We huilen met de keizer mee, ook over Iran

Waar de enge regeringen van Israël en de VS ook precies op afsturen in Iran, het is niet op een vrije democratie.

In een ideale wereld leidt de Iraanse protestgolf tot de val van het regime, een interim-regering en dan vrije verkiezingen en een stabiele democratie. Dat werkte in Portugal, Chili, Taiwan en Zuid-Korea. Maar vaker ontspoort een revolutie, zeker als er olie en buitenlandse beïnvloeding meespelen. Iran verdient daarom beter dan aangejaagd geweld van buitenaf. Iets waar westerse media zich na Palestina en Venezuela ook bij Iran aan bezondigen.

Voor mensen buiten Iran is de situatie aldaar duiden niet makkelijk. Het internet is afgesloten en de situatie is chaotisch. Het is wel duidelijk dat buitenlandse inmenging (zoals de nieuwe EU-sancties) geen relatie heeft met verbetering in Iran. En natuurlijk meestal niet helpt als het van mensen als Donald Trump komt. Die inmenging is er zichtbaar en openlijk. In die situatie past voorzichtigheid en neutraliteit, bij ons ver te zoeken. Onze kranten en TV-shows zijn zelfs zó partijdig dat alleen een uitgebreide analyse de lezer los kunnen weken van het dominante paradigma. 

De woordkeuze in de Westerse media is vaak niet te onderscheiden van een propagandazender. De NOS komt met “Trump schrijft dat hulp onderweg is” zonder aanhalingstekens rond “hulp” - wat hier wapens en bommen betekent. Ook Trouw vraagt of die “hulp” komt, waarmee oorlogsmisdaden als positief worden gebracht. NRC stelt vast dat “wereldleiders beseffen dat er iets moet gebeuren”, zonder uit te leggen hoe dat zou helpen of waarom duizenden doden een aanval afdwingen (zei iemand Gaza, Sudan, of Congo?)

De Iraanse kant is mediabreed een gezichtloze buitenstaander, dus heet “regime” en “Teheran”. Onze bevriende leiders krijgen een naam en eretitel: “premier Netanyahu” en “president Trump”. Trouw komt met “de 23-jarige Rubina Aminian ging demonstreren, maar kwam niet meer thuis”. De framing is dat het gehate regime op omvallen staat, zie “wankelt het ayatollah-regime?” in Trouw en “het regime is kwetsbaarder dan ooit” in NRC. CNN komt met de parel “Musk maakt Starlink gratis terwijl het regime wreed de protesten neerslaat”. Het dodental is volgens NRC “geverifieerd” als een VS-ngo het zegt.

Er zijn al meer dan 100 politieagenten begraven. Dan ga je toch over relschoppers of opstandelingen praten. De onrust begon eind december toen de Iraanse Rial instortte, en werd eerst niet met geweld onderdrukt. Ook als de protesten niet startten door een financiële aanval door de VS is het bijzonder dat de protesten binnen enkele dagen uitgroeiden tot massaal schietende burgers. En dat in een land waar een pistool hebben 15 jaar gevangenisstraf kan opleveren. Het is al met al mogelijk dat de Iraanse overheid reageerde zoals ieder bestuur zou reageren op schietende milities op straat. En al helemaal als het onderdeel is van een vrij standaard regime change operatie.

Agitatie vanuit Tel Aviv en Washington speelt een serieuze rol in de golf van onrust en geweld. Dat wordt genegeerd in uw kranten en TV-zenders. Tel Aviv meldt “we hebben daar mensen actief”. De Mossad meldt aan de Iraniërs dat ze “meeloopt in de straten”, ook bevestigd door ex-CIA-directeur Mike Pompeo. Reza Pahlavi, de in de VS wonende zoon van de afgezette Shah, meldt na een meeting met Netanyahu dat Israël de “democratische aspiraties van het Iraanse volk steunt”. De Iraans-Amerikaanse Mashih Alinejad mag bij de VN spreken voor de oppositie. Ze is ook bekend om haar werk voor de VS-staatspropagandazender Voice of America. Of om haar ontmoeting met Pompeo toen hij de baas was bij de CIA. Maar toch ook om de USD 800,000 die ze ontving van de VS-regering.

Een journalist van het Israëlische TV-Channel 14 meldt “buitenlandse agenten bewapenen de demonstranten met machinegeweren, wat heeft geleid tot honderden doden van medewerkers van het regime. Iedereen mag zelf raden wie daar achter zit”. Toch komt NRC met “het regime doodt duizenden demonstranten door met scherp op hen te schieten” zonder te vermelden dat het rebellen zijn die ook schieten, al dan niet eerst. Het Nederlandse “Comité Iran Vrij” wordt geleid door de zionistische ijzervreters Gert-Jan Segers en Uri Rosenthal. In Amsterdam en elders zijn er Israëlische vlaggen bij demonstraties “voor Iran”. De Iraanse vlaggen daar zijn overweldigend die van de in 1979 afgezette Shah. Dat belooft openlijk een terugkeer naar die olierovende dictatuur, gesteund door de VS en niet minder wreed dan wat er nu is.

Dat de VS Iran wederom van plan zijn aan te vallen is dan weer geen taboe, maar het AD rept losjes over “Trump heeft 3 opties: bombardementen, liquidatie of een deal” zonder duiding over deze oorlogsmisdaden of de optie, nou ja, niets te doen ver van zijn eigen grenzen. Waar de enge regeringen van Israël en de VS ook precies op afsturen in Iran, het is niet op een vrije democratie. Zo’n gekozen regering kan alle kanten op, en zou agressiever kunnen zijn naar Israël en landen in het Midden-Oosten die daar beste vrienden mee zijn. De CIA en Mossad sturen dus af op een welgevallig regime. Zoals altijd en overal elders, natuurlijk.

Maar het meest schuurt wat nog meer niet gezegd wordt. Het gedeelde enthousiasme in het Westen voor regime change is niet in ons belang. Iran, zoals het is, is voor ons geen gevaar. Een Iran in oorlog met de VS is dat wel, want de olie- en gasaanvoer is kwetsbaar. De mensenrechtensituatie is echt slecht in Iran, maar verslechtert nu en kan rampzalig worden als de regering valt. Chaos en desintegratie van een land is niet altijd het doel, maar wel vaak het gevolg. Of Iran dan een Egypte of een Libië wordt: vrijheid is het niet. Het staat Iraniërs vrij dat risico te nemen, maar wel zonder inmenging van Trump.

Ook het gebrek aan stemmen uit Iran is stuitend. De Amerikaans-Iraanse Professor Mohammed Marandi schetst een genuanceerd beeld van de geopolitieke en binnenlandse situatie. Iran is een complex, ontwikkeld en vreedzaam land onder grote imperialistische druk, betoogt hij terecht. Hij waarschuwde in 2025 dat Iran terug kan vechten (terwijl uw massamedia in een eenzijdige Israëlische campagne geloofden) en kreeg gelijk. Zo’n perspectief is waardevol, maar onzichtbaar in onze kranten en TV-praatprogramma’s. 

En zo is Iran een nieuw voorbeeld van “manufacturing consent”, zoals de intellectueel Noam Chomsky ooit uitlegde. Onze massamedia zijn al dan niet onafhankelijk, maar redeneren in principe vanuit de bestaande orde en beschermen die. Die orde is een imperium onder de VS waarin Nederland een comfortabele plek op de mantel van de keizer heeft. Had, maar dat dringt niet door. Gisteren kwam nog een prachtvoorbeeld uit de mond van Nieuwsuur-presentator Jeroen Wollaars dat “Trump wel een punt heeft” qua Groenland omdat “Rusland en China op de loer liggen” en “steeds dichterbij komen”. En zo rollen onze media: niet als waakhond van macht, maar als marsmuziek voor de keizer. Met berichtgeving die vaak niet zozeer gekleurd is, maar het omgekeerde van de waarheid. En met Trump op weg naar een Hobbesiaanse wereld van chaos, ongelijkheid en willekeur.