
In Caroline Franssens ideale wereld bestaan er geen trans mensen. Zij staat aan het hoofd van een klein clubje (eind 2022 had het ongeveer 25 leden) dat desinformatie verspreidt, angst zaait en media bespeelt, met als doel de emancipatie van trans mensen tegen te houden en terug te draaien. Afgelopen week liet het Dagblad van het Noorden zich maar al te graag voor hun karretje spannen.
Dat verhaal, over doodslag, brandstichting én journalistieke nalatigheid, daar kom ik straks op terug. Maar nu eerst: waarom is gendervrijheid zo belangrijk, en wat is dat voor een groep waar Franssen voorzitter van is?
Vrijheid van Gender
Trans mensen nemen geen genoegen met wat voor hen bepaald is, maar nemen zelf de regie. Wij kiezen zelf hoe onze lichamen eruit zien, hoe we heten, hoe we bewegen, spreken, voelen, leven. Daarbij ervaren we vaak genderdysforie, gendereuforie, of allebei. Die twee termen ga ik kort bespreken, maar ik ga het niet al te veel hebben over dysforie en euforie bij trans mensen. Ik wil vandaag eens een keer kijken naar gender trouble bij cis mensen.
Genderdysforie kan iedereen namelijk ervaren, trans of cis. Een vader die niet met zijn kinderen naar het zwembad durft vanwege gynaecomastie, een vrouw (postmenopausaal, trans, of met PCOS bijvoorbeeld) die zich schaamt voor haar gezichtshaar, of een man die onzeker is over zijn hoge stem. Al die mensen lijden onder een verschil tussen enerzijds hoe ze zichzelf ervaren, en anderzijds hoe zij behandeld worden of hoe hun lichaam werkt.
Sommigen, waaronder veel trans mensen, ervaren specifiek biochemische genderdysforie, waarbij je last hebt van de verkeerde hormonen. Voordat ik zelf oestrogeen en anti-androgenen slikte, stond ik bijvoorbeeld bekend om mijn pessimisme, waren al mijn emoties (behalve droefheid en woede) dof en gedempt, en dacht ik dat blije mensen alleen maar deden alsof.
Dat lag niet aan een tekort aan mannelijke hormonen, ik had een "gezonde" testosteronspiegel. Het lag aan verkeerde hormonen. Toen ik met hormoontherapie begon, begreep ik ineens wat blijdschap is, voelde ik liefde, zag ik schoonheid overal om mij heen, kreeg ik voor het eerst zin in seks, en kon ik voor het eerst sinds mijn puberteit weer huilen en emoties echt voelen. Zelfs al zou ik geen enkel lichamelijk effect van oestrogeen ervaren (zoals borstgroei, betere lichaamsgeur, zachtere huid, ...) dan had alleen al dit effect de medicijnen de moeite waard gemaakt.
Cis mensen kunnen ook biochemische dysforie ervaren. Denk aan postmenopausale cis vrouwen die last hebben van verlaagd oestrogeen, of aan oudere cis mannen én vrouwen die testosteron innemen om zich jong te voelen en weer goede seks te hebben.
Gendereuforie is het tegenovergestelde van dysforie, het is het diepgevoelde besef dat je gender of je lichaam klopt. Hormoonbehandeligen, bijvoorbeeld vervangen biochemische dysforie door euforie.
En ook gendereuforie kan iedereen ervaren, trans of cis. Je vindt de perfecte outfit die je doet stralen van zelfvertrouwen. Je breekt je persoonlijk deadliftrecord en voelt je de sterkste vrouw ter wereld. Je staat je baard te trimmen en ineens kijkt er uit de spiegel een echte man terug. Je bent buiten in de zon en ineens voel je je hele lichaam; vorm, houding, adem, beweging, voor heel even is heel de wereld gemaakt van schoonheid en stroomt er muziek door je aderen. Dat zijn allemaal voorbeelden van gendereuforie. Dat is waarvoor trans mensen zichzelf herscheppen.
Het lijstje symptomen dat psychologen "genderdysforie" noemen, waar je aan voldoen moet om transzorg te krijgen, is een ontmenselijkte schaduw van wat het is om trans te zijn. Trans zijn is zelfschepping en zelfherschepping. Trans zijn gaat over vrijheid van gender. Vrijheid om vrouw te zijn, of man, of allebei of geen van beide. Om vrouwelijk te zijn, of mannelijk, of allebei of geen van beide, onafhankelijk van of je vrouw bent, of man of wat dan ook. Vrijheid om je eigen gender te ontdekken en vorm te geven, of om je geheel aan gender te onttrekken. Die vrijheid moet er voor iedereen zijn, trans of cis.
De Strategieën van Voorzij
Stichting Voorzij, het clubje van Caroline Franssen, wil precies deze vrijheid inperken en afwijking afstraffen. Iedereen die niet aan hun ideaal van vrouwelijkheid voldoet, of je nou trans of cis bent, zijn zij liever kwijt dan rijk.
En daar maken ze geen geheim van. Op hun website kun je precies lezen wat ze bereiken willen en op welke manieren ze de media daartoe manipuleren. Dus laten we eens kijken naar hun drie belangrijkste tactieken.
Ten eerste: ontmenselijkende taal over trans personen.
Voorzij gebruikt "transgender" als zelfstandig naamwoord (het is een bijvoeglijk naamwoord) en verwijst consequent naar trans vrouwen als "biologische mannen" of "trans geïdentificeerde mannen". Trans mannen noemen ze "biologische vrouwen" of "trans geïdentificeerde vrouwen", maar aan die groep besteden ze veel minder aandacht dan aan trans vrouwen.
Deze woorden kiezen ze niet voor niets. Wanneer ze trans vrouwen presenteren als verwarde mannen, of zelfs als roofdieren die vrouwenruimtes binnendringen willen, wanneer ze doen alsof deze termen correct zijn, bepalen zij al van tevoren de inhoud van interviews en debatten. Als de media deze taal overnemen, staat niet meer het haatzaaien van Voorzij ter discussie maar juist het bestaan en de menselijke waardigheid van trans mensen.
Dit is geen speculatie of complottheorie van mij. Op hun eigen website staat dat ze dit heel bewust doen, en dat deze ontmenselijking volgens hen nog lang niet ver genoeg gaat.
(En je zult natuurlijk net zien dat juist Voorzij-sympathisanten zich beledigd voelen als we ze "cisgenders" noemen. Dat is ook een bijvoeglijk naamwoord, net als "transgender".)
Tweede tactiek: doen alsof juist zij antidogmatisch zijn.
Dialoog over trans identiteiten is hard nodig. Gender is een complex, veelvoudig, soms erotisch of intiem, immer veranderend, altijd fascinered onderwerp waarover we praten moeten. Gender bepaalt wie we zijn, hoe we ons uitdrukken en verhouden tot anderen, hoe en met wie we leven, van wie we houden, wie welke rechten en vrijheden heeft, en wie doelwit wordt van geweld en onderdrukking.
Maar de leden van Voorzij kunnen helemaal geen zinvolle dialoog voeren. Zij kijken niet met een open blik naar de diversiteit aan gender en genderexpressie die we over heel de wereld en in heel de geschiedenis aantreffen. Zij nemen als hun onwrikbaar uitgangspunt a priori dat er slechts twee opties zijn. Man en vrouw. Eeuwig en onveranderlijk. Wat daar niet in past, is afwijkend, ziek en gevaarlijk.
Met zo'n cirkelredenering kun je elk dogma wel verdedigen. Je pathologiseert en demoniseert op voorhand iedereen die niet in jouw kaders past, en roept dan "Zie je wel: iedereen die normaal en menswaardig is, voldoet aan wat ik van tevoren al geloofde!"
Voorzij is niet geïnteresseerd in het begrijpen van de volle breedte van gender, niet in zelfverkenning, zelfschepping of zelfverwerkelijking, niet voor zichzelf en niet voor anderen. Zij zijn niet nieuwsgierig naar de mensen en de wereld om hen heen, maar willen die slechts homogeniseren en inkaderen. Open, kritische, nondogmatische dialoog willen zij alleen maar afsluiten. En dan hebben ze ook nog eens het lef zichzelf "gender-kritisch" te noemen, te beweren dat juist zij degenen zijn die dogma's bevragen.
Derde tactiek: identiteit reduceren tot imitatie.
De leden van Voorzij ontberen ieder gevoel van eigen identiteit. Lezen we hun begrippenlijst dan zien we dat "gender" volgens hen synoniem is voor "sekse stereotype". Ontdekken wie je bent of jezelf vormgeven, daar kunnen zij zich niets bij voorstellen. Zij komen niet verder dan imitatie van stereotypen.
En openen we hun flyer voor ouders van trans kinderen, dan treffen we naast alle medische desinformatie vooral bangmakerij aan over het uiterlijk en de vruchtbaarheid van kinderen.
Uiterlijk en vruchtbaarheid: dat is wat er bij kinderen toe doet, volgens Voorzij.
Wederom maakt Voorzij duidelijk dat zij niets geven om zelfbeeld, zelfexpressie, of zelfschepping. De ervaringen en gevoelens van een kind zijn pas relevant als je ze gebruiken kunt voor een conversiebehandeling. (En voor wie het nog niet weet, conversiebehandeling is dus een vorm van marteling.) Ze zien liever dat een kind gedwongen wordt hun toegewezen gender te imiteren, dan dat het de ruimte krijgt zichzelf te ontdekken.
Zijn zij echt zo zeer belemmerd in hun ontwikkeling, zo leeg van binnen, zo verzuurd van haat, dat hun eigen identiteit niets meer is dan uiterlijk, vruchtbaarheid en imitatie van "sekse stereotypen"? Is dat het enige dat vrouw zijn voor hen betekent? Hebben zij geen eigen belevingswereld, hebben ze geen zelf om uit te drukken, voelen zij dan nooit gendereuforie?
Daar lijkt het wel op. Hun vrouwbeeld is een trieste karikatuur waar ook cis vrouwen niet aan voldoen kunnen.
Dat maakten ze in mei 2025 duidelijk, toen ze een open brief schreven aan World Boxing waarin ze stellen dat mannen onder geen enkele omstandigheden tegen vrouwen boksen mogen. Meteen in de volgende zin vragen ze World Boxing om de uitsluiting van Imane Khelif, een cis bokster die in 2024 doelwit werd van extreemrechtse paniek omdat ze niet vrouwelijk genoeg zijn zou.
De boodschap is duidelijk: wie niet aan een strikt "sekse stereotype" voldoet, wie het waagt zichzelf uit te willen drukken, of wie in de ogen van Voorzij niet vrouw genoeg is, moeten we ofwel uitsluiten ofwel uitleveren aan de martelpraktijken van conversiebehandelaars.
Voorzij heeft een onwrikbaar dogma gekozen, en acht zich op basis daarvan de scheidsrechter van eeuwig vrouw-schap, verdediger van alle "echte" vrouwen. Dit doet Caroline Franssen c.s. door iedereen te ontmenselijken die niet binnen de dogmatische kaders past, trans of cis. Door identiteit te reduceren tot imitatie, en vrouw-zijn tot karikatuur. Voorzij doet aan feminismevervalsing.
En zoals ik al zei, hun doelstelling en tactieken zijn niet moeilijk te achterhalen, hier was geen diepgravend onderzoek voor nodig. Ze vertellen ons precies wat ze doen en ze zijn er nog trots op ook.
Demonisering door Dagblad van het Noorden
Maar wat heeft de krant hiermee te maken?
Op dinsdag 10 maart diende Voorzij bij de Tweede Kamer een petitie in die oproept om gedetineerde trans vrouwen onder te brengen op de mannenafdelingen van gevangenissen. Naar eigen zeggen omdat een een voor doodslag veroordeelde trans vrouw vorig jaar brande stichtte in haar cel en een penitentiair inrichtingswerker mishandelde. Hier zien we een vierde strategie van Voorzij: ontmenselijk eerst een deel van de trans bevolking en dan pas de rest.
Gevangenen zijn namelijk een groep die op weinig sympathie in de samenleving rekenen kan, vooral als ze veroordeeld zijn voor geweldsmisdrijven. Mensen die eerder niet overtuigd waren, zullen nu misschien wel meegaan in de ontmenselijking van trans gevangenen, zo lijkt de gedachte. En als trans gevangenen eenmaal geen mensen meer zijn, wordt het ook makkelijker om de rechten van alle andere trans personen af te nemen.
Diezelfde dinsdag publiceert journaliste Ina Reitzema in Dagblad van het Noorden (DvhN) een artikel over deze petitie.
Daarin neemt ze het ontmenselijkende taalgebruik van Voorzij over. Deze cisgender gebruikt "transgender" als zelfstandig naamwoord, citeert Caroline Franssen zonder weerwoord wanneer ze beweert dat trans vrouwen eigenlijk gevaarlijke mannen zijn, en ze stelt meermaals dat de gedetineerde "als man geboren" is. Dat is, zoals Dolle Mina al noemt, "geen neutrale feitsbeschrijving. Het is een redactionele keuze die de identiteit van trans vrouwen actief ontkent."
Reitzema sprak voor het artikel ook met de advocaat van deze gedetineerde, maar zijn client hoeft van hem geen steun te verwachten. Hij vergelijkt trans mensen met terroristen en Reitzema neemt dat zonder weerwoord over.
Daarna voert ze een zaak op van een andere trans vrouw die vastzit voor een zedendelict. Franssen en Reitzema gebruiken dus eerst één casus om alle trans vrouwen te demoniseren en halen er dan een compleet ongerelateerde zaak bij om het te doen lijken alsof er een patroon is. Trans vrouwen zijn gevaarlijk, moet de lezer hieruit afleiden. Strategie vier in actie.
Vanuit de transgemeenschap en de bredere feministische beweging (échte feministen, niet vervalsers als Voorzij) werd Reitzemas artikel overspoeld met kritiek. Tot dat punt was het mogelijk dat Reitzema slechts per ongeluk een haatgroep geholpen had, dat ze niet de moeite genomen had zich in te lezen op Voorzij en te weinig journalistieke achterdocht getoond had. (En zoals gezegd, je hoeft echt niet diep te graven om er achter te komen wat voor groep Voorzij is.)
Dus rectificeert zij haar artikel nu we haar gewezen hebben op haar journalistieke nalatigheid?
Woensdagavond plaatste DvhN een reactie van Reitzema, waarin ze de kritiek bagatelliseert en wederom de eerste Voorzij-strategie gebruikt. "Het artikel zou agressie en haat tegen transgenders voeden", schrijft ze. Daarna noemt ze feminismevervalser Franssen een "voorvechter voor vrouwenrechten" en herhaalt ze het standpunt van de petitie. Tot slot noemt ze nog dat zelfs de VVD, de anti-woke partij, niets met Voorzij te maken hebben wil. Alleen PVV en FVD steunen de petitie.
Reitzema laat hiermee zien dat zij ons, trans mensen, niet per ongeluk demoniseert en ontmenselijkt. Zij weet precies bij wie ze zich aansluit en DvhN weet precies aan wie het een podium geeft.
Overigens heeft ook Ongehoord Nederland een itempje gemaakt over de petitie maar zelfs die omroep gaat minder ver dan Reitzema en DvhN. In het filmpje gebruikt PVV-kamerlid Marjolein Faber de correcte term "trans vrouwen". De ON-verslaggever zelf heeft het over "transgender vrouwen", eveneens correct. Helaas spreekt Faber wel haar steun uit voor Franssen. Zij mag bij ON zonder weerwoord haar verhaal doen en alle drie de Voorzij-strategieën uitvoeren. (De tweede en derde strategie staan op haar t-shirt.) En helaas zien we daar ook Gideon van Meijeren, die nog even strategie twee toepast: doen alsof hij geeft om de waarheid over gender.
Het is duidelijk wat Franssen, Voorzij, Reitzema en DvhN willen. Ik zelf wil tot slot, als Friezinne om utens (yn Utert), nog noemen dat de noorderlingen een nuchter volk zijn dat zich hopelijk niet door deze bangmakerij aansteken laat. Caroline Franssen en de liefdeloze leden van Voorzij hebben in het Noorden niets te zoeken. Ze hebben niets nuttigs bij te dragen in Groningen, in Drenthe, of op Skiermûntseach, en zelfs niets in Den Haag. Als DvhN hun haat probeert te verspreiden, dan heeft het niets meer dan minachting voor zijn lezers.
Meld je hieronder gratis aan voor Joop NL. Iedere donderdag een selectie opvallende nieuwsverhalen, opinies en cartoons in je mailbox.