NS belooft op papier toegankelijkheid maar in de praktijk zijn er onneembare drempels

De afgelopen jaren is er in Nederland veel aandacht gevraagd voor toegankelijkheid. Terecht, want voor veel mensen blijkt het in de praktijk nog altijd moeilijk of zelfs onmogelijk om zelfstandig hun zaken te regelen, zeker in de digitale wereld.

De digitale werkelijkheid blijft achter
De overheid heeft zichzelf met wetgeving verplicht om hierin het goede voorbeeld te geven. Althans, dat is de bedoeling. De werkelijkheid is anders. Jaren na invoering van die wetgeving voldoet slechts zo’n 5 procent van de overheidswebsites volledig aan de toegankelijkheidseisen, terwijl circa 60 procent zelfs helemaal niet toegankelijk is. Het ‘practice what you preach’-principe blijkt bij de overheid ver te zoeken. Omdat dit probleem zich grotendeels digitaal afspeelt, blijft het vaak onder de radar en is er weinig aandacht voor.

Zichtbare drempels in de fysieke wereld
Meer zichtbare aandacht is er voor toegankelijkheid in de fysieke wereld. Zo besteedde Kassa op 17 januari aandacht aan de wirwar van regels rond parkeren met een gehandicaptenparkeerkaart. Gemeenten hanteren verschillende regelingen en tarieven, waardoor mensen letterlijk verdwalen in regelgeving. Dat beperkt de bewegingsvrijheid van mensen zodanig dat een uitstapje buiten de eigen gemeente vaak geen reële optie meer is.

Een persoonlijke ervaring op het perron
Toch is dat niet de directe aanleiding voor dit artikel. Die ligt in een persoonlijke ervaring die ik 17 januari had. Ik zou samen met drie anderen, waaronder een minder mobiele reisgenoot, per trein reizen van Den Haag Centraal naar Breda. Door een aanrijding met een dier reden er geen treinen tussen Den Haag HS en Centraal. Reizigers werden geacht op Den Haag Hollands Spoor op te stappen.

Wij vertrokken op tijd en hadden in theorie voldoende marge om toch de geplande trein te halen. Na aankomst op Den Haag HS gingen we direct richting perron 1. Dat perron heeft wel een lift, maar geen roltrappen. We hoorden het fluitsignaal en misten de trein op ongeveer twintig seconden.

We wachtten vervolgens ruim een half uur op perron 1. Twee minuten voor de nieuwe vertrektijd, inmiddels met vertraging, veranderden plots de borden: onze trein zou niet van perron 1, maar van perron 5 vertrekken. Er volgde geen omroep. Het perron liep leeg en wij probeerden, net als de andere reizigers, zo snel mogelijk over te steken. Met een minder mobiele reiziger gaat dat nu eenmaal langzamer, zeker als roltrappen buiten dienst zijn en de lift niet direct beschikbaar is.

Halverwege de beklimming van de kapotte roltrap klonk opnieuw een fluitsignaal. Boven aangekomen waren de deuren van onze trein al gesloten en zagen we die zo voor onze ogen vertrekken. Voor de tweede keer misten wij de trein, buiten onze schuld om. Later bleek dat meerdere minder mobiele reizigers hetzelfde was overkomen.

Verantwoordelijkheid zonder rekening te houden
De verantwoordelijkheid hiervoor ligt bij NS en ProRail. Niet omdat er een verstoring was, maar omdat bij de afhandeling ervan geen rekening werd gehouden met reizigers die meer tijd nodig hebben. De perronwijziging werd extreem laat gecommuniceerd en er werd niet gewacht, ondanks de bekende toegankelijkheidsproblemen op dit station, met kapotte roltrappen op perroneilanden 3-4 en 5-6.

Overigens wil ProRail de situatie nog verder verslechteren. Onder andere de Fietsersbond komt hier, samen met verschillende partners, tegen in verweer.

Een klein half uur later zou de volgende trein richting Breda vertrekken, maar de prijsdeal (waar NS maanden geleden vol te koop mee liep) liet dat niet toe. We keerden om en gingen naar huis.

Toegankelijkheid is ook dienstverlening
ProRail en NS, jullie blazen hoog van de toren dat jullie zo toegankelijk mogelijk willen zijn. Mooi streven, maar zolang er geen rekening gehouden wordt met de mensen die minder mobiel zijn in het geval van een wijziging of iets dergelijks, laten jullie het tegenovergestelde zien.

Toegankelijkheid zit niet alleen in stenen, liften en treinstellen, het zit hem ook in het opbrengen van geduld of in het kader van service even te kijken of er misschien nog minder mobiele reizigers aan komen en daarop te wachten of zelfs te ondersteunen.

Dus ProRail en NS: fix jullie dienstverlening en neem het serieus. Draag écht bij aan toegankelijkheid, juist op momenten dat het misgaat. Voor de mensen die in het leven al met meer drempels te maken hebben. Dáár wordt het verschil gemaakt.