Verdwijnt PFAS ooit uit je lichaam?

Een deel van ons drinkwater bevat te veel PFAS. Is dat erg? En verdwijnt dat ooit uit je lichaam?

Een derde van ons Nederlandse drinkwater bevat meer PFAS dan de bedoeling is. Met name het drinkwater in Noord- en Zuid-Holland overschrijdt de advieswaarde die het RIVM stelt aan water. Hoe erg is dat?

Er zijn heel veel verschillende soorten PFAS, legt PFAS-expert Hans Slenders uit in Alledaagse Vragen. Het zijn er in totaal ruim tienduizend, wereldwijd.

De meeste mensen kennen PFAS vooral als stofje dat voorkomt in de anti-aanbaklaag van koekenpannen. Maar dat is niet de enige plek waar dit stofje voorkomt. Ook via de voeding zelf komt veel PFAS binnen. 'Voedsel is een natuurproduct: het groeit in de grond, de vissen komen in het water. En in ons milieu zit helaas PFAS', legt Wieke van der Vossen, expert voedselveiligheid van het Voedingscentrum, uit. En voedsel neemt dat op. Het gaat om kleine hoeveelheden per keer, maar naarmate je meer eet stapelt zich dat natuurlijk op.

Die komen dus via eten ons lichaam binnen, maar ook via bijvoorbeeld kledingstukken. Producten van Temu en Shein voldoen bijvoorbeeld niet aan EU-veiligheidseisen en zitten vol met stoffen die hier verboden zijn. Zo zorgen ook kledingstukken ervoor dat PFAS in ons lichaam terecht kan komen.

PFAS wordt vaak een forever chemical genoemd, wat zou betekenen dat het stofje nooit meer uit je lichaam verdwijnt. Nou verschilt het nogal per soort PFAS hoelang het in je lichaam blijft. 'Bij de meest vervelende soorten duurt het wel vijf jaar voordat de helft van die stof uit je lichaam is verdwenen.' Ook zijn er PFAS-stoffen waarvan nog niet duidelijk is of en hoe ze het lichaam ooit verlaten.

De stof verdwijnt via de ontlasting weer uit het lichaam. Dat is ook meetbaar in het bloed bijvoorbeeld. De afgelopen twintig jaar is één soort PFAS, namelijk PFOS, in het milieu sterk afgenomen door een verbod. Daarmee is de aanwezigheid van dat stofje in ons bloed ook afgenomen. 'Terwijl andere soorten PFAS, die meer worden gebruikt, juist oplopen.'

PFAS zit niet alleen in ons lichaam, maar ook in de bodem en de natuur om ons heen. Wel weten we dat PFAS niet afbreekt, die blijft altijd in het milieu. De afgelopen jaren is de PFAS verspreid geraakt over het water in alle grote rivieren van ons land. Daardoor wordt de concentratie PFAS steeds lager, waardoor er minder schade is.

De langetermijneffecten van PFAS zijn nog niet helemaal duidelijk. Maar vermijden kunnen we het ook niet. PFAS-vrij leven is eigenlijk onmogelijk.

Een verbod op deze stof blijkt lastig. Het werkt alleen als dit wereldwijd, tegelijkertijd wordt afgesproken. Al zouden we er in Nederland mee stoppen, zolang China bijvoorbeeld nog PFAS blijft gebruiken, zal het uiteindelijk ook hier terechtkomen.