Sfeerfoto van Joop
Joop
Joop

Elke twee dagen wordt er een milieuactivist vermoord, al tien jaar lang

Meeste slachtoffers in armere landen en onder inheemse bevolking
Joop

Ons brein kent geen 'undo'-toets

  •  
24-08-2020
  •  
leestijd 2 minuten
  •  
Schermafbeelding 2020-08-24 om 11.30.22

© USA Today

Het gevaar van deepfake video's: Ik hoop dat we volwassen worden voordat we dankzij misinformatie onomkeerbare schade hebben aangericht
Deepfake video’s hebben invloed, blijkt uit Amerikaans onderzoek waarover NOS vandaag berichtte. Ze beïnvloeden het beeld van een politicus, en bij bepaalde doelgroepen ook van diens partij. Het laat zien dat ons veelgeroemde onbewuste log en simplistisch werkt en weinig verfijnde onderscheidingen maakt. Acteur Larry Hagman, die de slechterik JR speelde in de populaire tv-serie Dallas, ondervond dit in de jaren 80 van de vorige eeuw al. Hij kreeg op straat geregeld scheldkanonnades naar zijn hoofd en soms vielen er zelfs klappen. “Daar heb je die rotzak” was het eerste gevoel dat bij de kijkers bovenkwam als ze hem zagen.
Ons brein is geen computer waarop je onjuiste bestanden kunt repareren of vervangen. Iedere waarneming, iedere indruk blijft ergens hangen. Er komen wel nieuwe waarnemingen en indrukken bij, maar de oude verdwijnen niet, en kunnen in bepaalde omstandigheden geactiveerd raken. Er is geen ‘undo’-toets.
Vandaar ook het advies na een uitglijer: niet wrijven in de vlek. Hoe harder je probeert je misstappen ongedaan te maken of recht te zetten, des te meer vestig je de aandacht erop en versterk je de beschikbaarheid van het ‘verkeerde’ bestand. Zeg je tegen iemand “Let niet op de rommel”, waar gaat ie dan naar kijken? Tuurlijk. Uit de film kennen we allemaal de instructie: “The jury will disregard that remark”. De aanklager brengt bijvoorbeeld een eerdere verdenking ter sprake, waardoor de verdachte extra verdacht wordt. Dan zegt de rechter dat dat niet had gemogen. Maar kan de jury die informatie zomaar weer wegpoetsen? Mensen proberen dat wel, blijkt uit Amerikaans onderzoek naar juryrechtspraak. Als mensen informatie moeten negeren omdat die bewezen onjuist is, dan doen ze welwillend hun best om de implicaties ervan ‘af te trekken’ van hun mening. Toch blijft onbewust het aanvankelijke gevoel vaak hangen, onnavolgbaar vermengd met alle indrukken die daarna nog kwamen.
Kortom, we kunnen niet alles corrigeren wat ons niet bevalt. Sterker: je bent vaak beter af als je het niet eens probeert. Een mentaal undo is net zo onmogelijk als een teveel aan peper weer uit de spaghettisaus halen. Helaas geldt dit ook voor alle misinformatie waarmee we via sociale media in aanraking komen. Zoals Ilja Pfeijffer gisteren zei in Zomergasten: het internet is er nog maar kort, we zijn relatief nog piepjong in het gebruik ervan. We zijn kleuters die er nog helemaal niet goed mee kunnen omgaan. Ik hoop dat we volwassen worden voordat we dankzij misinformatie onomkeerbare schade hebben aangericht.

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (23)

Markzelluf
Markzelluf25 aug. 2020 - 10:04

Zoals Vonk zelf al eigenlijk impliciet aangeeft: misinformatie heeft weinig met internet te maken. Ook in de jaren '80 - lang voordat het internet was ingeburgerd - lieten mensen zich meeslepen door primaire emoties en konden ze waarnemingen niet interpreteren en feiten en fictie niet scheiden. Het voor voorbeeld uit de serie Dallas illustreert dat. Internet zorgt voor een exponentiële groei van de 'informatie' voorziening en vergroot wellicht het probleem. Dat zie je terug in de reacties op beelden waarop een zwarte man in Wisconsin wordt neergeschoten door de politie. Sommigen vinden de politie op voorhand schuldig en zij negeren dat de man niet meewerkt aan zijn aanhouding, een (mogelijk) verdachte beweging in zijn auto maakt en naar verluidt een 'bekende' van de politie is. Macrocijfers geven immers aan dat zwarte mannen vaak en niet zelden ten onrechte worden aangehouden en in de gevangenis komen. Dat zal hier dus ook wel gelden. Anderen zien een crimineel die door de politie terecht en veelvuldig door kogels wordt geraakt: het was hij of ik, zou de agent gedacht kunnen hebben. Over andere keuzes die de agent had kunnen maken, denken ze niet na. Maar wat het echt was? We hebben niet het geduld en de behoefte na te denken en 'jumpen to conclusions' die in ons wereldbeeld passen. Zou scholing kunnen helpen?

Coene ridder
Coene ridder24 aug. 2020 - 21:25

Niets veranderd in propaganda land. Of je nu social media, printed media of radio gebruikt of wellicht hear say. Als de boodschap bijna klopt blijft iets hangen. De film : "Er ist wieder da" is daar een mooi staaltje van

MartinvanderLinde
MartinvanderLinde24 aug. 2020 - 13:00

Het is niet zozeer het internet waar we volwassen mee om moeten gaan, het is de manier waarop we informatie verwerken die ons parten speelt. Niet alleen internet is nieuw, ons brein is nieuw. We zijn nog steeds niet in staat om daar volwassen mee om te gaan. Ons beeld van iets wordt nog steeds grotendeels bepaald door min of meer onbewuste associaties en de emoties die die associaties oproepen. De optelsom van al die emoties maakt dat we ergens voor of tegen zijn. Ze bepalen het gewicht dat we aan onze koele rationele overwegingen geven. De onderbuik bepaalt de voorkeur. Het is de manier waarop marketing communicatie werkt en waarmee vooral populistische politici hun doelgroep bewerken. Ze werken op het gevoel, niet op het brein. Ze spelen in op het intellectuele onvermogen van kiezers door gebruik te maken van sterke associatieve beelden. Deep fake is de bijna fysieke perfectionering van die misleiding.

3 Reacties
CharlesdeValois
CharlesdeValois24 aug. 2020 - 15:32

Waar je wel van staat te kijken is dat er met het zogenaamde kleuterachtige gedrag met internet, tegen alle verwachtingen in -het zijn per slot kleuters- enorme aandachttrekkende websites als podium weten te fabriceren, terwijl een gewoon iemand nog niet eens een band weet te plakken.

Vrije Geluiden
Vrije Geluiden24 aug. 2020 - 17:53

Er zijn dus 2 kanten: a) De mens, die nog steeds informatie verwerkt door min of meer onbewuste associaties en de emoties die die associaties oproepen en b) De politici en media die daar bewust misbruik van maken. Deep fake is niet wanneer populisten dat doen, maar juist wanneer de MSM dat doen, die door de politici en zichzelf "betrouwbaar" worden genoemd en bovenal aansluiting zoeken bij de gevestigde orde uit commerciële overwegingen. “I interviewed members of the dissident group Charter 77, including the novelist Zdener Urbanek, and this is what he told me. “In dictatorships we are more fortunate that you in the West in one respect. We believe nothing of what we read in the newspapers and nothing of what we watch on television, because we know its propaganda and lies. Unlike you in the West, we’ve learned to look behind the propaganda and to read between the lines, and unlike you, we know that the real truth is always subversive.” – http://johnpilger.com/articles/the-invisible-government

Woeki Hypo
Woeki Hypo24 aug. 2020 - 21:54

Gelukkig hebben we tegenwoordig De Goede Censuur van Het Globale Kapitaal. Dus alles komt goed, via deze papa's zonder belangen. Woeki Hypo.

tempest
tempest24 aug. 2020 - 12:26

"Hoe harder je probeert je misstappen ongedaan te maken of recht te zetten, " Als het om politiek gaat erger ik me juist dood aan politici die geen verantwoordelijkheid nemen en simpelweg hun uitglijers negeren of nog erger: van uitglijer naar uitglijer gaan zoals de huidige President van de USA. Het is misschien psychologisch het slimste om te doen zodat je weer zo snel mogelijk door kan gaan, maar moreel toch een beetje dubieus. Ik hoop al jaren dat "we" met socia-media leren om te gaan, maar tot nog toe leren we het voornamelijk om het als wapen te gebruiken. Dus ik vermoed dat dat met de komst van deep-fakes alleen nog maar erger wordt.

ton14024
ton1402424 aug. 2020 - 11:56

´´Zoals Ilja Pfeijffer gisteren zei in Zomergasten: het internet is er nog maar kort, we zijn relatief nog piepjong in het gebruik ervan. We zijn kleuters die er nog helemaal niet goed mee kunnen omgaan. Ik hoop dat we volwassen worden voordat we dankzij misinformatie onomkeerbare schade hebben aangericht.´´ Zorg dus dat we eerst ´volwassen´ zijn, voordat we ons aan internet overleveren. De mensheid ís een miljoen jaar leren communiceren. ´´kleuters die er nog helemaal niet goed mee kunnen omgaan´´? Die les hebben we toch met het atoom al geleerd?

[verwijderd]
[verwijderd]24 aug. 2020 - 11:15

--- Dit bericht is verwijderd —

2 Reacties
CharlesdeValois
CharlesdeValois24 aug. 2020 - 15:34

Is dat hetzelfde als een zwarte zwaan?

CharlesdeValois
CharlesdeValois24 aug. 2020 - 17:32

undo: Dit is dan weer wel een reactie op Grietje Vleeshart 16.53

Grietje Vleeshart
Grietje Vleeshart24 aug. 2020 - 11:06

Toch zouden we tegen een stootje moeten kunnen. Onze cultuur is immers gebaseerd op misinformatie: de bijbel, Homerus, Plato, Quintilianus, vadertje Cats etc. We zijn, kortom, door de wol geverfd. We moeten die trucjes en foefjes misschien nog wel uitleggen aan 't goedgelovige volk; - en speciaal aan de psychisch getormenteerden, de eenzamen, de gemankeerden, de bangerds etc, want die zijn - zie: 'Behind the curve' - extra gevoelig voor kolder en charlatans. (Die willen - een menselijke, al te menselijke behoefte- maar al te graag deel uitmaken van een uitverkoren groep die de waarheid kent. Iets waar sektes, de nazi's en Thierry gretig gebruik van maken. (Gezinnen zijn uiteengereten, broers hebben elkaar de kop in geslagen, heit en mem zijn gescheiden vanwege de vraag of de slang in het paradijs echt gesproken heeft of niet. Kerkgenootschappen hebben zich afgesplitst - om elkaar decennia lang te verketteren als ongelovige heidenen - om de onnozelste kwesties.) Kortom. Dus. Vreest niet. Moedig voorwaarts.)

3 Reacties
CharlesdeValois
CharlesdeValois24 aug. 2020 - 13:18

Gelukkig hebben we gedegen info over de vorm van de aarde. Maar stel je eens voor dat het gerucht gaat dat er toch een lichtelijke afwijking in de vorm is. Dan geloven we dat veel eerder dan als men beweert dat hij zeshoekig is. Want dan pak je er een ruimtefoto van de aarde bij om te verifiëren. Maw. als er marges optreden kan dat, maar een 360 graden draai in een verhaal daar zou je toch doorheen moeten prikken.

CharlesdeValois
CharlesdeValois24 aug. 2020 - 13:21

UNDO: geen reactie op Grietje Vleeshart, maar een algemene reactie.

Grietje Vleeshart
Grietje Vleeshart24 aug. 2020 - 14:53

Denk niet aan een paarse krokodil.

Paulus3
Paulus324 aug. 2020 - 10:25

Het idee dat men Larry Hagman niet zou kunnen relativeren met de werkelijkhid als referentie is onjuist.

Griezel in post-gezellig Nederland
Griezel in post-gezellig Nederland24 aug. 2020 - 9:45

Probleem is dat er veel desinformatie verspreid wordt door gerenommeerde bronnen. En dat er in alternatieve media wel degelijk sites zijn die informatie verstrekken. Maar over de gehele linie kun je dus niks meer vertrouwen. Nepnieuws bestrijders zijn zelf vaak verspreiders van nepnieuws. De nieuwvergaarder zit dus altijd in een lastig parket waar het krenten zoeken is in de desinformatiepap . Maar de overheden willen dan ook geen informatie bij de burger (zoals in een democratie zo hoort) wanneer de geesten weer rijp gemaakt moeten worden voor een vredesbombardement - dan gaan ze later 'met de kennis van nu' net doen alsof ze dom waren.

6 Reacties
Zandb
Zandb24 aug. 2020 - 10:59

Griezel Op zich zijn onderstaande geciteerde uitspraken 'waar' maar toch is er sprake van desinformatie: "Probleem is dat er veel desinformatie verspreid wordt door gerenommeerde bronnen. En dat er in alternatieve media wel degelijk sites zijn die informatie verstrekken." "Nepnieuws bestrijders zijn zelf vaak verspreiders van nepnieuws." Om over uw conclusie: "Maar over de gehele linie kun je dus niks meer vertrouwen" nog maar te zwijgen; dat is helemaal desinformatie.

Tom Meijer
Tom Meijer24 aug. 2020 - 11:48

"Probleem is dat er veel desinformatie verspreid wordt door gerenommeerde bronnen. En dat er in alternatieve media wel degelijk sites zijn die informatie verstrekken." Probleem hierbij is wat een 'gerenommeerde bron' is. Dat verschilt wellicht per persoon. Berichten uit de Telegraaf om maar wat te noemen bekijk ik met groot wantrouwen want voor mij absoluut geen gerenommeerde bron (in tegendeel) maar er zijn hele volksstammen die de Telegraaf een heel betrouwbare bron vinden. En er zullen gerust alternatieve media zijn die (correcte) informatie geven. Bij beide speelt echter de vraag of wij zelf zonder deze filters de betrouwbaarheid kunnen beoordelen. Ik durf te stellen dat heel veel mensen dat niet kunnen.

Griezel in post-gezellig Nederland
Griezel in post-gezellig Nederland24 aug. 2020 - 12:27

eh....ik snap u geloof ik niet helemaal @zand

Zandb
Zandb24 aug. 2020 - 14:49

Griezel Het is waar dat ook gerenoveerde bronnen "desinformeren". Maar hoeveel en hoe vaak en hoe ernstig?U suggereert dat het zonder meer zo erg is, dat we niets meer kunnen vertrouwen, hetgeen dan beslist niet waar is. Het is waar dat alternatieve media ook betrouwbaar nieuws verstrekken. Maar ja; welke dan. U suggereert dat die media minstens zo betrouwbaar zijn, als gerenoveerde bronnen, hetgeen ook niet waar is. Uw conclusie, dat we DUS helemaal niemand meer kunnen vertrouwen, dat lijkt me gewoon onzin.

Woeki Hypo
Woeki Hypo24 aug. 2020 - 21:44

@Griezel in post-gezellig Nederland,  24 augustus 2020 at 11:45, Ik ben het eens met jouw eerste drie allinea. Als hoogopgeleide "linkse of progressieve" reageerders deze zinnen niet willen of kunnen interpreteren, dan weten we hoe diep de Westerse maatschappij of de sociaal democratie tegenwoordig gezonken is. Woeki Hypo is gematigd liberaal.

Minoes&tuin
Minoes&tuin26 aug. 2020 - 12:52

Balkenende was er een kei in! Met de kennis van nu.... haha....oplichter eerste klas.