Wordt accepteren contant geld verplicht? VVD en D66 willen er tóch van af

Moeten winkeliers en ondernemers worden verplicht om contant geld te accepteren als betaalmiddel? Afgelopen november werd een ontwerpbesluit van VVD-minister Eelco Heinen en VVD-staatssecretaris Arno Rutte waarin deze verplichting is opgenomen aangenomen door het demissionaire kabinet. Maar VVD en D66 willen er – nog vóór de invoer – weer van af.

Het leek vorig jaar november in kannen en kruiken: de zogenaamde acceptatieplicht voor contant geld.

De Eerste Kamer en de Tweede Kamer zijn in 2024 al akkoord gegaan, en eind vorig jaar ging ook het demissionaire kabinet overstag. Winkeliers en ondernemers zouden worden verplicht om te allen tijde contant geld te accepteren als betaalmiddel – met enkele uitzonderingen die in specifieke omstandigheden van toepassing zijn, bijvoorbeeld in situaties waarin sprake is van een verhoogd risico.

Zo blijft de toegankelijkheid van het betaalverkeer gewaarborgd en kunnen ook minder digitaal vaardige en/of zelfredzame mensen mee blijven draaien in de maatschappij, was de gedachte achter de acceptatieplicht.

Dagblad Trouw meldt echter dat VVD en D66 alweer van de wettelijke plicht om contant geld te accepteren af willen. Inderdaad, nog voordat de verplichting is ingevoerd.

Dat valt slecht bij SP-leider Jimmy Dijk en SGP-Kamerlid André Flach, de initiatiefnemers van deze wettelijke acceptatieplicht. Zij spreken van "opportunisme" en "onfatsoenlijk bestuur". Achterliggende gedachte van de wettelijke acceptatieplicht was namelijk om te voorkomen dat contant geld helemaal verdwijnt. Tegenwoordig verloopt zo'n 80 procent van de betalingen al digitaal.

Als argument werpen Flach en Dijk op dat er nog altijd tussen de 1 en 2 miljoen mensen – voornamelijk ouderen en minder koopkrachtige mensen – zijn die veel waarde hechten aan de mogelijkheid om contant te betalen. Volgens Flach ligt dat heel gevoelig bij Nederlanders: "Het geeft mensen een gevoel van vrijheid, en grip op hun uitgaven."

Dijk vindt het "vreemd" dat de mogelijkheid om contant te betalen niet open wordt gehouden. Volgens hem is het in tijden van internationale onrust noodzakelijk om terug te kunnen vallen op contant geld als betaalmiddel, mocht digitaal betalen niet meer lukken: "Zelfs De Nederlandsche Bank hamert op deze terugvaloptie."

VVD-Kamerleden Wendy van Eijk (VVD) en Nathalie van Berken (D66) stellen contant geld "belangrijk" te vinden, maar vinden de effecten voor ondernemers "disproportioneel". De acceptatieplicht van contant geld kost ondernemers volgens hen structureel 1,5 miljard euro extra.

Maar volgens Flach is dat onzin. Hij noemt de kritiek overtrokken en constateert dat veel winkeliers zich al voorbereiden op de acceptatieplicht, bijvoorbeeld door te investeren in een muntenapparaat voor contante betalingen. Flach: "Dit is een vorm van knipperlichtpolitiek, en daar baal ik enorm van. Dit is wat burgers een onbetrouwbare overheid vinden."

Jimmy Dijk hoopt dat de Kamer wél vasthoudt aan de acceptatieplicht. Demissionair minister Eelco Heinen van Financiën werkt nog steeds aan een voorstel voor bedrijven die – uit veiligheidsoverwegingen – kunnen worden uitgezonderd van de acceptatieplicht.

De acceptatieplicht zou overigens niet gelden voor overheidsdiensten. Heb je een paspoort of een rijbewijs nodig? Dan kun je bij de balie van jouw gemeente niet contant afrekenen.

Zoals wel vaker het geval is in het geval van nieuwe regels of wetgeving, zijn er ook in het geval van de acceptatieplicht voor- én tegenstanders.

De detailhandel en de horeca zijn – net als vrijwilligersorganisaties – tegen de acceptatieplicht. Als argument voeren zij onder meer administratieve lasten aan. Consumentenorganisaties vinden daarentegen dat de minister te veel uitzonderingen op de acceptatieplicht toestaat.

De Nederlandsche Bank is het met dat laatste standpunt eens: "De bruikbaarheid van contant geld als betaalmiddel aan de toonbank wordt weer verminderd, waardoor de goede werking van het betalingsverkeer in het geding komt. Dat verslechtert de positie van de consument, en groepen mensen die afhankelijk zijn van contant geld kunnen straks minder goed zelfstandig mee blijven doen."

Ook wordt als argument genoemd dat het wenselijk is om een terugvaloptie te hebben in de vorm van contant geld, mocht digitaal betalingsverkeer in geval van noodsituaties of een crisis niet functioneren.

De Europese Unie werkt momenteel aan een verordening met betrekking tot contant geld. Uitgangspunt is dat contant geld wordt behouden als wettig betaalmiddel.

In Nederland worden er allerlei uitzonderingen bedacht en ingevoerd, maar volgens De Nederlandsche Bank zijn deze mogelijk niet in lijn met de aanstaande Europese besluitvorming.

Bron: Trouw