Niet het fokverbod, maar het dolfinarium schaadt het welzijn van dolfijnen

Onlangs kondigde staatssecretaris Erkens aan dat het kabinet een fokverbod wil instellen voor de dolfijnen in het Dolfinarium. Als reactie op het besluit van de staatssecretaris meldt het Dolfinarium dat het fokverbod niet goed zou zijn voor de dieren en dat het niet in hun belang is. Ook in de media, waaronder Nu.nl, kwamen zorgen naar voren over de gevolgen voor het welzijn van de dolfijnen. Maar waar het vooral om moet gaan, is waarom geboortebeperking nodig is. Het fokken van nieuwe dolfijnen betekent immers dat er meer dieren bijkomen die hun leven in dezelfde beperkende omstandigheden moeten doorbrengen. Als we erkennen dat een dolfinarium niet kan voorzien in de behoeften van deze dieren, moeten we voorkomen dat nieuwe generaties aan diezelfde situatie worden blootgesteld.

Dolfijnen zijn intelligente, sociale dieren die in het wild grote afstanden kunnen afleggen en tot wel 200 meter diepte kunnen duiken. In de bassins zijn hun bewegingsmogelijkheden enorm beperkt. In het Dolfinarium zijn ze dus binnen enkele tellen op de bodem of aan de rand van het bassin.

Op dronebeelden van Bite Back is te zien hoe dolfijnen herhaaldelijk dezelfde rondjes en achtjes zwemmen. Repetitieve gedragspatronen wijzen op een gebrek aan mogelijkheden om hun natuurlijk gedrag te uiten, stress en verveling. Daar komt bij dat ze veel blootgesteld worden aan lawaai en andere omgevingsprikkels.

Daarnaast worden de dieren ingezet bij shows waarin ze kunstjes moeten uitvoeren voor het publiek. Voedsel speelt een rol bij de training en motivatie van dolfijnen. De dolfijnen krijgen over de hele dag voldoende voeding, maar de voermomenten worden afgestemd op de tijden van de shows. Dit roept ook vragen op over de mate waarin hun voedselafhankelijkheid en gedrag worden ingericht rond de commerciële activiteiten van het park, in plaats van rond hun eigen behoeften.

De staatssecretaris erkent zelf dat het Dolfinarium de dolfijnen niet kan bieden wat ze nodig hebben. Dit wordt ondersteund door onder andere experts en mariene biologen, die eerder een gezamenlijk statement ondertekenden. Meer landen zijn Nederland voorgegaan met (fok)verboden, uitfaseringen en/of strenge regels die dolfinaria niet mogelijk meer maakten, zoals Frankrijk, België, India en Canada, die ook erkenden - op basis van de kennis van nu over dolfijnen - dat dolfinaria geen recht kunnen doen aan de behoeften van deze dieren.

Zorgen van het fokverbod
Één van de zorgen over het fokverbod dat in de media naar voren is gebracht, is die van Mardik Leopold, onderzoeker mariene biologie aan Wageningen University & Research. Hij vraagt zich af wat er met de jongste dolfijn gaat gebeuren als die overblijft. En wijst op voortplanting als natuurlijk gedrag.

Het dolfinarium houdt momenteel 22 dolfijnen. Als het fokken doorgaat, neemt het aantal dieren toe en wordt het probleem doorgeschoven. Juist door te stoppen met fokken creëren we ruimte om verder te kijken. Denk hierbij aan het creëren van opvangplekken voor dolfijnen. Dat deze plekken er nog niet voldoende zijn, is geen reden om door te gaan met het fokken van de dieren.

Voortplanting is natuurlijk gedrag, maar dat betekent niet dat het onder alle omstandigheden in het belang van een dier is om zich voort te planten. Dat vraagt om een moeilijke afweging: we willen natuurlijk gedrag mogelijk maken, maar tegelijkertijd voorkomen dat nieuwe dieren worden geboren in een situatie waarin hun vrijheid en mogelijkheden structureel beperkt zijn. Het belang van toekomstige dieren moet daarom meegewogen worden. Dieren kunnen anticonceptie krijgen of er kan gezorgd worden dat de vrouwelijke dieren en de mannelijke dieren gescheiden van elkaar zijn. Momenteel is het al zo dat het Dolfinarium zorgt dat de dolfijnen zich al 8 jaar niet voortplanten.

Er zijn vragen over de middelen die gebruikt worden om anticonceptie bij dolfijnen mogelijk te maken. Natuurlijk zijn er met elk medicijngebruik bepaalde risico’s op bijwerkingen. Echter, net als bij mensen wegen we risico’s af tegen het belang van de werking. De middelen worden al langer toegepast binnen de sector voor het ‘managen’ van dierenpopulaties.  Anticonceptie wordt normaal in de sector toegepast als manier voor controle over de dieren, maar hier zou het gebruikt worden in het belang van de dieren. Het is de manier om ervoor te zorgen dat er geen dieren bij komen in dezelfde uitzichtloze situatie.

De volgende stap
Het fokverbod is natuurlijk niet de totale oplossing voor de situatie waarin deze dieren zitten. Nu er een fokverbod is aangekondigd, kunnen we vooruitkijken. De staatssecretaris nodigde alle partijen al uit om aan tafel te gaan zitten om na te denken over een structurele oplossing. Bite Back schuift graag aan. Voor Bite Back is duidelijk wat de volgende stap moet zijn. Een traject waarin gekeken wordt door onafhankelijke experts wat de opties zijn per individu en groep dieren.

Daarbij valt te denken aan onderzoeken of dieren gerehabiliteerd kunnen worden naar de vrije natuur. Het is een optie die niet per se onmogelijk is, maar hoogstwaarschijnlijk niet een optie is voor de dieren in het Dolfinarium. Een andere optie is een sanctuary, een opvang gecreëerd aan de kust of in een zeebaai, waarin de dieren de natuur kunnen ervaren, maar toch onder bepaalde zorg staan van de mens. Het is het meest dichtbij de natuur voor deze dieren. Een opvang gecreëerd op land is ook een mogelijkheid. De opvangplekken moeten natuurlijk wel een flinke verbetering zijn ten opzichte van de huidige situatie. Uiteindelijk zal het maatwerk worden en moeten onafhankelijke experts dit bekijken. Bite Back zal dit dan ook voorstellen. Daarnaast heeft het moederbedrijf van het Dolfinarium jarenlang dolfijnen uitgebuit. En wie jarenlang heeft geprofiteerd van de gevangenschap van dolfijnen, zou nu ook moeten bijdragen aan hun vrijheid.

Wie het welzijn van dolfijnen serieus neemt, verdedigt het fokken in gevangenschap niet als noodzakelijk voor hun welzijn, maar focust zich op het verbeteren van de leefomstandigheden en het creëren van een toekomst met (meer) vrijheid.