Neoliberaal falen is geen links complot

Wie kritiek levert op de normalisering van extreemrechts, krijgt direct een tsunami aan 'data' over zich heen. Wie de moeite neemt om deze data eens kritisch te bekijken leert al snel dat achter deze technocratische reflex een morele luiheid schuilt die werkelijkheid niet wenst te verlichten maar heel hard hoopt dat er de andere kant op wordt gekeken. Het is tijd om de zondebokpolitiek te fileren. Dat de asielzoeker de schuld krijgt van de puinhopen die decennia rechts beleid hebben achtergelaten is een gotspe en een belediging. Hoe dom denken ze dat we zijn?

In het huidige politieke debat is een vreemd fenomeen ontstaan. Zodra je spreekt over waarden, ethiek of de gevaren van fascistische retoriek, wordt de discussie platgeslagen met cijfers. Het is een technocratische reflex: vluchten in data zodra de morele discussie schuurt. Data is in dit geval geen lantaarn om het pad te verlichten, het is een schild om achter te schuilen.

De gijzeling van de ratio
Men schermt in de retoriek graag met wetenschapsfilosofen als Karl Popper om een eigen gelijk te bewijzen. Popper heeft ooit gezegd dat zonder discussie geen kennis ontstaat, maar wie Popper echt begrijpt, weet dat wetenschap niet draait om het verzamelen van data die je stelling bevestigen (verificatie), maar om de bereidheid je eigen ongelijk te zoeken (falsificatie). Echte intellectuele scherpte, zoals die van de Duitse filosoof Friedrich Nietzsche, vraagt om de moed om eigen dogma’s aan te vallen zodra ze naar morele zelfgenoegzaamheid ruiken.

Vandaag de dag zien we het tegenovergestelde. Er wordt gewinkeld in gekleurde datasets om een rammelende ideologie van uitsluiting te stutten. Neem de veelgeciteerde kosten van migratie. Volgens een rapport van Dr. Van de Beek kost migratie de samenleving jaarlijks 42 miljard euro. Men hanteert hier modellen waarbij de kosten van dijkbewaking en het koningshuis per hoofd worden omgeslagen op migranten, om zo tot dit soort astronomische bedragen te komen. Dat is geen wetenschap, dat is zondebokpolitiek met een kapotte rekenmachine.

De mythe van de woningnood
Het meest stuitende voorbeeld is de woningmarkt. De migrant wordt aangewezen als de hoofdschuldige, terwijl statushouders slechts 5 tot 10 procent van de sociale huurwoningen bewonen. De echte oorzaak? Doelbewust neoliberaal beleid. De verhuurdersheffing onttrok in tien jaar tijd 11 miljard euro aan de sector. Corporaties stopten met bouwen en verkochten tienduizenden woningen om deze belasting te kunnen betalen. Ondertussen dreef de liberalisering de prijzen op en werden starters de markt uitgedrukt door beleggers. De staat subsidieert de overwaarde van villabezitters met miljarden aan hypotheekrenteaftrek, terwijl de rekening wordt neergelegd bij de sociale huurder. Dat we nu vluchtelingen in Ter Apel buiten laten slapen terwijl de echte geldstroom naar de top van de woningmarkt gaat, is de definitie van onrechtvaardigheid.

De kwaadaardige taal van de eugenetica
Nog gevaarlijker is de normalisering van extreemrechts gedachtegoed. Een term als 'omvolking' wordt gebruikt zonder scrupules en historisch besef. Men presenteert dit als een neutrale beschrijving, maar het is een giftige complottheorie die direct wortelt in het nationaalsocialisme. Het spreken over 'menggroepen' en 'inteelt' is de taal van de eugenetica, niet die van de sociologie. Het ontdoet de wereld van elke complexiteit en vervangt die door een sinister, vooropgezet plan. Het is een klassieke cirkelredenering: men selecteert data vanuit de aanname dat de ander een intrinsieke bedreiging vormt, om die uitsluiting vervolgens met diezelfde data te rechtvaardigen. Het startpunt van linkse politiek zou fundamenteel anders moeten zijn. Ga godverdomme staan voor de radicale gelijkwaardigheid van het individu. Ieder mens is uniek. We zijn geen statistische eenheid in een demografisch rekenmodel.

De linkse punchline
Linkse politiek is in Nederland gereduceerd tot een punchline. Het is een abstract monster geworden dat de schuld krijgt van alles wat misgaat, zelfs na vijftien jaar Rutte en het gefaalde extreemrechtse experiment dat daarop volgde. Links is een handige bliksemafleider voor het falen van de marktwerking. Rechts beleid creëert schaarste, en wijst de migrant aan als zondebok en gebruikt deze succesvol om de aandacht van eigen falen af te leiden.

Ik schrijf dit betoog niet vanuit een ivoren toren. Als (klein-)zoon van DAF-arbeiders uit Eindhoven, wonend in een sociale huurwoning in het Oude Noorden van Rotterdam, ken ik de uitdagingen van deze tijd. Juist daarom weiger ik mee te gaan in de haatdragende retoriek van het polderpopulisme. Haat en onbegrip leiden nooit tot een betere samenleving. Herstel van bestaanszekerheid en een rechtvaardige verdeling van macht en kapitaal doen dit wel. Dat moet het verhaal zijn van Links. Het is tijd dat we stoppen met schuilen achter cijfers en weer durven praten over wat het betekent om mens te zijn.