Logo Joop
De opiniesite van BNNVARA met actueel nieuws en uitgesproken meningen.

Vrijuit, als je tenminste nog durft

•
Vandaag
•
leestijd 4 minuten
•
1920 keer bekeken
•
nazi

Ik wil dat mijn naam onder dit stuk staat. Ik heb ook al bedacht waarom ik hem weg zou kunnen halen. Dat is wat De neonazi-files met me heeft gedaan. Ik zag hoeveel geweld er op die beelden te zien was en dacht: hier wil ik iets over zeggen. Even later dacht ik: wat als iemand die dit leest me herkent? Het lijkt me zo’n eenvoudige vrijheid, je naam onder je eigen woorden zetten. Ik had nooit bedacht dat ik met mijn vinger boven de backspace zou zitten om te beslissen hoeveel die vrijheid me waard was.

Ik was vijftien toen ik in Auschwitz rondliep. Ik kende het getal al. Zes miljoen Europese Joden, systematisch vermoord door nazi-Duitsland onder Hitler, zijn bondgenoten en collaborateurs. Nu kijk ik naar De neonazi-files en zie ik kinderen die nog veel jonger zijn dan ik toen was.

Zembla filmt hoe Ramon van Asch, toen fractievoorzitter van FVD in Den Bosch, met een baby op zijn arm de tent uit loopt. In die tent wordt de Hitlergroet gebracht en klinkt Sieg Heil. Verderop zie ik een groepsfoto. Tussen de volwassenen staan kleine kinderen. Ook zij brengen de Hitlergroet.

Ik blijf bij die foto hangen. Als je klein bent, kijk je naar je ouders om te weten of iets grappig is. Of je mee mag doen. Of je veilig bent. Je gelooft ze als ze zeggen dat je nergens bang voor hoeft te zijn. Hoe makkelijk geloof je ze dan ook als ze je vertellen voor wie je wél bang moet zijn?

Dat maakt me zo misselijk. Dat een kind een gebaar van zijn ouders kan leren lang voordat het weet wat het betekent. Dat het ook hun afkeer kan leren. Eerst hoor je thuis hoe er over iemand wordt gepraat. Jaren later kom je diegene tegen en denk je dat dat gevoel van jou is. Ik denk aan die kinderen als ze vijftien zijn. Misschien zitten ze straks met een Joods kind in de klas. Wat ik dan voor me zie, krijg ik moeilijk uit mijn hoofd.

Het ene kind neemt de haat van thuis mee naar school. Het andere denkt er die ochtend voor het eerst over na of het zijn keppel thuis zal laten. Een wiskundeleraar. Een tandarts. Een psychiater in de ggz. Een hbo-docent verpleegkunde. Sinds de uitzending blijf ik bij die beroepen hangen.

Ik denk aan hoe lang het kan duren voor je tegenover een psychiater eindelijk zegt waar je echt bang voor bent. En hoe je, als het eenmaal gezegd is, bij de balie een vervolgafspraak maakt. Tot volgende week. Zo gewoon klinkt vertrouwen.

Ook fractievoorzitter is een woord waar vertrouwen in zit. Mensen hebben je hun stem gegeven. Volgens Zembla was Van Asch aanwezig bij een illegaal vechttoernooi van neonazigroepen. FVD keurde zijn aanwezigheid af en royeerde hem en een ander partijlid.

Ik lees het woord royeerde. De partij heeft een grens getrokken. Ik denk aan de mensen voor wie hij tot die dag gewoon hun fractievoorzitter was. Waar trekken zij die grens?

Die vraag blijft bij me als ik de reacties onder de fragmenten lees. Mensen schrijven openlijk dat ze het ermee eens zijn. Anderen vragen wat nou precies het probleem is. Een paar reacties verder wil iemand alweer weten waarom het nooit over links extremisme gaat. Ik merk dat ik kwaad word en terugscroll. Ik was nog bij die ene vraag.

Wat is hier nou zo erg aan?

Ik ben het ermee eens, schrijft iemand onder de beelden. Ik wil dat hij die zin afmaakt. Zeg met wie je het eens bent. Zeg wie er volgens jou bang moet zijn. En zeg hoe ver iemand van jou mag gaan om diegene bang te maken. Ik wil weten bij welke klap jij zegt: genoeg.

En weer word ik misselijk terwijl ik het opschrijf. Ik denk aan iemand die dit leest en geen seconde nodig heeft om het antwoord te bedenken. Ik ben een witte vrouw. Sinds ik De neonazi-files heb gezien, houd ik voor me wat ik van die beelden vind. Ik denk aan de tandarts, de psychiater, de twee docenten uit de documentaire. Aan hoe weinig ik van iemand weet, zelfs als ik al jaren bij diegene in de stoel zit of elke week les van hem krijg. Op straat weet ik nog minder van de mensen om me heen. Dus zeg ik niks.

Dat vind ik zo bizar. Ik wil kunnen zeggen dat ik walg van de Hitlergroet. En toch dreig ik die zin in te slikken, uit angst dat iemand me slaat als ik hem uitspreek. En ik ben een witte vrouw. Mijn angst past in de paar seconden waarin ik besluit of ik iets ga zeggen. Als ik zwijg, kan ik meestal gewoon verder met mijn dag.

En dan denk ik aan die jongen die zijn keppel misschien thuislaat. Aan iedereen die bij de voordeur al moet nadenken over wat een vreemde op straat in hen zal zien. Hoe moet het zijn als iemand aan je huidskleur al genoeg heeft? Als je de hele weg kunt zwijgen en iemand die je stem nooit heeft gehoord toch al denkt te weten wat hij met je mag doen?

Alles wat ik op straat wil durven zeggen, staat op papier.

De enige regel die ik steeds opnieuw wis, is mijn naam.

Jade Hurenkamp

Reacties (0)

Joop

Meld je hieronder gratis aan voor Joop NL. Iedere donderdag een selectie opvallende nieuwsverhalen, opinies en cartoons in je mailbox.

Je kunt je op elk moment uitschrijven. Bekijk of beheer hier alle nieuwsbrieven.

Wil je meer weten over de manier waarop wij met jouw gegevens omgaan? Lees dan ons Privacy statement.

BNNVARA wij zijn voor