Zo werd extreemrechts in Brazilië via sociale media verslagen

In Frankrijk wint onder antifascisten op sociale media een nieuw devies razendsnel terrein: blokkeer extreemrechts. Een clip waarin de strategie wordt uitgelegd is binnen een paar uur 3 miljoen keer bekeken. Het gaat om lessen die geleerd zijn uit Brazilië waar het team van Lula onder leiding van de sociale media strateeg ‘generaal’ André Janones een indrukwekkende en uitgekiende campagne voor de tweede ronde voerde, die ook enorm aansloeg onder jongeren.

Voor wie het niet gevolgd heeft. De linkse Lula verloor de eerste ronde van de extreemrechtse Flavio Bolsonaro. Vervolgens wezen alle peilingen er op dat Lula de tweede ronde ook zou verliezen. Toen schoot influencer Janones te hulp. Hij zette een Whatsapp-kanaal - getiteld ‘het leger van Lula’ - in om de campagne te steunen. Binnen de kortste keren werden daar meer dan 10 miljoen aanhangers, vooral jongeren, lid van. Ze kregen de titel 'soldaten' en de missie was te zorgen dat Lula president zou worden. En dat lukte tot ieders verrassing.

Een van de tactieken bestond eruit de invloed van extreemrechts, dat daar net als in andere landen dominant is op sociale media, terug te dringen. De Fransen pakken de lessen nu op en hebben op basis daarvan drie antifascistsiche regels opgesteld voor sociale media:

1. Reageer nooit met een comment op een extreemrechtse posting. Ook niet om die te bekritiseren of leugens te weerleggen.
2. Deel nooit een posting van extreemrechts. Als je iets van extreemrechts aan anderen wilt tonen, of leugens wilt weerleggen, doe dat via een screenshot, nooit met een link.
3. Blokkeer de accounts, de media en de influencers van extreemrechts. Van groot tot klein.

De strategie moet extreemrechts de digitale zuurstof ontnemen en is gebaseerd op de werking van sociale media algoritmes. Die kijken niet naar inhoud maar naar engagement. Hoe meer woede, hoe meer engagement. En hoe meer engagement, hoe verder de posting verspreid wordt. Daar wint extreemrechts enorm veel zichtbaarheid mee. Deze methode moet dat tegen gaan. Het sluit extreemrechts in ieder geval op in de eigen bubbel.

Hoe effectief bovenstaande methode daadwerkelijk is, is onbekend maar de Fransen, die over zes maanden ook een nieuwe president kiezen, grijpen iedere mogelijkheid aan om te voorkomen dat de extreemrechtse Marine Le Pen, die leidt in de peilingen, gaat winnen.

Het was overigens niet de enige methode van ‘het leger’. Er werd een hausse aan memes geproduceerd die door de soldaten verder online verspreid werden. Er werden zoekvragen gedeeld die massaal op Google losgelaten moesten worden om zo trending te worden. Alles was er op gericht internet terug te veroveren op extreemrechts.

Maar het bleef niet beperkt tot toetsenbordridders. De soldaten werden daarnaast ook opgeroepen in groepjes de straat op te gaan en mensen aan te spreken en te overtuigen.

NRC schrijft:

Het lukte Janones in ieder geval om jongeren te mobiliseren met grote verkiezingscampagnes in verschillende steden, waarbij ze er vervolgens in slaagden om kiezers — zelfs aan de rechterkant — over te halen. „We moeten de democratie redden, we moeten Brazilië redden”, klonk het tijdens deze manifestaties vol jeugdige energie. (…) De jongeren hebben laten zien dat zij cruciaal waren voor Lula’s historische herverkiezing. André Janones stond tijdens het grote verkiezingsfeest op de Avenida Paulista, de grote verkeersader van São Paulo, vlak naast Lula, die hem persoonlijk bedankte voor het succes.