Julien Kooij over sociale media: 'Tegenover iedere haatcomment staan honderd mooie dingen'

Onder zijn pride-video ziet columnist Julien Kooij een stortvloed aan georganiseerde haat verschijnen. Toch weet hij, geïnspireerd door het verhaal van Tatum, dat datzelfde internet mensen ook juist samen kan brengen.

'Wat een fokking giftige plek is dit toch, hè', roep ik geïrriteerd. Ik ben boos op het internet en denk: deze plek is echt een hel geworden. Want nog geen tien minuten nadat ik een video post rondom pride, zie ik de eerste meldingen alweer binnenkomen. Het is een video waarin ik laat zien in welke landen de doodstraf staat op het zijn van homoseksueel.

'Dit zijn de beste landen op aarde', schrijft ene Levi in de reacties. 

Ik kan zijn volledige naam zien, net als zijn werkgever en zijn profielfoto. Hij is geen anonieme toetsenbordridder. Hij is iemand met een leven buiten Instagram. En toch vindt hij het blijkbaar geen probleem om onder een video over de doodstraf voor homoseksualiteit te schrijven dat dit de beste landen op aarde zijn. De hoeveelheid haat en woordenkots die zo snel onder deze video verschijnt, verbaast me. Wat ik misschien nog wel het engste vind, is dat het niet alleen anonieme profielen zijn die reageren. Het zijn meer mensen zoals Levi.

Ik krijg een DM die me anders laat kijken naar die walgelijke comments. Klaarblijkelijk zijn er hele Telegramgroepen waar mensen met lhbti-haat zich verzamelen. Posts waarin zij hun standpunten kwijt kunnen worden daarin gedeeld met de oproep: overstroom deze post met haat. 'Maak niet normaal wat niet normaal is.' Het zijn dus geen eenzame toetsenbordridders. Het is georganiseerde haat.

En toch wil ik niet geloven dat dit is wat het internet is geworden. Want mijn werk speelt zich af op datzelfde wereldwijde web. Ik probeer als maker mensen te vermaken, verbindende verhalen te vertellen en mensen bij elkaar te brengen met positieve content. En juist omdat ik dagelijks online werk, zie ik ook hoeveel moois daar gebeurt. Tegenover iedere haatcomment staan wat mij betreft honderd mooie dingen die het internet ons dagelijks brengt. En dan denk ik aan Tatum.

Afgelopen zomer hebben we een prachtige serie gedraaid waarin we mensen volgen die obstakels in hun leven tegenkomen, maar toch alles uit het leven proberen te halen. Een van hen is Tatum. Door zuurstofgebrek heeft zij een lichamelijke beperking. Met andere woorden: haar wereld is kleiner dan die van veel leeftijdsgenootjes. Ondanks dat ze slim, sterk, grappig en lief is, kan ze lichamelijk niet net zoveel als andere kids van haar leeftijd. Als ze ergens naartoe wil, moet ze gebracht worden. Maar door het internet heeft ze net zo’n grote wereld als de rest van ons. Hoe dan, vraag je je misschien af. 

Tatum vertelt me over haar dromen, passies en hobby’s. Ze is dol op muziek maken, maar nog veel meer op… pretparken. Haar kamer hangt vol met Efteling-memorabilia. Ze vertelt verder over haar vrienden en hoe ze die heeft ontmoet. En ik krijg weer een beetje hoop. Want waar haar fysieke wereld soms grenzen kent, heeft het internet die wereld voor haar juist groter gemaakt. Via Discord heeft ze een vriendengroep gevonden van mensen die net als zij gek zijn op pretparken. Mensen die ze zonder internet misschien nooit had ontmoet. Ze gaan iedere maand samen naar een ander pretpark.

En ineens realiseer ik me dat precies dezelfde plek die mij tien minuten eerder zo giftig leek, voor Tatum juist een manier is om haar wereld groter te maken. Dat is misschien wel het gekke aan het internet. Het kan mensen uit elkaar drijven, maar ook bij elkaar brengen. Het kan een plek zijn waar haat zich organiseert, maar ook een plek waar iemand vrienden vindt die ze in de fysieke wereld misschien nooit was tegengekomen. Natuurlijk kan jouw kind ook in een anti-lhbti-Telegramgroep terechtkomen. Het internet geeft ons geen garantie dat we de goede kant op bewegen. Maar we hebben wél een keuze in hoe we het gebruiken.

Ik wil mijn internet liever zien als de plek waar Tatum haar vriendengroep vindt. Waar mensen elkaar ontdekken op basis van gedeelde interesses. Waar iemand die zich misschien alleen voelt, ontdekt dat er duizenden anderen zijn die precies hetzelfde voelen, denken of leuk vinden. Dus als ik de volgende keer weer eens denk dat het internet een fokking giftige plek is, probeer ik ook aan Tatum te denken. Want tussen de stront zitten gelukkig nog altijd heel veel mensen die ervoor kiezen om het internet te gebruiken voor datgene waardoor het ooit zo mooi leek: om mensen dichter bij elkaar te brengen.