Last van gele of bruine tanden? Zo voorkom je tandaanslag en verkleuring

Tandaanslag, vrijwel iedereen krijgt er vroeg of laat mee te maken. Het is de ongewenste verkleuring die je glimlach net wat minder stralend maakt. Maar wat is tandaanslag precies? En belangrijker nog: is het te voorkomen? Door inzicht te krijgen in de oorzaken, kun je jouw tanden voortaan effectiever beschermen tegen ongewenste verkleuringen.

Wanneer we over tandaanslag spreken, bedoelen we de uitwendige verkleuring van de tanden. Deze aanslag is meestal geel, bruin of zwart van kleur en bevindt zich op het oppervlak van het tandglazuur.

Hiervoor zijn een aantal boosdoeners aan te wijzen.

Tandplak, ook bekend als plaque, is een zacht, witgeel en kleverig laagje dat iedere dag weer op je tanden en tong ontstaat. Als je voor de spiegel gaat staan en je je mond openspert, zie je vast wel hier en daar een gele verkleuring op een of meer tanden. Tandplak bestaat uit bacteriën, speeksel en voedselresten.

Wat je nuttigt is uiteraard van invloed op de vorming van tandplak. Waarom is bijvoorbeeld suiker zo slecht voor je gebit?

In je mond zitten altijd bacteriën, dat is normaal. Zodra je iets met suiker eet of drinkt, krijgen de bacteriën brandstof. Die bacteriën ‘eten’ de suikers en produceren zuren als afvalproduct. De zuren en bacteriën vormen samen een plakkerige laag: tandplak. Hoe vaker je suikerrijke dingen nuttigt, hoe vaker die bacteriën actief worden, met meer plak tot gevolg.

Gelukkig kun je tandplak zelf verwijderen door je tanden te poetsen (vergeet je tong niet mee te nemen!). Doe je dit zorgvuldig? Dan voorkom je niet alleen de gele verkleuring van je gebit maar ook de vorming van gaatjes.

Als de hiervoor beschreven tandplak niet goed wordt verwijderd, verkalkt het na verloop van tijd door mineralen uit speeksel en wordt het keihard. Vandaar de benaming tandsteen.

Deze aanslag heeft een andere kleur dan tandplak. Daar waar tandplak gelig oogt, verkleurt tandsteen naar bruin of zwart. Donkere veegjes of randjes op de tanden duiden dan ook vaak op tandsteen. Helaas kun je dit niet zelf verwijderen door goed te poetsen. De tandarts of mondhygiënist moet dit voor je doen. Ga je een of twee keer per jaar langs voor controle? Dan is dat een goed moment daarvoor.

Naast tandplak en tandsteen kan wat je consumeert ook voor verkleuring van je tanden zorgen.

Sommige kleurstoffen hechten zich goed aan het tandglazuur. Deze verkleuring wordt vaak verergerd als er al tandplak en tandsteen aanwezig zijn.

We zetten een aantal bekende stoffen op een rij die je tanden kunnen verkleuren.

Tannine, ook wel looizuur genoemd, is een bekende boosdoener. Tannines komen voor in de populaire dranken thee, koffie en rode wijn. Ze zorgen voor een ruw oppervlak op het glazuur, vandaar het droge en stroeve mondgevoel. Hierdoor kunnen kleurstoffen zich extra makkelijk hechten. Het gevolg hiervan is dat je tanden geel of bruin kleuren.

Zure dranken en voedingsmiddelen zoals frisdrank, vruchtensap en citrusvruchten kunnen het tandglazuur aantasten. Vooral als je ze regelmatig nuttigt. Hoe gaat dat in zijn werk? Door het zuur wordt glazuur poreuzer en dunner, waardoor de gele kleur van het onderliggende tandbeen beter zichtbaar wordt.

Ben je een roker en kleurt je gebit bruin of zwart? Dat komt door de in tabak aanwezige teer. Dat is een kleverige, donkerbruine stof die zich vastzet op het glazuur.

Ook nicotine in tabak draagt een steentje bij. Dit is van zichzelf kleurloos, maar reageert met zuurstof en verandert in een gelige substantie die in het glazuur trekt.

Deze stoffen vormen samen een hardnekkige aanslag die ook wel bekendstaat als een rokersgebit.

Mondwater, ook wel bekend als mondspoeling, is een vloeistof die gebruikt wordt om de mond te reinigen en bacteriën te bestrijden.

Let goed op met mondwater waaraan het bestanddeel chloorhexidine is toegevoegd. Dit is nadrukkelijk geschikt voor kortdurend gebruik: twee tot maximaal vier weken. Chloorhexidine geeft de nodige bijwerkingen, waaronder verkleuringen van het gebit.

Sommige medicijnen kunnen verkleuringen van je gebit veroorzaken. Raadpleeg daarvoor de bijsluiter en kijk of tandverkleuring als bijwerking wordt genoemd.

Medicijnen of supplementen die ijzer bevatten, bijvoorbeeld voor de behandeling van bloedarmoede, kunnen een donkere verkleuring geven.

Naarmate je ouder wordt, slijt het tandglazuur en wordt het onderliggende gelige tandbeen beter zichtbaar. Zo speelt leeftijd dus ook een rol bij het verkleuren van je tanden.

Bronnen: Tandarts.nl, Ime dentaal, Tandgezondheid.nl