Meer betalen, maar minder krijgen? Met deze 7 lokkertjes wordt er geld uit je zak geklopt

Meer betalen, maar minder krijgen? Verkopers bedenken allerlei slimmigheden om jou extra geld uit de zak te kloppen. Zoals bij krimpflatie: je betaalt evenveel of zelfs meer, terwijl er minder in de verpakking zit... Er zijn genoeg van dit soort verkooptrucs waar je beducht voor moet zijn. Van ‘nog maar 2 op voorraad’ tot nerveus makende aftelklokken. Herken jij ze allemaal?

Het fenomeen waarbij de verkoper suggereert dat een product bijna uitverkocht is, wordt schaarstemarketing genoemd. Daardoor ben je sneller geneigd om iets te kopen, want o jee… het is bijna op! En dat is precies de achterliggende bedoeling.

De Chinese webwinkel Shein kreeg het vorig jaar aan de stok met de Autoriteit Consument & Markt. Want de toezichthouder constateerde dat Shein consumenten onder druk zet met misleidende aftelklokken en schaarsteclaims, terwijl de producten helemaal niet tijdelijk of schaars bleken te zijn.

Een schaarsteclaim plaatsen bij een product zoals "nog maar twee vliegtickets beschikbaar" mag, maar alleen als die ook feitelijk klopt. Wanneer een boekingssite of luchtvaartmaatschappij deze melding toont terwijl er in werkelijkheid nog meer stoelen voor die prijs vrij zijn, dan is er sprake van een misleidende handelspraktijk. Dat kan tot forse boetes leiden.

Hoe werkt deze schaarstemarketing dan bij vliegtickets, als dit schijnbaar volgens de regels gebeurt? “Nog maar twee tickets” betekent niet automatisch dat er nog maar twee stoelen in het hele vliegtuig vrij zijn. Vaak gaat het dan om de beschikbaarheid van vliegtickets tegen een bepaald tarief of in een bepaalde klasse, maar dat wordt niet helder gecommuniceerd.

Dit verklaart waarom je, als je een dag of week later kijkt, nog steeds die claim “nog maar twee tickets beschikbaar” kunt tegenkomen. Zonder dat je er goed zicht op hebt, kunnen tariefklassen zijn veranderd. Of tickets kunnen vrij zijn gekomen door geannuleerde of verlopen reserveringen.

Het beste advies hier: Laat je niet opjutten als je zo’n schaarsteclaim ziet.

Minder vis in een dik gepaneerd lekkerbekje, of goedkopere koffie als ingrediënt? Op het etiket staat nog hetzelfde product, maar ondertussen lijdt het aan stille kwaliteitsverlaging. Het is een andere truc waar fabrikanten mee uitpakken.

Voorbeelden hiervan? De lekkerbekjes van Albert Heijn ging er 2024 met het Gouden Windei vandoor: de prijs voor het meest misleidende product van het jaar. Wat was het geval? Het aandeel vis in de lekkerbekjes was door de Zaanse supermarkt verlaagd. Voortaan zit er in plaats van 75 procent koolvisfilet maar nog maar 55 procent in. Een typisch geval van stille kwaliteitsverlaging zou je zeggen. AH vond zelf van niet en reageerde destijds met de volgende claim: ‘De klant vindt een dikkere, krokante laag om de vis lekkerder.’

In datzelfde jaar stopte Nescafé minder koffie in de Farmers Origin India koffiecups. Bovendien werd de koffie in het vervolg van goedkopere koffiebonen gemaakt. Een dubbelklapper: niet alleen krimpflatie, maar ook een geval van stille kwaliteitsverlaging.

Koop je een vliegticket of een concertkaartje voor een populaire artiest? Dan krijg je al gauw te maken met prijsalgoritmes, oftewel computergestuurde prijsveranderingen.

En dat leidt tot opvallende verschijnselen als je een vliegticket koopt… Gemiddeld worden voor een stoel op dezelfde vlucht maar liefst 30 tot 35 verschillende prijzen gevraagd voorafgaand aan de vlucht. Dat meldde toezichthouder Autoriteit Consument & Markt (ACM) onlangs na onderzoek.

Bij computergestuurde prijzen, zoals bij vliegtickets, passen vliegmaatschappijen en websites voor vliegtickets de prijzen voortdurend aan.

Dat gebeurt op basis van factoren die veranderen: zoals vraag en aanbod en de prijzen van concurrenten. Het resultaat? Het onderzoek laat zien dat één op drie vliegtickets voor dezelfde vlucht een prijs heeft die 40 procent of meer boven de gemiddelde ticketprijs ligt. Prijsalgoritmes drijven de prijzen dus flink op. In wiens voordeel zou dit zijn? En wie is er duurder uit?

Voor consumenten is het vaak compleet onduidelijk hoe die algoritmes werken en welke factoren op de achtergrond de wisselende prijs bepalen. Het is een black box, oordeelt de ACM. De toezichthouder doet dan ook een oproep: verkopers moeten duidelijkheid verschaffen over hoe de telkens wisselende prijzen precies tot stand komen.

Bij verpakkingsinflatie is er duidelijk sprake van schone schijn. De inhoud blijft gelijk, enkel de verpakking wordt groter, luxer of opvallender, waardoor het product méér lijkt. Het is de opgeblazen variant op krimpflatie.

Denk aan die extra grote zak chips die in de schappen ligt… ‘Vernieuwd!’, met vooral veel extra lucht.

Waarom zitten ontbijtgranen vaak in een uit de kluiten gewassen doos? Open je de verpakking dan is die nooit tot de rand gevuld, soms iets meer dan de helft.

En wat te denken van die luxe aandoende doos voor een cosmeticaproduct? Raar dat er uiteindelijk maar een klein potje of tubetje in zit.

Dat zijn typische gevallen van verpakkingsinflatie: de buitenkant belooft meer dan de binnenkant waarmaakt.

Hoe vaak zie of hoor je wel niet: “Nu voor maar … euro!” Het is dan goed om je hoofd koel te houden en even na te gaan: Wat houdt die aanbieding precies in? Zijn er voorwaarden aan verbonden die je via een sterretje (*) en kleine lettertjes tot je moet nemen?

Die prijsvreugde kan slechts van korte duur zijn. Al helemaal als het een aanbod voor een prijzig doorlopend abonnement is.

ViteaPro bijvoorbeeld, adverteert online en op radio en tv fanatiek met de aanprijzing: Nu voor maar 9,95!

Op zo’n moment is het raadzaam om even goed na te gaan wat die lokprijs inhoudt.

Wie erop in wil gaan, sluit in dit voorbeeld een abonnement af voor een voedingssupplement.

Na de introductieperiode van 6 weken betaal je geen 9,95 euro maar 42 euro per voor dezelfde periode, omgerekend 28 euro per maand. Een capsule van het supplement kost dan niet langer 0,22 euro per stuk, maar bijna 1 euro per capsule. Waarvan je er 1 of 2 per dag moet slikken, zo wordt althans aanbevolen.

Verdiep je bij aanbiedingen als deze altijd in de kleine lettertjes:

- Hoelang geldt de aanbieding?

- Zit ik vast aan een abonnement?

- Zo ja, kan ik tussendoor opzeggen?

- Wat is de opzegtermijn?

Nog los van de vraag of je het product echt nodig hebt. Want hoeveel nut heeft het dagelijks slikken van supplementen? Lees meer daarover in dit artikel: Boosten vitaminesupplementen je weerstand, of kun je die pillen laten staan?

Een verkoper mag niet eerst een lage prijs tonen en daar later nog verplichte kosten bovenop rekenen.

Drip pricing is een prijsstrategie waarbij een bedrijf begint met een lage, aantrekkelijke prijs en tijdens het bestelproces steeds meer kosten toevoegt. De consument krijgt de uiteindelijke prijs dus druppelsgewijs te zien. Maar als je iets koopt, moet dat kunnen voor de prijs die de winkel of aanbieder als eerste laat zien. Verplichte kosten mogen er achteraf niet bijkomen, ook niet druppelsgewijs.

Kortingsplatform Social Deal verstopte bij een korte vakantie verplichte kosten zoals schoonmaakkosten en belastingen in de kleine lettertjes, ontdekte de Consumentenbond. Een midweekje in een bungalow kon op die manier ruim 350 euro duurder uitpakken dan waarmee werd geadverteerd.

En eerder dit jaar bleek dat bezorgplatforms Thuisbezorgd en UberEats niet alle verplichte kosten op tijd lieten zien aan klanten die eten bestellen via de app of website. Zo konden maaltijden bij Thuisbezorgd tijdens het bestelproces gemiddeld 2 tot 4 euro duurder worden.

Er gelden wettelijke regels voor prijsweergave. Deze staan onder meer in de Prijzenwet en de Wet oneerlijke handelspraktijken.

Zie jij bijvoorbeeld een mooie nieuwe auto, een vliegticket of een concertkaartje? Dan mogen hiervoor respectievelijk géén autorijklaarkosten, boekingskosten of reserveringskosten meer bijkomen. Iets om goed op te letten!

'Zolang de voorraad strekt' is een bekende lokker. Maar hoe groot is de voorraad van die winkel...?

Volgens de ACM staat het aanbieden van een product voor een speciale prijs zonder dat er een redelijke voorraad beschikbaar is op de zwarte lijst van oneerlijke handelspraktijken. Dit betekent dat deze praktijk altijd verboden is. Het verbod is vastgelegd in de Wet oneerlijke handelspraktijken.

Wat mag nadrukkelijk niet? Een winkel adverteert met een populair model televisie voor slechts 299 euro, terwijl de verkoper weet dat hij vrijwel geen exemplaren in huis heeft… en hij deze aanbieding vooral gebruikt om klanten te lokken.

Een lage aanbiedingsprijs is niet verboden zolang het aanbod eerlijk is. Bijvoorbeeld: de winkel heeft een redelijke hoeveelheid ingekocht voor de verwachte vraag.

Of het gaat duidelijk om een beperkte actie. De winkel vermeldt eerlijk dat de aanbieding geldt ‘zolang de voorraad strekt’. Die mededeling geeft overigens geen vrijbrief om bewust te weinig voorraad te hebben.

Bronnen: ACM ConsuWijzer, AD, Consumentenbond