Politici massaal bedreigd op bruinrechts haatplatform X: 'Schade aan democratie is al aangericht'

Uit een uitgebreid onderzoek van de Volkskrant blijkt dat Nederlandse politici op X structureel worden blootgesteld aan een golf van bedreigingen, haatzaaien en beledigingen die grotendeels buiten het zicht van justitie blijft. De krant analyseerde ruim tachtigduizend berichten uit de week voor de Tweede Kamerverkiezingen van 2025 en vond in die ene week 122 bedreigingen, 150 gevallen van opruiing en 428 gevallen van haatzaaien; stuk voor stuk strafbare feiten. Ter vergelijking: het Team Bedreigde Politici registreerde in heel 2025 493 meldingen, over álle sociale media samen, een fractie dus van het werkelijke probleem.

Het onderzoek werd uitgevoerd in de zeven dagen voorafgaand aan de Tweede Kamerverkiezingen van 2025. De krant schrijft: "Van de tachtigduizend berichten die politici in de week voor de Kamerverkiezingen ontvingen, waren er ruim 22 duizend gericht op het kleineren, vernederen, intimideren of bedreigen van hen of anderen."

Hoewel het uiteindelijk aan de rechter is om te oordelen, kan er door bijvoorbeeld het OM wel worden vastgesteld of er sprake is van strafbare feiten. Zo blijkt uit het onderzoek:

In die ene week ontvingen politici op X 122 bedreigingen, was 150 keer sprake van opruiing en maakten gebruikers zich in 428 gevallen schuldig aan haatzaaien.

En:

Veruit het vaakst is het haatzaaien gericht tegen moslims (227 keer) of, algemener, gericht tegen buitenlanders, mensen van kleur of met een migratieachtergrond (184 keer). Sommige berichten richten zich tegen meerdere groepen tegelijk. Haatzaaien gericht tegen lhbti’ers kwam 31 keer voor, tegen joden 10 keer.

Het probleem wordt nauwelijks aangepakt. X zelf, het speeltje van de extreemrechtse miljardair Elon Musk, weigerde dit jaar nog mee te werken aan opsporingsverzoeken van Nederlandse autoriteiten, en zo'n 95 procent van de haatzaaiende berichten staat maanden later nog altijd online. Het OM erkent inderdaad slechts het topje van de ijsberg te zien, maar zegt ook niet de capaciteit te hebben om grootschalige handhaving in te zetten. Europese regelgeving die platforms daartoe zou moeten dwingen, wordt nauwelijks afgedwongen, mede door druk van het Big Tech-gezinde Trump-regime op de EU.

Ondanks de storm van racisme, haat en doodsbedreigingen, blijven 117 van de 150 Kamerleden stug actief op X. Politici vrezen dat wie vertrekt, toegang verliest tot journalisten en kiezers. Volt was eerder dit jaar als partij wel vertrokken, maar bleef vervolgens de enige partij die de stap zette. Voor publicatie van het Volkskrant-onderzoek hebben Progressief Nederland (PRO) en partijleider Jesse Klaver nu ook laten weten te stoppen met posten op het bruine haatplatform.

Kamerlid Barbara Kathman (PRO) laat tegenover de krant weten: ‘Als Europa niet ingrijpt, moeten we dat als Nederland zelf doen. Het is bizar dat gebruikers van X zoveel haat in hun tijdlijn te zien krijgen. Wij werken aan een wet die X verplicht om daarmee te stoppen.’

Aan de uiterst andere kant van het politieke spectrum zit Mona Keijzer, die - hoewel ze ook bedreigingen ontvangt - weet dat ze vooral haar eigen doelgroep op het bruinrechtse platform terugvindt. Zij zegt: ‘Jullie zijn een linkse krant. De teneur is: X deugt niet. Ik doe niet mee aan X bashen, want ik ben blij dat het er is. Ik haal daar informatie vandaan die je niet terugziet in de Volkskrant. Er is veel humor op X. Op BlueSky, waar alle mensen naartoe zijn gegaan die willen laten zien dat ze deugen, is het niveau ook erbarmelijk.’

Hoogleraar politieke communicatie Claes de Vreese trekt ondertussen een verontrustende conclusie in de Volkskrant: de schade aan de democratie is al aangericht.