Tent of Nations: een boerderij van hoop op Palestijnse grond

Afgelopen woensdagavond zat de Joriskerk in Amersfoort afgeladen vol. Honderden mensen waren gekomen om te luisteren naar de christelijke Palestijnse boer en vredesactivist Daoud Nassar. De boerderij van Daoud Nassar ligt ongeveer tien kilometer ten zuidwesten van Bethlehem, vlak bij het Palestijnse dorp Nahalin. De boerderij heet ‘Tent of Nations’, omdat de familie Nassar er een plek van wil maken waar mensen uit verschillende landen, culturen en religies elkaar kunnen ontmoeten. De tent verwijst ook naar de Bijbelse traditie van Abraham, die volgens de overlevering zijn tent openstelde voor vreemdelingen en reizigers. Daarmee wil de familie Nassar een boodschap van gastvrijheid, vrede en verbinding tussen mensen en volken uitdragen.

Een eigendomsgeschiedenis van meer dan honderd jaar
De avond was georganiseerd door de Nederlandse vrienden van Tent of Nations onder leiding van Meta Floor die de familie Nassar al meer dan 20 jaar kent en inmiddels heeft meegeholpen bij de begeleiding van meer dan 100 vrijwilligers die Tent of Nations op de Westbank hebben bezocht. Onder de aanwezigen waren dan ook tientallen Nederlandse vrijwilligers die een of meerdere keren op de boerderij hebben gewerkt. Zij hielpen mee om het land verder te laten bloeien, maar waren er vooral ook om als een vorm van “Protective Presence” aanwezig te zijn als bescherming tegen Israëlische kolonisten die de boerderij regelmatig intimideren.

Het terrein is ongeveer 42 hectare groot en ligt in Area C van de Oslo II-indeling. Dat betekent dat Israël de controle heeft over onder meer veiligheid, planning en bouw. Area C beslaat ruim 60% van de Westelijke Jordaanoever en er wonen naar schatting ongeveer 300.000 Palestijnen. Hierdoor valt ook de landbouwgrond van de familie Nassar onder het Israëlische systeem voor planning, bouw en landbeheer. Voor de familie betekent dit onder meer dat zij voor bouw en bepaalde ontwikkelingen op hun eigen land afhankelijk zijn van de Israëlische autoriteiten.

De juridische strijd over de registratie van hun land duurt inmiddels al tientallen jaren. Diep triest, omdat de familie er al generaties woont en het terrein door de verschillende periodes heen gedocumenteerd en geregistreerd is. Hun grootvader kocht het land in 1916, tijdens de Ottomaanse overheersing. Vervolgens werd het land in 1924-1925 geregistreerd tijdens het Britse Mandaat. Ook uit de Jordaanse periode (1948–1967) zijn er documenten die hun eigendom ondersteunen. Na 1967 viel de Westelijke Jordaanoever onder Israëlisch militair bestuur en begon de familie opnieuw met het vastleggen en beschermen van hun eigendomsrechten. Toch heeft Israël de familie tot op heden niet officieel als eigenaar van het volledige terrein geregistreerd.

In 1991 verklaarden de Israëlische autoriteiten het land tot ‘staatsland’. Het Israëlische Hooggerechtshof bepaalde in 2006 dat de familie die herregistratie mocht voortzetten, maar het proces is sindsdien herhaaldelijk vertraagd. Dit betekent dan ook dat de familie geen bouwvergunningen kan krijgen en dat zij noodgedwongen onder de grond zijn gaan bouwen en zelf voor water zorgen met ondergrondse waterreservoirs en voor elektriciteit met zonnepanelen.

We refuse to be enemies
Toch blijft het risico op onteigening groot. Maar wie Daoud hoorde vertellen, begreep al snel dat Tent of Nations over veel meer gaat dan over één boerderij. Het gaat over de vraag wat je doet wanneer je land, je bestaanszekerheid en je toekomst onder druk staan. De familie heeft ondanks alles niet besloten om te haten, te strijden of te vluchten en zich als slachtoffer te zien, zoals elk mens zou doen, maar om deze logica volledig om te draaien. Zij besloten om geen vijanden te zijn en om niet terug te vechten.

Dat betekent niet dat Daoud de werkelijkheid ontkent. Integendeel. Hij vertelde indringend over de druk waaronder zijn familie leeft en over de juridische en praktische strijd om de grond. Maar zijn antwoord daarop is geweldloos verzet, waarbij hij refereerde naar het Arabische woord Sumud, wat staat voor standvastigheid en volharding. Blijven staan wanneer anderen willen dat je vertrekt. Blijven wonen. Blijven werken. Blijven planten. Blijven bouwen. En vooral blijven geloven dat de ander niet noodzakelijk je vijand hoeft te zijn. Zijn belangrijkste motto is dan ook “We refuse to be enemies.”

Misschien is dat wel de reden waarom Tent of Nations zoveel mensen raakt. Voor Palestijnen die dagelijks geconfronteerd worden met beperkingen, onzekerheid en verlies, laat deze plek zien dat verzet ook een andere vorm kan aannemen. Niet de vorm van geweld of wraak, maar van volhouden. Daoud vertelde hoe hoop bij Tent of Nations geen abstract gevoel is. Het is een dagelijkse keuze. Opstaan, doorgaan, het land bewerken en nieuwe bomen planten. Dat klinkt eenvoudig. Maar wanneer je niet zeker weet of je over tien jaar nog toegang hebt tot de grond waarop je vandaag een boom plant, krijgt zo'n handeling een heel andere betekenis. Dan wordt een boom een statement. Een andere uitspraak die de zaal raakte, was die van Daoud over vergeving. ‘Ik zit niet te wachten op vergeving, vergeving zit in mij.’ Hij wil zelf de keuze maken om te vergeven en zich niet laten bepalen door het onrecht en de woede.

De beschermende kracht van vrijwilligers
Een aantal vrijwilligers vertelde over hun ervaringen en die waren bijzonder onthullend. “Ondanks de drones, het geluid van de straaljagers en de bedreigingen voelde ik rust, een rust die ik in Nederland niet kan vinden. Je bent daar en dat voelt eindelijk goed omdat je wat terug doet.” Een andere vrijwilliger vertelde dat kolonisten niet begrepen dat zij op de boerderij werkte, omdat het land toch ooit van hen zou zijn. Een derde zag zichzelf absoluut niet als een held. “Om op de boerderij te werken, moet je nederig kunnen zijn, maar vooral in staat zijn om je boosheid te onderdrukken.” Het laatste is zeker relevant, omdat de VN in de eerste acht maanden van 2026 meer dan 1.600 aanvallen door Israëlische kolonisten heeft gerapporteerd waarbij Palestijnen gewond raakten of eigendommen werden beschadigd. Daarbij werden ook landbouwgrond, olijfbomen, waterinstallaties en andere middelen van bestaan getroffen.

De druk neemt toe
Omdat er altijd verschillende ‘westerse’ vrijwilligers op het terrein aanwezig zijn, heeft de familie Nassar tot nu toe de schade kunnen beperken, maar de druk neemt elke dag toe. Een paar jaar geleden stond er aan de overkant van de boerderij slechts een caravan met een paar kolonisten. Inmiddels zijn er 25 barakken gebouwd. Allemaal illegaal, maar daar kan Daoud niets tegen doen. Ook hebben de kolonisten dwars door de natuur een weg aangelegd om deze outpost te verbinden met een grotere nederzetting verderop. Die weg is natuurlijk illegaal, maar ook hier kan Daoud niets tegen doen. Sterker nog, een militaire rechtbank heeft onlangs besloten dat de weg als militaire toegangsweg gaat dienen.

Twee staten of één federatie?
Na afloop heb ik zelf met Daoud gesproken en hem gevraagd of president Abbas iets kan doen voor de Palestijnen in Gebied C. Zijn antwoord was stellig. “Helemaal niets, helaas is de regering van de Palestijnse Autoriteit in Ramallah heel erg zwak.” Ook zei Daoud dat Israël absoluut niet uit is op vrede en dat ook nooit is geweest. Dat voelde zijn grootvader toen ook al.

Hij heeft ook moeite met een tweestatenoplossing. In het beste geval, waarbij een Palestijnse staat zou worden gevormd langs de Groene Lijn van 1967 en de gehele Westelijke Jordaanoever, Oost-Jeruzalem en Gaza onder Palestijns gezag zouden vallen, zouden de Palestijnen slechts 22% van hun oorspronkelijke land terugkrijgen. Daarom kijkt Daoud verder dan de klassieke tweestatenoplossing. Hij voelt meer voor een federale oplossing zoals in Zwitserland waar de kantons aanzienlijke bevoegdheden hebben op het gebied van onderwijs, politie, cultuur en bepaalde belastingen. Dat zou volgens hem voor het gehele land ideaal zijn, omdat Israëliërs en Palestijnen dezelfde politieke en burgerrechten zouden delen, terwijl ieder kanton zijn eigen onderwijs, cultuur, lokaal bestuur en delen van het rechtssysteem zou kunnen organiseren.

De keuze om geen vijand te zijn
Misschien was dat wel de krachtigste boodschap van Daoud deze avond. Je kunt onrecht niet altijd stoppen, maar je kunt wel zelf bepalen hoe je erop reageert. Door niet te haten, niet te vluchten en niet terug te slaan, maar te blijven staan, te vergeven en vast te houden aan de hoop dat Israëliërs en Palestijnen ooit in vrijheid, veiligheid en gelijkwaardigheid naast elkaar kunnen leven.

Persoonlijk vind ik het heel moedig om ervoor te kiezen geen vijand te zijn, omdat Israël sinds zijn ontstaan de Palestijnen altijd als vijanden heeft weggezet. Maar ik zie helaas ook in dat de familie Nassar geen andere keuze heeft. De kleine David heeft ooit van Goliath kunnen winnen maar Israël is vele malen sterker. De machtsverhouding is uiterst ongelijk en kan alleen hoop bieden voor de Palestijnen als het Westen zou stoppen met het bewapenen van Goliath.

Tot slot. Voor iedereen die actieve solidariteit in de praktijk wil brengen, bezoek de website van Vrienden van Tent of Nations Nederland, en overweeg serieus om je aan te melden als vrijwilliger.