Zo kunnen we voorkomen dat er echt oorlog met Rusland uitbreekt

Beste lezer, voor je begint met het lezen van onderstaande stuk wijs ik je graag op het stuk dat ik eerder dit jaar schreef: “Een andere kijk op de Russische dreiging”. Onderstaand betoog borduurt daarop voort. Tevens zal ik in dit stuk deels ingaan op de reacties die ik op het vorige stuk kreeg. Met name die van Hidde Bouwmeester en Isa Yusibov. Er is sinds mijn artikel in januari wat veranderd, dus zowel eerdere standpunten van mij als die van Hidde en Isa zullen niet geheel up-to-date meer zijn. Toch, ik denk dat de drie (beknopte) stukken nog steeds interessant en relevant zijn.

Ik herhaal ook wat ik destijds zei, ik ben maar een leek. Ik ben allesbehalve een expert op het gebied van Rusland, oorlogsvoering, de dreiging vanuit Rusland en hoe Europa zich daar militair gezien toe verhoudt. Wel heb ik mij zo goed mogelijk ingelezen en berust ik mij op uitspraken van experts om mijn eigen mening te vormen. Waar experts mijn woorden onderuithalen dien je hen meer te geloven dan mij.

Dat gezegd hebbende… laat ik beginnen.

Rusland kan de EU (nog steeds) niet verrassen
Allereerst wil ik één belangrijk punt benoemen dat hetzelfde is gebleven sinds januari. De Europese Unie heeft een sterk inlichtingennetwerk met toegang tot meerdere satellieten die nagenoeg een live-beeld kunnen geven van het grensgebied van Rusland en de EU. De EU houdt dit grensgebied nauwgezet in de gaten, ook al zullen we dat niet horen vanuit (militaire) inlichtingendiensten.

De media kunnen dit zelf ook, en een journalistiek onderzoek uit juni laat zien dat de observaties door de normale burgers/media ook gedaan kan worden. Isa Yusibov sprak in zijn reactie op mijn vorige artikel van een aanval dat Rusland binnen 72 uur zou kunnen uitvoeren, het feit dat Rusland maanden de tijd nodig had om de invasie van Oekraïne voor te bereiden haalt dat al onderuit. Het tweede feit dat de inlichtingendiensten van de VS al maanden openlijk waarschuwden voor de naderende invasie onderschrijft dat. Mocht Rusland ertoe besluiten NAVO/EU grondgebied aan te vallen, weten we dat ver van tevoren.

Daarnaast hebben de Baltische staten en Polen veel troepen in de nabije regio die paraat staan om direct naar het front te bewegen, dit naast de NAVO-troepen van andere landen die in de regio gelegerd zijn. Mochten, in het meest onwaarschijnlijke geval, de inlichtingendiensten compleet falen of de politieke leiding het compleet negeren, is zelfs 72 uur voorbereidingstijd verhoudingsgewijs veel om voorbereidingen te treffen en daarmee de Russen te frustreren tot de rest van de EU bij kan springen. Waarvan luchtsteun al binnen enkele uren vanuit omliggende NAVO-bondgenoten effectief een bijdrage kan leveren aan de verdediging van de Baltische staten en de Suwałki-corridor.

Rusland is nog steeds ernstig verzwakt
Naast het feit dat het haast onmogelijk is voor Rusland om de Baltische staten met een verrassingsaanval te overrompelen speelt nog steeds mee dat Rusland militair en economisch verzwakt is vergeleken met vier jaar geleden. Oekraïne heeft sinds mijn vorige artikel laten zien dat het, voor het eerst sinds 2023, grote gebieden kan terugveroveren op Rusland en de Russische logistiek sterk kan vestoren over grote gebieden van het front. Ook ziet het ernaar uit dat Rusland meer troepen verliest aan het front dan dat Russische vrijwilligers zich melden voor dienst in het leger.

Ja, Rusland heeft daartegenover wel een industrie die na al die jaren sterk is ingesteld op oorlog. Zij maken daar zéker veel nieuw wapentuig maar ook daar is het maar de vraag van of dat geavanceerd wapentuig is waarmee je een nieuw front kan openen met de EU, dat véél geavanceerde wapens tot haar beschikking heeft, of dat dit wapentuig is dat zich meer richt op de oorlog in Oekraïne. Een oorlog die vraagt om heel ander soort wapens. Rusland heeft in ieder geval problemen met het moderniseren van haar wapentuig. En wat heb je aan wapentuig dat ineffectief blijkt tegen de modernere antwoorden daarop? Niet heel veel, al zal het zeker niet ongevaarlijk zijn. Iets dat goed terug te zien is in de overduidelijke overmacht in de lucht die de VS had in Syrië, Venezuela en Iran.

Ook qua luchtverdediging gaat het de Russen niet goed af. Oekraïne kan doelen tot diep in Rusland raken met ‘simpele’ drones en kruisraketten. Belangrijke warenhuizen en raffinaderijen worden met grote regelmaat getroffen. Een tweede front met geavanceerdere wapentuig dat doelgerichter kan toeslaan zal het de Russen alleen maar moeilijker maken.

Maar ook de wapenindustrie in Rusland zelf kent problemen. Door de internationale sancties verliest Rusland veel van haar export naar het buitenland wat betreft wapentuig. Dit leidt zelfs tot ontslagen binnen de industrie. Daarnaast gaan vele duizenden Russen iedere maand naar het front en is er een enorm arbeiderstekort aan het ontstaan in Rusland. Ook dit heeft effect op de industrie in Rusland. Rusland haalt noodgedwongen ook steeds meer immigranten binnen om het arbeiderstekort op te vangen, waarvan een deel van de immigranten zelfs aan het front beland door valse beloftes.

De veranderingen buiten de EU
Toch zijn er ook veel dingen anders sinds mijn vorige artikel. Waar ik er toen vanuit ging dat de VS niet in zou grijpen, hield ik het zelf nog wel voor mogelijk dat de VS zich ermee zou bemoeien. Echter, gezien het nieuwe conflict met Iran dat sindsdien is uitgebroken verwacht ik totaal geen inmenging van de VS in Europa meer, tenzij de Russen zo dom zijn Amerikaanse troepen direct aan te vallen. De VS, dankzij Trump, hebben ernstige averij opgelopen. Ja, ze hebben nog een immense slagkracht maar hun luchtverdediging is ernstig verzwakt en hun bases worden regelmatig getroffen door Iran.

Deze nieuwe zwakte zou ook nog eens kunnen worden uitgebuit door China die zo hun kans schoon zien om Taiwan in proberen te nemen. Dat zal niet snel gebeuren maar het is mogelijk dat Rusland en China hierover afspraken zouden maken om wellicht een aanval te timen. Hoe langer Amerika blijft verzwakken door het wanhoopsconflict in het Midden-Oosten, hoe groter die kans zou kunnen worden. En mocht er een invasie van Taiwan komen, dan zal de VS ons sowieso niet meer helpen in Europa. Maar dat is toch meer speculatie dan observatie vooralsnog. China laat nog geen tekenen zien dat zij zich bewegen richting een plotselinge invasie van Taiwan.

Eerder noemde ik al dat Oekraïne het weer lukt om terreinwinst te boeken en dat Rusland gemiddeld meer soldaten verliest aan het front dan dat er aanwas is van nieuwe rekruten. Een gat dat opgevuld moet worden. Zo lijkt het erop dat Rusland ervoor kiest om, na de verkiezingen (alsof kiezers wat te kiezen hebben), een grote mobilisatie uit te voeren waar in een periode van twee jaar ongeveer 600.000 extra manschappen op de been worden gebracht. Iets dat door het Kremlin wordt ontkend, al is het Kremlin geen betrouwbare bron te noemen. Dit kan ertoe leiden dat veel Russen het land zullen ontvluchten maar ook dat het de machtspositie van Poetin ernstig verzwakt. Immers gaat dit tegen het sociaal contract met de Russen in, wat al steeds meer gebeurt.

Ik zie het goed mogelijk dat Poetin daarom, ondanks de zwakke positie, een oorlog met de NAVO wil uitlokken in de hoop dat de ‘gemiddelde Rus’ zich meer bedreigd voelt door hun bestaande doembeeld van de NAVO dan dat zij zich bedreigd voelen door Poetin en het leed dat hij afroept over Rusland. Iets wat dan in ieder geval kan leiden tot uitstel van zijn val uit de macht. Andere landen binnen de EU houden dit voor goed mogelijk, en de CIA en ook Oekraïne waarschuwen hiervoor.

De veranderingen binnen de EU
In mijn vorige stuk benoemde ik de destijds recente ontwikkelingen wat betreft de ‘ruggengraat’ van de EU, welke zij leek terug te krijgen. Zo sprak de EU zich meer uit tegen Trump en diens dreigementen, zoals bijvoorbeeld omtrent Groenland. Ook ondertekenden het VK en Frankrijk een verdrag met Oekraïne om vredestroepen te sturen in geval van een staakt-het-vuren of vrede.

Dat laatste heeft in de maanden sindsdien enkele ontwikkelingen gekend. Zo heeft het VK bekend gemaakt dat zij zo’n troepenmacht zouden leiden vanuit Kyiv. Een pessimist zal misschien zeggen dat het een waardeloze verklaring is, omdat er nog geen actie is ondernomen. Echter, gesprekken lopen en het feit is dat er nog geen vrede dan wel een staakt het vuren is. Troepen zullen dus voorlopig niet worden gestuurd tenzij het vechten staakt. Delen van de Unie (en Europese landen buiten de Unie) tonen dus bereidheid om een actieve militaire rol te nemen in Oekraïne mocht dat conflict eindigen of pauzeren.

Dat heeft niet direct te maken met ‘wat als Rusland aanvalt’, maar laat wel bereidheid zien om een rol te vervullen waarbij militairen ingezet moeten worden. Hoe zit het dan bij wat landen zeggen te zullen doen als Rusland de Baltische staten aanvalt? Is (een deel van) de EU bereidt in te grijpen? Polen zei recent nog in ieder geval dat, mocht Rusland de Baltische staten aanvallen, zij zonder meer zullen ingrijpen. Ook Duitsland heeft dit in het verleden verkondigt. Toch de twee belangrijkste machten dicht bij de Baltische staten. Als zij zich roeren dan zal de rest ongetwijfeld volgen. De multinationale troepenmacht dat zich nu in de Baltische staten bevindt onderschrijft dat. Immers, zij bevinden zich dan al op de frontlinie en zal hun thuislanden automatisch betrekken bij het conflict.

Ook op militair vlak staan de landen van de EU niet stil. Landen zien de ontwikkelingen in het conflict in Oekraïne en handelen daarnaar. Door middel van trainen met Oekraïense eenheden tijdens NAVO en gerelateerde militaire oefeningen leren de legers van het EU hoe de werkelijkheid aan het front nu is. Ongetwijfeld lijkt het voor ons buitenstaanders dat dit te traag gaat, en mogelijk is dit ook het geval. Maar we zien wel dat er wordt gekeken naar Oekraïne met als doel voorbereid te zijn op een mogelijk conflict met Rusland. Verhalen zoals die waar Oekraïne een NAVO-bataljon vernedert vinden ook binnen militaire cirkels gehoor. Tevens blijft de “traditionele” manier van oorlogsvoering waar de NAVO altijd in trainde nog steeds relevant.

Een voordeel van onze strijdkrachten is dat zij niet gestoeld zijn op corruptie en het in stand houden van de status quo. Militairen die hun werk niet doen kunnen anderen binnen de EU meestal niet makkelijk omkopen om te blijven zitten op hun post. Militairen die niet mee-ontwikkelen of openstaan voor verandering blijven dan meestal ook niet lang op hooggeplaatste posities. Dat maakt de strijdmachten van de EU flexibeler. Lessen worden getrokken en met de dag is Europa meer voorbereid op een eventueel conflict. Daarnaast wordt er ook flink geïnvesteerd in nieuw wapentuig.

Het doel van dit stuk
Nu kan ik mij voorstellen dat je dit alles leest en je afvraagt waarom ik dit allemaal schrijf. Wil ik nu bepleiten dat verdere investering in defensie niet nodig is? Dat we maar moeten afwachten tot Rusland ons aanvalt? Het antwoord op beide vragen luidt “Nee”. Mijn vorige artikel sloot ik af met dat ik nog geen daadkrachtige EU zag. Dat EU-leiders niet naar de voorgrond traden met een visie of leiderschap en dat we ons moeten inzetten op het verder verenigen van de EU in een sterk blok dat weerstand kan bieden.

Dat is onveranderd gebleven.

Ja, ik zie wel wat ontwikkelingen op Europees vlak, met name in het voorbereiden voor een eventueel conflict, maar wat écht ontbreekt is een sterk verenigd Europa. Een Europa dat naast elkaar staat en dit constant uitstraalt naar Rusland. We zien het wanneer de integriteit van EU-landen door Rusland wordt geschonden met bijv. drones in Roemenië en Moldavië of de mislukte aanslag in Leipzig, Duitsland. Laat staan de vele incursies van Russische vliegtuigen, drones en schepen in de Baltische staten die nooit meer het nieuws halen.

Onze leiders kiezen er keer op keer voor om dat wat Rusland doet maar te laten gebeuren. Wellicht is dat tactiek en blijkt het op termijn het slimste te zijn (bijvoorbeeld om niet te laten zien welke capaciteiten de EU heeft om in te grijpen). Maar nu lijkt het er vooral op dat de EU alles maar laat gebeuren, en juist hiermee zwakte toont wat Rusland wellicht uitdaagt. Op deze manier zou ik als Rusland beginnen te denken dat ik weg zou kunnen komen met erger. Met het wellicht bezetten van grondgebied onder dekking van een ongeluk in grensgebied. Of misschien slaan ze die stap gewoon over en kiezen ze voor een invasie.

Hoe dan ook, op dit moment lijkt de EU in Russische ogen zwak en ongewillig om elkaar te verdedigen.

Graag zou ik dan ook zien dat onze politici leiding tonen om een conflict te voorkomen. Niet alleen via diplomatie maar door te laten zien dat ‘wij’ voorbereid zijn en in zullen grijpen bij incidenten of conflicten. Niet dat we ambassadeurs op het matje roepen en een verbale tik op de vingers geven aan Rusland, maar echte gevolgen.

Na al die jaren is het ondenkbaar dat Russen nog steeds een visum kunnen krijgen voor landen in de EU. Ondenkbaar dat er nog steeds enige vorm van handel mogelijk is met Rusland. Ondenkbaar dat het nog voor kan komen dat sancties worden omzeild via verschillende EU-lidstaten. Ondenkbaar dat EU-lidstaten sancties niet naleven.

Sterker nog, na al die jaren van uitlokking richting de EU en de massamoorden in Oekraïne is het zelfs ondenkbaar dat onze zogenaamde Westerse superieure morele superioriteit er niet toe heeft geleid dat we actief Oekraïne zijn gaan helpen op haar grondgebied.

Ik wil helemaal geen oorlog, juist niet. Ieder weldenkend mens zal dat altijd uit de weg moeten gaan. Maar richting een land, een maniak zoals Poetin die allesbehalve weldenkend is, werkt dit pappen en nathouden klaarblijkelijk niet. Fermere taal is nodig. En wellicht fermere daden ook.

Dus laat er alsjeblieft leiders in Europa opstaan die zeggen dat het zo niet langer kan. Die Europa verenigen in een sterk blok dat duidelijk opstaat tegen de Russische agressie. Dat tegen Oekraïne en haar eigen Baltische(lid)staten zegt de rijen te gaan sluiten en haar grondgebieden te zullen verdedigen.

Want ik zit niet te wachten op nog een slachting zoals plaatsvond in Bucha of het vinden van massagraven zoals die bij Izium. Rusland heeft duizenden Oekraïense burgers doelbewust afgeslacht. We kunnen voorkomen dat het er meer worden, en dat duizenden elders in Europa eenzelfde lot wordt bespaard.

Want alleen een verenigd Europa dat van zich afbijt kan voorkomen dat Rusland ons zal aanvallen.

Addendum:
Tijdens het schrijven van bovenstaand stuk brak het nieuws dat Polen aangeeft haar paraatheid te verhogen na een Russische aanval op een passagierstrein vol diplomaten. Gelukkig vielen er geen slachtoffers. Het laat wel zien dat Rusland keer op keer de grenzen (die van landen en van wat er nog aan fatsoen over is in de wereld) zal opzoeken en overschrijden. Als een gezamenlijke Europese reactie uitblijft zal Rusland het zien als bevestiging dat de grens van wat wij toelaten nog lang te verleggen is.