld Afrikaanse landen vallen daardoor sneller buiten de boot. Zo wordt het, naast een strijd tegen trans vrouwen, ook een manier om een bepaalde westerse norm te bewaken.