Julien Kooij: ‘Littekens vertellen iets over iemands leven, maar niet wie iemand is’

Op zijn veertiende raakt columnist Julien Kooij op een camping bevriend met een meisje dat na een brand onder de littekens zit. Die vakantie leert hem verder te kijken dan de buitenkant, en met 3FM Serious Request voor de Nederlandse Brandwonden Stichting wil hij die les nu aan heel Nederland meegeven.

'Ik weet niet of ik er wel bij durf te zitten', zeg ik tegen mijn broer. We zijn de avond ervoor door andere jongeren op de camping uitgenodigd om bij het zwembad te chillen. Ik ben veertien en weet niet goed hoe ik me moet gedragen. Mijn broer kijkt me aan en zegt: 'Kom op, let's go.' We lopen richting de groep. Ik groet iedereen nonchalant, maar mijn blik blijft hangen bij één meisje. Haar lichaam is van top tot teen getekend door littekens van brandwonden.

Het was een bijzondere vakantie. De eerste vakantie waarop ik me geen kind meer voelde. Misschien omdat we met alle Nederlandse jongeren op die camping een hechte groep vormden. Elke avond gingen we samen het dorpje in en namen daar het terras over. We dronken stiekem flaming shots, ik rookte mijn eerste sigaretjes en tongzoende om de hoek van het kroegje met een meisje uit Brabant. Maar het meest bijzondere was dat het meisje met de littekens mijn vakantievriendin werd.

We liggen bij het zwembad en mijn ongemak vloeit langzaam weg. Iedereen die bij de groep komt liggen, wordt met open armen ontvangen. Toch lig ik nog wat verder bij haar vandaan. Zij is de enige die ik nog niet echt gesproken heb. Van een afstandje kijk ik naar haar. Ze lacht met een bulderstem, maakt grapjes en de andere jongeren behandelen haar als vanzelfsprekend als onderdeel van de groep. Ik schaam me dat ik daar in eerste instantie zelfs over twijfelde. Ik sta op. Mijn broer vraagt: 'Wat ga je doen?' Ik kijk hem aan en zeg: 'Ik loop naar haar toe.'

'Hoi, mag ik even hier komen zitten?' Een ander meisje, dat ons de dag ervoor had uitgenodigd, lacht en stelt me voor aan haar vriendin. Het meisje met de littekens kijkt me aan en noemt haar naam. Op haar lichaam is bijna geen plek die niet is aangetast door brandwonden. Behalve op de plek waar zij tijdens het ongeluk een rok van spijkerstof droeg. Aan één hand ontbreken een paar vingers. We raken aan de praat en na een tijdje zeg ik dat ik het stoer vind dat ze gewoon in haar badpak bij het zwembad zit. Ze glimlacht begripvol en vertelt haar verhaal.

Ze is negen jaar oud als de kerstboom in haar huis vlam vat. De vlammen verspreiden zich snel. Vanaf dat moment worden haar herinneringen vaag. Maar ze wordt wakker. Ze heeft het overleefd. Haar moeder niet. Ze is net zo oud als ik en vertelt dat ze inmiddels meer dan vijftig keer geopereerd is. Vijftig keer. De gebeurtenis heeft voor altijd haar sporen achtergelaten op haar huid. En vanaf dat moment is haar realiteit dat er altijd stomme jongetjes bij het zwembad zijn die niet goed weten hoe ze met haar om moeten gaan. Die haar pijn zien, maar niet weten wat ze moeten zeggen. Stomme jongetjes die zeggen dat ze het stoer vinden dat ze ook gewoon in haar badpak bij het zwembad ligt.

Die avond gaan we met de groep naar het kroegje, net als de avonden daarna. En die week zie ik niet langer een meisje met een vreselijk verhaal. Ik zie een meisje dat vooral veel wil lachen, vieze grapjes wil maken en mij eruit zuipt tijdens het stiekem drinken op veertienjarige leeftijd. Tot die tijd had ik misschien weleens iemand met zo'n verhaal op televisie gezien, maar nog nooit was ik ermee bevriend geraakt. Ik had nog nooit een operatie ondergaan, zij al meer dan vijftig keer. En toch ontdekte ik dat we helemaal niet zo verschillend waren.

Er zijn van die momenten waarop je terugkijkt en denkt: deze gebeurtenis heeft mijn blik veranderd. Als mens groeide ik doordat ik mijn eigen ongemak overwon. Na die vakantie leerde ik anders kijken naar mensen die er anders uitzien dan ik. Niet door hun littekens of handicap te negeren, maar door te ontdekken dat er zoveel meer is dan wat je op het eerste gezicht ziet.

En daarom ben ik zo trots dat ik dit jaar mee mag werken aan 3FM Serious Request, met als goed doel de Nederlandse Brandwonden Stichting. Vanaf 18 december vragen we heel Nederland om stil te staan bij mensen met brandwonden. Ik hoop dat wat ik op mijn veertiende op die camping heb geleerd, deze decembermaand door heel Nederland wordt geleerd. Dat we minder snel naar iemand staren, minder snel ongemakkelijk worden en vooral minder snel oordelen op wat we aan de buitenkant zien. Want littekens vertellen iets over iemands leven, maar niet wie iemand is. En die persoon verdient het om gezien te worden.