Wij werden uit onze woningen gezet en gepest, maak daarom werk van een vergunningplicht voor verhuurders

Door: Joost Gerretschen en Rick van der Zweth

Betaalbare huizen zijn onvindbaar. In die schaarste betalen particuliere huurders de hoogste prijs. De Wet Betaalbare Huur moest daar verandering in brengen: via een puntensysteem werd voor iedereen glashelder hoeveel huur een kamer of appartement mocht kosten. Op papier klopt dat systeem, in de praktijk niet. Tijd om serieus werk te maken van een vergunningstelsel voor verhuurders, betogen Joost Gerretschen en Rick van der Zweth, raadsleden voor GroenLinks-PvdA in Arnhem en Utrecht.

Volgens het CBS telt Nederland 1,2 miljoen particulier verhuurde woningen. Het ministerie van Binnenlandse Zaken schat dat ongeveer de helft van de beschermde woningen te duur wordt verhuurd. Ambtenaren van Financiën gingen nog verder: volgens hen ging het (in elk geval in 2023) om maar liefst 94 procent. Volgens de schatting van Binnenlandse Zaken wordt er jaarlijks 684 miljoen euro te veel betaald aan particuliere verhuurders.

Geen incident, maar systeemfout
Wie zijn recht wil halen, moet zelf naar de Huurcommissie. Zelfs na een bindende uitspraak begint vaak een traject via deurwaarder of rechter om het geld terug te krijgen. Het is dus niet vreemd dat veel huurders afhaken. De verhuurder heeft de sleutel, kent je situatie en beslist of je prettig woont. Die machtsverhouding is scheef.

De cijfers bevestigen dat beeld. In 2023 kregen particuliere verhuurders in slechts 10 procent van de zaken gelijk bij de Huurcommissie; in 2024 was dat 33 procent.

De gevolgen zijn groot. Particuliere huurders besteden gemiddeld 30 procent van hun inkomen aan woonlasten – het hoogste aandeel van alle groepen. Het gaat vaak om studenten, arbeidsmigranten en starters die geen toegang hebben tot sociale huur of koop. Wie zijn woning verliest, vindt niet zomaar iets anders.

Veertienduizend euro
Twee keer toe daagde Joost zijn verhuurder voor de Huurcommissie. De eerste keer kreeg hij 3.470 euro terug, de tweede keer 10.755 euro. Rick verlaagde zijn huur met een kwart.

Maar die overwinningen hadden een prijs. De eerste verhuurder zette Joost op straat. De tweede intimideerde hem. Pas vlak voor een dagvaarding bond hij in. Rick kreeg - pas na een rechtszaak - ook zijn gelijk, maar werd uit zijn woning gepest.

Onze verhalen staan niet op zichzelf. Te veel verhuurders maken een calculatie. Je verliest wat met procedures, maar zolang je méér wint met te hoge huren, blijft onder aan de streep meer over. Zolang handhaving ontbreekt, blijft dat verdienmodel bestaan.

Vergunningstelsel
De oplossing ligt binnen handbereik. De Wet goed verhuurderschap geeft de bevoegdheid om een verhuurvergunning in te voeren. Daarmee kunnen gemeenten vooraf toetsen of een verhuurder zich aan de regels houdt: de juiste huurprijs, een schriftelijke overeenkomst, fatsoenlijk onderhoud en naleving van de gedragsnormen. Geen nieuwe regels, maar handhaving van bestaande. Wie zich er niet aan houdt, mag niet meer verhuren.

Slechts zeven gemeenten maken hier serieus werk van. Arnhem loopt voorop en breidt het stelsel uit naar grote delen van de stad. In Utrecht ligt het voorstel klaar en volgt het besluit na de verkiezingen.

Zonder handhaving, geen vlak speelveld
Tegenstanders kunnen betogen dat een vergunningstelsel potentiële verhuurders afschrikt – juist nu we meer woningen nodig hebben. Dat argument klinkt logisch, maar snijdt geen hout. We veranderen de regels niet; we zorgen dat ze worden nageleefd.

Niet alleen huurders profiteren hiervan. Goede verhuurders en kopers worden nu weggeconcurreerd door partijen die structureel te hoge huren vragen en daardoor meer kunnen bieden op woningen. Een vergunningstelsel herstelt dat gelijke speelveld. Gemeenteraden hebben na de verkiezingen de kans om te kiezen: laten we huurders zelf vechten tegen een systeem dat niet werkt, of nemen we onze verantwoordelijkheid?

Joost Gerretschen is raadslid voor GroenLinks in Arnhem en kandidaat raadslid voor GroenLinks-PvdA. In de raad houdt Joost zich bezig met klimaat, duurzaamheid en de wijkgericht werken.

Rick van der Zweth is fractievoorzitter voor de PvdA in Utrecht en kandidaat raadslid voor GroenLinks-PvdA. In de raad houdt Rick zich bezig met wonen en financiën. Rick werkt daarnaast voor een grote woningcorporatie.