Palestinabetogers op D66-congres moeten toch echt bij CDA en VVD zijn

Op zondag 27 september kwamen duizenden D66-leden bijeen voor het 124ste congres van D66 in de RAI in Amsterdam. Een congres dat extra bijzonder was omdat D66 binnenkort op 14 oktober haar 60ste verjaardag viert. Het jubileum was dan ook overal voelbaar en verschillende sprekers grepen terug op de geschiedenis van de partij en haar idealen. Ook partijleider en minister-president Rob Jetten verwees in zijn toespraak nadrukkelijk naar dat zestigjarige verhaal. Hij overspoelde de zaal met optimisme en sprak over de toekomst van Nederland met vlag van Nederland op de achtergrond.

Maar zijn toespraak kreeg een onverwachte onderbreking toen een tiental pro-Palestijnse demonstranten opstonden om te protesteren tegen het beleid van het kabinet in de Palestijnse gebieden. Zij droegen witte T-shirts met achterop opschriften over “Stop met draaien – start met sancties”, “Sinds 07-10-2023: Israël vermoorde 72.000 Palestijnen – Nederland kocht voor $1 miljard aan wapens van Israël”, “Nu een embargo of voor altijd medeplichtig” en “Rode Lijn, weet je nog?” en voorop met een Rode Lijn-selfiefoto van Rob Jetten met de tekst “Minder selfies – Meer sancties”.

Jetten probeerde aanvankelijk door te gaan en de situatie met enige humor te benaderen, maar toen de verstoring aanhield, werd hij door zijn beveiliging kort van het podium gehaald en de demonstranten uit de zaal verwijderd. Alles verliep naar mijns inziens heel respectvol, er werd wat gejoeld maar niet overmatig. Veel D66 leden hebben namelijk ook met de Rode Lijn demonstraties meegelopen en zijn het waarschijnlijk helemaal eens met de demonstranten. Ook Jetten had er in principe niet veel moeite mee. Hij benadrukte na afloop dat protest en vrijheid van meningsuiting bij Nederland horen en bedankte de congresgangers voor de manier waarop zij met de demonstratie waren omgegaan.

Of de demonstranten leden waren is niet bekend. Bij D66 kan namelijk iedereen een toegangskaart kopen, maar zij waren er wel heel vroeg bij omdat het congres snel uitverkocht was.

Stand van zaken Rode Lijn beloftes
Wat mij betreft was het zeker niet verkeerd dat de demonstranten Jetten herinnerden aan zijn Rode Lijn beloften. Ook ik heb er als D66er veel moeite mee dat niet alle afspraken zijn nagekomen, maar stap voor stap gaat het gelukkig wel de goede kant op. Indien Jetten zijn Rode Lijn rug had rechtgehouden en uiteindelijk had besloten om niet onze premier te worden omdat de VVD Israël onvoorwaardelijk blijft steunen, dan waren we veel verder van huis geweest en zaten we vandaag waarschijnlijk met een PVV-VVD-JA21-BBB-SGP regering die het leven van de Palestijnen absoluut niet zou hebben verbeterd. Integendeel.

Dankzij vooral de inzet van D66 zijn er een aantal Rode Lijn afspraken gelukkig al uitgevoerd. Niet allemaal, zoals blijkt uit onderstaand overzicht, maar het gaat stap voor stap de goede kant op.

1. Producten uit illegale Israëlische nederzettingen weren: uitgevoerd – sinds 22 september 2026 geldt hiervoor een nationaal verbod.
2. Sancties tegen gewelddadige Israëlische kolonisten: gedeeltelijk uitgevoerd – Nederland heeft een derde EU-sanctiepakket helpen realiseren en werkt aan een vierde pakket.
3. Financiering van UNRWA hervatten: uitgevoerd – het kabinet heeft de samenwerking met UNRWA binnen het hulpbudget hersteld.
4. Meer humanitaire hulp aan Gaza: uitgevoerd/voortgezet – het kabinet blijft humanitaire hulp aan de Palestijnse gebieden bieden en zet zich in voor ongehinderde hulpverlening.
5. Inzet voor een tweestatenoplossing: gedeeltelijk uitgevoerd – dit is expliciet onderdeel van het kabinetsbeleid.
6. Erkenning van Palestina: niet uitgevoerd – het kabinet heeft Palestina nog niet erkend en koppelt erkenning aan het politieke proces en hervormingen van de Palestijnse Autoriteit.
7. Opschorting van het EU-Israël Associatieakkoord: niet uitgevoerd – het kabinet zet hier niet de door D66 gevraagde opschorting door.
8. Stoppen met Nederlandse wapenexport naar Israël: niet uitgevoerd – D66 vroeg om een directe stop, maar dit is geen kabinetsmaatregel geworden.
9. De regering-Netanyahu sanctioneren: niet uitgevoerd – D66 vroeg om sancties tegen de gehele regering-Netanyahu; het kabinet heeft wel gepleit voor Europese sancties tegen individuele Israëlische ministers.

D66 wil wel, maar wordt belemmerd door de twee andere regeringspartijen. Mijn eigen grootste en makkelijkste wens is punt 6. Dat Nederland eindelijk Palestina als staat erkent. Dat zou verschrikkelijk veel hoop geven aan de Palestijnen en een enorme overwinning zijn op de Israëlische ambassadeur in Den Haag, de politieke partijen die Israël maar blijven steunen en de Israël-lobby in Nederland, die er alles aan doet om het Palestijnse leed te bagatelliseren. Voor het erkennen van Palestina als staat is echter een meerderheid in de Kamer nodig. De Palestina-demonstranten raad ik dan ook aan om te gaan demonstreren bij het CDA. Met het CDA erbij is er een meerderheid en dan kan Rob Jetten met een simpele pennenstreek Palestina als staat erkennen. Bij de VVD moeten de Palestijnse betogers zeker ook gaan demonstreren, maar ik verwacht wel dat zij hardhandig en met veel geschreeuw de zaal uit gesleept zullen worden.

Dat D66 het op veel punten eens is met de Palestina-betogers, bleek ook uit de drie politieke moties tijdens de algemene ledenvergadering van het congres, die rechtstreeks betrekking hadden op Israël en de Palestijnse gebieden. De eerste riep op tot meer effectieve Europese sancties tegen Israël, waaronder opschorting van het handelsdeel van het EU-Israël-associatieakkoord. De tweede vroeg om verdere Nederlandse maatregelen tegen Israël. De derde riep op tot meer internationale waarnemers in Gaza en op de Westelijke Jordaanoever. De drie moties werden elk door meer dan 90% van de aanwezige leden aangenomen en vervolgens gesteund door het partijbestuur en de Tweede Kamerfractie.

Nog markanter was dat na de toespraak van Rob Jetten de pauze werd ingeluid met het lied “Can't Hold Us” van Macklemore, die onlangs niet meer met Ed Sheeran mocht optreden vanwege zijn “Free, Free Palestina” uitingen tijdens eerdere concerten. Deze keuze was natuurlijk niet toevallig en heeft alles te maken met de steun van D66 aan de Palestijnse kwestie.

De tegenmaatregelen van de Israëlische minister van Buitenlandse Zaken naar aanleiding van de uitvoering van het eerste punt van de Rode Lijn spreken boekdelen en laten zien dat Nederland stap voor stap de goede kant op gaat. Hopelijk begrijpt Israël met deze sancties dan ook dat het steeds meer bondgenoten aan het verliezen is en niet zo verder kan gaan.

Demonstreren tegen de wet over verheerlijken van terrorisme
Buiten stonden ook twee demonstranten met een spandoek met de tekst ‘We support Hamas’ en met een vlag van het Volksfront voor de Bevrijding van Palestina. Zowel Hamas als het Volksfront staan op de EU-lijst van terroristische organisaties. Dat betekent uiteraard niet dat alle D66 leden het met die boodschap eens zijn, maar de demonstranten werden niet lastiggevallen en konden in stilte hun boodschap blijven uitdragen tot het einde van het congres.

In discussie met de twee demonstranten bleek dat zij daar vooral provocerend stonden om te demonstreren tegen het wetsvoorstel dat het verheerlijken van terrorisme onder bepaalde omstandigheden strafbaar moet stellen. Dat wetsvoorstel ligt sinds 25 juni bij de Tweede Kamer en zal vanaf 1 oktober 2026 parlementair worden behandeld.

Natuurlijk moet er geen plaats zijn voor het verheerlijken van terroristische misdrijven en het verspreiden van zulke boodschappen, maar dan moet er niet met twee maten worden gemeten. Hoe wreed ook, zowel Hamas als het Volksfront voor de Bevrijding van Palestina (PFLP) zijn voortgekomen uit een geschiedenis van langdurige onderdrukking, dehumanisering, onteigening, verdrijving en dodelijk geweld tegen Palestijnen door het Israëlische leger. Het PFLP ontstond in 1967, na de Zesdaagse Oorlog en de daaropvolgende Israëlische bezetting van Palestijnse gebieden, terwijl Hamas in 1987 werd opgericht tijdens de Eerste Intifada. Beide organisaties hebben vervolgens gewapende strijd en aanslagen gebruikt om aandacht te vragen voor de Palestijnse zaak. Heel wreed en ontoelaatbaar, zeker op 7 oktober, maar als je eigen volk jaar in, jaar uit wordt vernederd en gedood terwijl de rest van de wereld toekijkt, is verzet haast onvermijdelijk. Zich verzetten tegen een onderdrukker en een bezetter is een recht, net als het recht op zelfverdediging.

Lang verhaal kort. Indien het uiten van Hamas- of PFLP-boodschappen strafbaar gaat worden, dan moet dit dus ook gelden voor het uiten van boodschappen over het Israëlische defensieleger (IDF). Een leger dat, zoals verschillende experts hebben aangetoond, vele malen meer onschuldige burgers heeft gedood dan Hamas en het PFLP bij elkaar. Het kan niet waar zijn dat er bijvoorbeeld weer Maccabi Tel Aviv hooligans door de straten van Amsterdam lopen te zwaaien met de vlag van de IDF en “dood aan alle Arabieren” zingen, zonder dat zij daarvoor worden gestraft, terwijl demonstranten met een spandoek met de tekst “We support Hamas” wel worden gearresteerd. Dat was dus het belangrijkste punt dat die twee demonstranten bij het RAI gebouw wilden maken.

Zowel VVD minister Dilan Yeşilgöz als PVV-Kamerlid Geert Wilders spraken op X natuurlijk meteen hun afschuw uit over deze twee demonstranten. Wilders had het zelf over: “Steun voor het tuig, door het tuig en bij het tuig.” Dat zegt weer veel over de onvoorwaardelijke steun aan Israël van deze twee partijen en laat weer zien dat de Palestijnse betogers vooral aan de rechterkant van het politieke spectrum moeten demonstreren en niet bij D66.

Update 29/9: Naar aanleiding van commentaren een gecorrigeerd overzicht van de 10 Rode Lijn afspraken.

1. Producten uit illegale Israëlische nederzettingen weren: uitgevoerd – sinds 22 september 2026 geldt hiervoor een nationaal verbod, en andere Europese landen volgde het Nederlands voorbeeld.
2. Sancties tegen gewelddadige Israëlische kolonisten: gedeeltelijk uitgevoerd – Nederland heeft een derde EU-sanctiepakket helpen realiseren en werkt aan een vierde pakket.
3. Financiering van UNRWA hervatten: uitgevoerd – het kabinet heeft de samenwerking met UNRWA binnen het hulpbudget hersteld.
4. Meer humanitaire hulp aan Gaza: uitgevoerd/voortgezet – het kabinet blijft humanitaire hulp aan de Palestijnse gebieden leveren en zet zich in voor ongehinderde hulpverlening via VN-organisaties en westerse ngo’s, terwijl Israël de toegang en werkzaamheden van verschillende internationale ngo’s steeds verder beperkt.
5. Inzet voor een tweestatenoplossing: gedeeltelijk uitgevoerd – Dit is expliciet onderdeel van het kabinetsbeleid, wat ook blijkt uit de zware kritiek op de E1-plannen voor de aanleg van een nieuwe Israëlische nederzettingenstrook op de Westelijke Jordaanoever.
6. Erkenning van Palestina: nog niet gelukt – het kabinet heeft Palestina nog niet erkend en koppelt erkenning aan het politieke proces en hervormingen van de Palestijnse Autoriteit.
7. Opschorting van het EU-Israël Associatieakkoord: nog niet gelukt – het kabinet zet zich op EU-niveau wel actief in om voldoende steun te krijgen voor de door D66 gevraagde opschorting.
8. Stoppen met Nederlandse wapenexport naar Israël: deels uitgevoerd - Nederland levert geen F-35-onderdelen meer. De export bestaat nu voornamelijk uit dual-usegoederen (goederen die zowel civiel als militair kunnen worden gebruikt).
9. Afbouwen van de import van wapentechnologie uit Israël: nog niet gelukt - D66 steunde in de begroting voor 2026 een voorstel van deze strekking, maar dit is geen kabinetsbeleid geworden.
10. De regering-Netanyahu sanctioneren: deels uitgevoerd – D66 vroeg om sancties tegen de gehele regering-Netanyahu; het kabinet heeft wel sancties tegen individuele Israëlische ministers ingevoerd en wil premier Netanyahu naar het Internationale Strafhof brengen.