Voor Telegraafcolumnisten is een aanslag op LHBTI'ers reden tot bagatellisering van anti-LHBTI-partijen

Het is tekenend voor de mate waarin haat tegen LHBTI’ers op ultrarechts genormaliseerd is, dat men het in die hoek na de aanslag op de Berlijnse Pride slechts een paar dagen volhield beleefd te blijven. De aanslag vond plaats op 25 juli, en 3 dagen later vond er in Amsterdam een herdenking plaats. Op deze herdenking werd onder andere gesproken door Jennifer Hopelezz, drag queen en het alter ego van Richard Keldoulis, die ooit naar Nederland is gekomen vanwege de homoacceptatie hier. Voor reactionaire hitsers als Geert Wilders en Wierd Duk was de aanwezigheid van een drag queen aanleiding om op X foto’s te delen van Jennifer Hopelezz, vergezeld door beledigende dan wel pseudo-gechoqueerde teksten. Dit leidde uiteraard tot een aanzienlijke hoeveelheid homofobe en soms zelfs gewelddadige scheldkanonnades van hun volgers. Berichten die gewoon nog online staan, het is immers X.

Het staat in schril contrast met de manier waarop rechts reageerde op de aanslag zelf. Zodra bekend werd dat de aanslagpleger trouw had gezworen aan IS, kostte het alles rechts van de VVD geen seconde om moslims collectief de schuld te geven. Dat de aanslag gebruikt zou worden om tevens extreemrechts vrij te pleiten van haat tegen LHBTI’ers, was ook wel te voorspellen. Afschuw wordt nu eenmaal gemakkelijker opgewekt door beelden van een gruwelijke aanslag dan door berichten over partijprogramma’s en wetsvoorstellen, en media als De Telegraaf spelen daar bewust op in. Het levert natuurlijk wel een idiote situatie op: zelfs een aanslag op LHBTI’ers wordt aangegrepen om deze gemeenschap neer te zetten als naïef en om anti-LHBTI-partijen te bagatelliseren. Dat LHBTI'ers bang zijn voor het inspelen op de aanslag door de AfD, een partij die in woord en daad extreem anti-LHBTI is, wordt met hoongelach ontvangen. Toch zie je dit patroon duidelijk terug bij drie columns die in de week na de aanslag werden gepubliceerd in De Telegraaf.

De eerste die een column mocht wijden aan de aanslag was Afshin Ellian. Zijn column, slechts 2 dagen na de aanslag gepubliceerd, gebruikte Ellian om LHBTI’ers een aantal verwijten te maken. Ja, echt. Hoewel hij aanvankelijk de even terechte als voor de hand liggende vaststelling doet dat LHBTI’ers een doelwit van islamisten zijn, blijkt hij vervolgens vooral een schaamteloos reclamepraatje voor Reza Pahlavi, de zoon van de laatste sjah, te willen houden. Ellian verwijt LHBTI’ers dat ze wel voor Gaza demonstreren, en niet tegen het regime in Iran/voor Pahlavi, die volgens hem zeer pro-LHBTI is. Ellian beweert zelfs zonder bewijs regenboogvlaggen op pro-Hamas-demonstraties te hebben gezien, en dicht LHBTI’ers op grond daarvan “dodelijke naïviteit over islamisme” toe. Denkt Ellian echt dat LHBTI’ers niet op de hoogte zijn van de haat van islamisten? Blijkbaar, want hij besloot zijn standpunt later nog te benadrukken op X. Hij deelde daar een video van een jonge vrouw die een dag na de aanslag in Berlijn op een wake sprak. De vrouw zegt in de video dat ze zichzelf er vlak na de aanslag op had betrapt te hopen dat de aanvaller een witte christen zou blijken te zijn, en ze geeft toe dat ze van zichzelf was geschrokken. Ellian noemt dit in zijn tweet “bewijs” voor zijn stelling.

Ellians uitspraken mogen dan wansmakelijk zijn, qua bagatellisering van extreemrechts stellen ze nog weinig voor. Zijn collega Roderick Veelo besteedde enkele dagen later aandacht aan de aanslag, zowel in een column in De Telegraaf op 29 juli als in de podcast die hij dezelfde week met Bert Brussen maakte. Hoewel Veelo in zijn column nog plichtmatig verklaart dat de meeste migranten heus vredelievend zijn, gunt hij moslims die nuance niet: hij gaat er prat op om te spreken over een “islamitische moordaanslag”, en in de podcast stelt hij dat het onderscheid tussen islamisten en normale moslims niet bestaat, omdat beide groepen exact hetzelfde zouden vinden en willen. Hij stelt ook nog onterecht dat de moslimgemeenschap geen afschuw zou hebben uitgesproken over de aanslag: dat deden veel islamitische organisaties in Duitsland wel degelijk.

Ik noemde hierboven al de angst dat de AfD zou proberen politieke munt te slaan uit de aanslag. In de podcast wordt die angst ook benoemd, maar dan als opstapje om te klagen dat de AfD überhaupt haat verweten wordt. Totale waanzin, want de AfD is zó rabiaat homofoob en transfoob dat je er boeken over vol kunt schrijven. De partij wil van het homohuwelijk af, wil de wettelijke erkenning van trans mensen ongedaan maken, erkent gezinnen met homo’s en lesbiennes als ouders niet, en klaagt over “eenzijdig onderwijs over homoseksualiteit en transseksualiteit” en de “seksualisering” die daarbij zou plaatsvinden. De partij sprak zelfs steun uit voor het Hongaarse verbod op openbare LHBTI-gerelateerde inhoud, omdat dit verbod kinderen “beschermt tegen de regenboogagenda”. En voor wie nog niet is overtuigd: meerdere AfD-parlementariërs zeiden daags na de aanslag geen medelijden te hebben met de slachtoffers. Ondanks dit alles staat de AfD op bijna 30% in de peilingen, met stip op de eerste plaats. Volgens Veelo en Brussen is er echter geen vuiltje aan de lucht omdat een van de twee partijleiders, Alice Weidel, lesbisch is. Over identiteitspolitiek gesproken.

Ook de rest van extreemrechts wordt overigens vergoelijkt in de podcast: aanslagen op homoseksuelen zouden bijvoorbeeld “nooit” uit die hoek komen, een uitspraak die zeker in Duitse context volslagen wereldvreemd is. Niet alleen is geweld door neonazi’s nooit uitgebannen, maar de afgelopen jaren zijn in Duitsland meermaals Pride-evenementen afgelast vanwege dreigementen door neonazi’s, en moesten andere evenementen plaatsvinden in de aanwezigheid van extreemrechtse “tegendemonstranten”. Een goede samenvatting van de feitelijkheid van de uitspraken uit zowel Veelo’s column als uit de podcast biedt de afsluiting van de column: daar stelt Veelo dat een Duitse tv-presentator na de aanslag zou hebben beweerd dat de grootste zorg van Duitsland nu is of de AfD extra zetels wint, niet of er nog een aanslag plaatsvindt. Opmerkelijk genoeg deelde Veelo het betreffende fragment op X, waarmee hij mensen in staat stelt te ontdekken dat hij loog: de presentator benoemde slechts dat er in Duitsland zorgen zijn over het door de AfD inspelen op de aanslag. Meer niet.

Tenslotte verscheen er op 30 juli een column van JA21-Kamerlid Ranjith Clemminck. Hierin stelt hij terecht vast dat de haat tegen LHBTI-personen de afgelopen jaren enorm is toegenomen, en noemt in dit kader onder andere de aanslag in Berlijn. Hij doet alsof de mate van LHBTI-haat die er onder moslims is massaal wordt ontkend om het maar niet over de islam te hoeven hebben, wat hij overigens slechts met een uitspraak van één persoon onderbouwt.

Clemminck haalt vervolgens een Franse peiling aan om te benadrukken dat de problemen ernstig zijn: uit de peiling blijkt dat 63% van de ondervraagde jonge Franse moslims vindt dat homo’s en lesbiennes hun seksuele geaardheid niet publiekelijk moeten uiten. Die cijfers zijn angstaanjagend, en moeten absoluut het startsignaal zijn tot actie om acceptatie te vergroten. Tegelijkertijd verdienen islamitische burgers het net zo goed als ieder ander om niet onterecht gecriminaliseerd te worden, en wie de rest van de peiling heeft doorgenomen weet dat moslims niet de enige groep zijn waar de problemen spelen: onder jongeren met een voorkeur voor extreemrechtse partijen of die in het algemeen zeer conservatief zijn, keurde respectievelijk 25% en 42% homoseksualiteit ook af; transgender zijn wordt binnen deze groepen zelfs door 53% en 78% afgekeurd. En als we het even bij ons eigen land houden: in Nederland zien we de afname van LHBTI-acceptatie door het hele land: niet alleen in Amsterdam, maar ook in Blaricum en Naarden. Niet alleen in Utrecht, maar ook in Wijchen en Hollands Kroon. De percentages in acceptatie verschillen maar weinig. Alleen beschuldigend wijzen naar moslims maakt niet alleen veel mensen ten onrechte verdacht, het brengt ook geen oplossing.

Bovenal vindt ook Clemminck de vaststelling dat LHBTI’ers onveiliger zijn door onverdraagzaamheid vanuit rechts belachelijk. Heel vreemd, want we hebben enkele jaren terug toch echt gezien dat nepnieuws over de Week van de Lentekriebels en de Transgenderwet tot een stortvloed aan homofobe en transfobe leugens leidde, een hetze die voor een groot deel online door extreemrechtse politici werd gevoerd. Het eindeloos herhalen van anti-LHBTI-nepnieuws is niet alleen vergiftiging van het publieke debat, maar zorgt er ook voor dat haat genormaliseerd wordt en zich in de maatschappij verspreidt.

De manier waarop de verkiezingsprogramma’s van rechtse partijen de afgelopen jaren zijn veranderd bevestigen dit. 10 jaar terug was er los van de SGP zo ongeveer geen enkele partij die openlijk anti-LHBTI-standpunten in het verkiezingsprogramma zette, nu zijn er legio. Wat voorbeelden: de PVV wil onder andere een verbod op “links-liberale seksuele indoctrinatie”, een eind aan de wettelijke erkenning van trans mensen. FvD wil bijvoorbeeld een verbod op “transgenderpropaganda” en een stop op “LGBT+-campagnes”. Ook de partij van Clemminck zelf heeft zich meermaals in dit kamp gevoegd: Joost Eerdmans stemde in 2023 nog voor een FvD-motie om transzorg voor minderjarigen te verbieden, met uitsluitend de onderbouwing dat jongeren “vatbaar zijn voor lhbtqi+-propaganda”. JA21 ageerde vorig jaar in haar verkiezingsprogramma nog tegen “woke moralisme” en “verplichte indoctrinatie over seksualiteit” op scholen. Ik geloof geen seconde dat Clemminck serieus denkt dat zulke leugens geen gevaar opleveren: er zijn gevallen die anders aantonen te over. De man die vorig jaar een bom plaatste bij het kantoor van D66 heeft bijvoorbeeld letterlijk verklaard dat hij dit deed naar aanleiding van “[de] gendergekte, Lentekriebels-gekte”. In Amerika heeft desinformatie over transzorg al geleid tot bommeldingen bij ziekenhuizen. Ik zou Clemminck willen uitdagen om open kaart te spelen over waar zijn eigen partij nu precies staat. Je kunt niet tegelijkertijd boos zijn over “lhbtqi+-propaganda” én LHBTI-mensen willen beschermen.

Het belangrijkste om vast te stellen is dat we wel degelijk weten hoe we haat tegen LHBTI’ers kunnen bestrijden. Uit literatuurstudies en onderzoeken komen steevast dezelfde oplossingen naar voren, met in de eerste plaats goede voorlichting. In columns zoals hierboven genoemd wordt al het mogelijke gedaan om mensen vooral in te prenten dat het gevaar niet van radicaalrechts en extreemrechts komt, maar het is nu juist die hoek die zonder reserve tegen voorlichting is. Een andere manier om acceptatie te bevorderen is het nemen van maatregelen tegen hate speech en desinformatie, en laat dit nu net niet in het straatje van de Telegraafgarde passen: ik heb hier laatst al geschreven over de eindeloze hoeveelheid onzin over trans mensen die er in De Telegraaf is gepubliceerd. Daarnaast is er zo ongeveer geen Telegraaf-prominent die niet actief is op X, een app waar ongelimiteerde haat tegen en leugens over LHBTI-mensen moedwillig de vrije loop krijgen, en waar schadelijke leugens over trans mensen zelfs door de eigenaar worden gedeeld. Bovendien zie ik deze prominenten hun platform op X niet gebruiken om dergelijke onzin te bestrijden. Het spreekt voor zich, maar des te meer ruimte haat en leugens krijgen, des te onveiliger wordt ook de maatschappij.

Ter afsluiting nog een paar woorden over de AfD, die partij waar per de columns uit De Telegraaf het gevaar niet zit. Op 6 september zijn er deelstaatverkiezingen in het Duitse Saksen-Anhalt. In het verkiezingsprogramma van de lokale AfD staan complottheorieën over drag queens en “de regenbooglobby” die kinderen puberteitsremmers opdringen, wordt een stop op de “promotie” van homoseksualiteit (volgens de partij “een afwijkende levensstijl”) voorgesteld, en krijgen LHBTI’ers onomwonden de schuld van het lage aantal geboortes en economische problemen in de regio. De AfD peilt in Saksen-Anhalt op 43%; daarmee is de kans aanzienlijk dat de partij een absolute meerderheid krijgt en alleen kan gaan regeren. Duitse deelstaatregeringen bepalen zelfstandig het beleid op onderwerpen van onderwijs tot aan cultuur. Zal er ook maar één column in De Telegraaf verschijnen over de regenboogvlaggen die binnenkort worden verwijderd of de lesboeken die worden aangepast? We weten het antwoord wel.